Facecja: Ksiądz i ministrant
Służył chłopiec księdzu do mszy. Gdy miał nalewać wina w kielich, nalał wody. Ksiądz mi z pasyji rzecze: Stupidus es, odpowie: Et cum spiritu tuo.
Krzyżanowski, Julian, Kazimiera Żukowska, Helena Kapełuś, Dawna facecja polska : (XVI-XVIII w.). Warszawa 1960.
Historia
Poniższy wykaz proboszczów parafii w Ostrowie Lubelskim nie powinien być czytany jedynie jako ciąg następujących po sobie nazwisk. W istocie jest to zapis kolejnych sposobów zarządzania parafią, kształtowanych przez zmieniające się epoki, prawo kościelne i realia polityczne. W źródłach do końca XVI wieku zarządcę parafii określano najczęściej mianem plebana (plebanus), później częściej pojawia się proboszcz (parochus) lub rektor kościoła (rector ecclesiae), a w XIX wieku, po wprowadzeniu systemu etatowego, także administrator. Nie jest to zmiana czysto terminologiczna. Odsłania ona bowiem przesunięcie akcentu z beneficjum i patronatu ku urzędowi podporządkowanemu państwu zaborczemu, a zarazem zmianę sposobów finansowania parafii i sprawowania nad nią nadzoru.
Najpoważniejszym problemem organizacyjnym w dziejach ostrowskiej plebanii była kumulacja beneficjów, a wraz z nią nierezydencja. Od końca XVI wieku aż do 1808 roku większość proboszczów czerpała dochody także z innych urzędów i beneficjów kościelnych, nierzadko wymagających stałej obecności w Lublinie lub przy kapitułach. W Ostrowie oznaczało to zwykle rzadką obecność właściwego rządcy parafii. Codzienną pracę duszpasterską wykonywali więc wikariusze albo komendarze, utrzymywani na podstawie umów nie zawsze w pełni sformalizowanych. Mechanizm ten został dobrze uchwycony w opracowaniu ks. Piotra Nowaka.
Na tym tle szczególnej wartości nabierają źródła metrykalne, ponieważ pozwalają odróżnić proboszcza „z urzędu” od proboszcza rzeczywiście obecnego i czynnego. Księga chrztów z lat 1665–1705 ukazuje na przykład Krzysztofa Krzymuskiego jako parocha realnie obecnego w parafii: nie tylko sam udziela chrztów, lecz także wyraźnie zaznacza, kiedy czynności te wykonuje jego wikariusz. Jest to materiał prosty, ale bardzo wymowny — formuła „ego … parochus” oraz systematyczne wzmianki o wikariuszach i posłudze duszpasterskiej w terenie mówią tu więcej niż późniejsze uogólnienia.
Drugim typem źródeł, które dobrze pokazują codzienne funkcjonowanie plebanii, jest Liber domesticus — księga domowa proboszczów, nastawiona przede wszystkim na praktykę zarządu, wypłaty i rozliczenia. Proboszcz, a niekiedy komendarz, nie występuje w niej jako bohater biogramu, lecz jako gospodarz ludzi i pieniędzy. Pojawiają się zapisy dotyczące służby kościelnej, wydatków oraz sposobów zamykania rachunków przy zmianach osób pełniących określone funkcje. W tym materiale wyraźnie widać również zastępowanie rządcy parafii przez komendarza, co stanowi ważne uzupełnienie samego wykazu proboszczów.
Perspektywę stricte kościelną dopełnia źródło świeckie — Księga Sądowa Ostrowa w Ziemi Lubelskiej z lat 1794–1796. Pokazuje ona, że parafia i związane z nią instytucje funkcjonowały w obrębie prawa miejskiego, zapisów majątkowych oraz pobożnych legatów. Materiały tego rodzaju przypominają, że proboszcz, choć formalnie był zarządcą parafii, działał zarazem w lokalnym układzie zależności, obok bractw, szpitala, arendarzy i magistratu. Granica między „sprawą kościoła” a „sprawą miasta” bywała w praktyce płynna.
W samym szeregu proboszczów można wskazać postaci szczególnie zasłużone, ale i takie, które źródła oceniają zdecydowanie mniej przychylnie. Do pierwszej grupy tradycja parafialna oraz ks. Nowak zaliczają Jana Pisarkowicza, budowniczego drugiego kościoła, a także Jana Szumlę, który wykończył obecną świątynię, nadał jej wystrój i zorganizował bractwo różańcowe, odgrywające później realną rolę społeczną, również finansową, w utrzymaniu obsługi kościelnej. Spośród proboszczów XIX wieku wyróżnia się Gabriela Nieprzeckiego i Wita Kuderskiego, przedstawianych jako rządców stabilizujących parafię w okresach remontów i napięć. Z końca tego stulecia wyłania się natomiast Ignacy Rybiński, którego postawa wobec ludności unickiej stała się elementem szerszego konfliktu wyznaniowego i narzędziem polityki represji.
Oceny negatywne nie wynikają tu z upodobań autora, lecz z powracających w źródłach motywów: nierezydencji, zaniedbań i sporów finansowych. W dobie reformacji przykładem jest Jan Fegelweder, którego nieobecność miała prowadzić do degradacji zabudowań parafialnych i osłabienia obsady wikariackiej. W XVIII wieku krytycznie wypada Ignacy Nagórczewski, wskazywany jako proboszcz niemal stale nieobecny w parafii. Najostrzejsze zarzuty dotyczą jednak początku XX wieku. Wobec Ludwika Zaorskiego i ks. Białego źródła odnotowują skargi parafian związane z nadużyciami finansowymi, zaniedbywaniem obowiązków oraz obyczajowością. W opracowaniu ks. Nowaka, a także w lokalnej syntezie dziejów miasta, pojawia się przy tym szczegół pozwalający wyjść poza ogólnikowe oceny: Zaorski miał domagać się opłat za wpisy przy przechodzeniu byłych unitów na obrządek łaciński po 1905 roku, co łączono później z problemami urzędowymi, a nawet z procesami o potwierdzenie zmiany obrządku. Z kolei Rybiński został ukarany grzywną i objęty nadzorem policyjnym za remont przeprowadzony bez wymaganej zgody władz.
Z tego względu wykaz proboszczów, choć przyjmuje postać tabeli, nie jest jedynie narzędziem biograficznym. Stanowi raczej punkt wyjścia do historii zarządu parafią: relacji patronackich, praktyk nierezydencji, roli komendarzy, sporów o pieniądze i o kontrolę nad instytucjami kościelnymi, a w XIX i XX wieku także dziejów pogranicza wyznaniowego oraz nacisku państwa na życie religijne. Dopiero w takim ujęciu nazwiska z listy zaczynają znaczyć więcej niż tylko odpowiedź na pytanie, kto po kim objął urząd. Pozwalają bowiem pytać o to, kto rzeczywiście był na miejscu, kto budował, kto naprawiał, kto jedynie nosił tytuł i w jakich warunkach parafia musiała funkcjonować.
| Lp. | Imię i nazwisko | Lata życia, miejsca, wykształcenie | Posługi i wyróżnienia | Czas posługi |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Marek z Tarczku | 1442-? | ||
| 2. | Stanisław | ?-1452-1453 | ||
| 3. | Bartłomiej | 1454-? | ||
| 4. | Maciej | ?-1459-1471 | ||
| 5. | Leonard Grabianowski | dziedzic Grabianowic | 1471-1490 | |
| 6. | Maciej | 1491-? | ||
| 7. | Jan | ?-1494-1495-? | ||
| 8. | Marcin | ?-1508-1511-? | ||
| 9. | Jakub Piasecki | ?-1514-1521-? | ||
| 10. | Nikodem z Lublina | dzierżawca parafii – Ostrów Lubelski (1516-1521) proboszcz – Ostrów Lubelski (?-1526-1532-?) | ?-1526-1532-? | |
| 11. | Stanisław Piotrowski | proboszcz – Ostrów Lubelski (?-1535-?) prebendarz – Ostrów Lubelski | ?-1535-? | |
| 12. | Jan | ?-1537-1548-? | ||
| 13. | Mikołaj Sługocki ze Sługocina h. Jastrzębiec  | ur. ? zm. 1565 | wikariusz – Garbów (?-1528-?) proboszcz – Czemierniki (?-1533-1560-?) dzierżawca parafii – Ostrów Lubelski (?-1536-?) komendarz – Dys (?-1541-?) komendarz – Kamionka (?-1541-?) proboszcz – Markuszów (?-1557) proboszcz – Ostrów Lubelski (?-1552-1565) mansjonarz kolegiaty św. Michała (?-1558-?) | ?-1552-1565 |
| 14. | Leonard Grodziecki | proboszcz – Lubartów (?-1555-1567-?) | ?-1556 (!)-? | |
| 15. | Stanisław Fogelweder z Bobolic h. własnego   | ur. 1525, Kraków zm. 1603, Miechów wyśw. 1564 doktor medycyny i filozofii | sekretarz Zygmunta Augusta (1564-1572) – intimus secretarius regius (1564-1569) – secretariorum litteratorum regius (1569-1572) proboszcz – Ostrów Lubelski (1565-1577-?) kanonik i kanclerz płocki kanonik kapituły katedralnej wileńskiej (1572–1594) archidiakon warszawski (1572–1600) kanonik krakowskiej kapituły katedralnej (1587-?) kanonik sandomierski kustosz sandomierski scholastyk warszawski sekretarz Anny Jagiellonki (1573-?) internuncjusz Rzeczypospolitej w Królestwie Hiszpanii (1575-1586) sekretarz Stefana Batorego grand Hiszpanii (1587-1603) indygenat (nobilitacja) – 15 IV 1589 kanclerz nadworny królowej Anny Austriaczki (1592-1598) prepozyt – Miechów (1599-1603) | 1565-1577-? |
| 16. | Jakub Regowski | ?-1589 | ||
| 17. | Stanisław Radecki | ur. ? zm. 1630 lekarz | drugi prałat – kolegiata św. Michała (1589-1596) sekretarz królewski kanonik poznański (1595-1630) kanonik płocki (?-1624-1630) proboszcz – Ostrów Lubelski (1589-1595-?) | 1589-1595-? |
| Jan Mieniowski | komendarz – Ostrów Lubelski (1594-1595) | 1594-1595-? | ||
| 18. | Jakub Tyrnkowski | ur. ? Krasnystaw zm. 22 II 1610 | prepozyt szpitalny św. Ducha – Lublin (?-1577-1595-?) proboszcz – Garbów (?-1583-1600-?) prebendarz kościoła na Czwartku – Lublin (1585-1610) kanonik lubelski (?-1589-1597-?) oficjał lubelski (?-1589-1609) proboszcz – Konopnica (?-1591-1595-?) kanonik chełmski (1596-?) mansjonarz zamkowy – Lublin (?-1596-?) proboszcz – Ostrów Lubelski (?-1598-1610) prepozyt kolegiaty św. Michała – Lublin (1598-?) | ?-1598-1610 |
| 19. | Jan Pisarkowicz vel Chodelski | ur. Chodel | prepozyt szpitalny – Parczew (?-1608) proboszcz – Ostrów Lubelski (1610-1654-?) kanonik lubelski (?-1628-1641-?) dziekan parczewski (?-1649-1654-?) | 1610-1654-? |
| 20. | Mikołaj Sługocki ze Sługocina h. Jastrzębiec | oficjał łukowski proboszcz w Garbowie (?-1633-1678-?) oficjał lubelski (?-1640-1662) oficjał garbowiecki (?-1654-1658-?) oficjał potocki (?-1654-?) kanonik chełmski kanonik krakowski (?-1658-?) prepozyt kolegiaty lubelskiej św. Michała proboszcz w Ostrowie (1658-1662) komisarz sądowy | ?-1659 -1662 | |
| 21. | Stanisław Podhorodeński h. Korczak  | ur. ? zm. 1675 | oficjał lubelski (?-1654-1658) oficjał garbowiecki (?-1654-1658) oficjał potocki (?-1654-?) kanonik chełmski (?-1667-1674) kanonik krakowski (?-1658-?) komisarz sądowy (?-1659-1662) prepozyt kolegiaty lubelskiej św. Michała proboszcz – Ostrów Lubelski (1663-1675) proboszcz – Lubartów (1674-1675) prepozyt żurowski (?-1670-1674-?) archidiakon chełmski (1674-1675) proboszcz – Garbów (?-1675) | 1663 – 1675 |
| 22. | Krzysztof Krzymuski | ur. ? zm. 1685 | wikariusz – Łęczna (?) prepozyt szpitalny – Ostrów Lubelski (1653-1685) komendariusz – Parczew (?-1668-?) prepozyt szpitalny – Parczew (?-1668-?) proboszcz – Ostrów Lubelski (1675-1685) | 1675 – 1685 |
| Paweł Augustyn Kochmański | wikariusz – Ostrów Lubelski (1682-1684) komendarz – Ostrów Lubelski (1684-1685) | 1684 – 1685 | ||
| Wojciech Bartosiewicz | komendarz – Ostrów Lubelski (1684-1686) prepozyt szpitalny – Ostrów Lubelski (1685-1688) | 1685 – 1686 | ||
| 23. | Paweł Stefan Ścibor Rylski h. Ostoja  | ur. ?, Rylsk Duży zm. 1693 | oficjał lubelski (1685-1693) kanonik lubelski (?-1685-?) kanonik bydgoski (?-1685-?) kanonik krakowski kapituły św. Michała (?-1685-?) proboszcz – Opole Lubelskie (?-1690-1693) proboszcz – Ostrów Lubelski (1685-1693) prepozyt i surogator oficjała lubelskiego (?-1685-1690-?) sekretarz JKM (?-1685-1693) prepozyt kolegiaty lubelskiej (?-1693) | 1685 – 1693 |
| Franciszek Kunowski | komendarz – Ostrów Lubelski (1692-1693) wikariusz – Ostrów Lubelski (1692-1694) | 1692 – 1693 |
||
| 24. | Jan Stefan Ścibor Rylski h. Ostoja | ur. ?, Rylsk Duży zm. ? | kanonik lubelski proboszcz – Ostrów Lubelski (1693-1715) | 1693 – 1715 |
| Wojciech Franciszek Konieczkowski | komendarz – Ostrów Lubelski (1708-1716) | 1708 – 1716 | ||
| 25. | Marcin Siarkiewicz | prepozyt kolegiaty lubelskiej św. Michała (1714-1749) prepozyt – Chodel proboszcz – Ostrów Lubelski (1715-1749) kanonik – Parczew (?-1717-?) prepozyt – Parczew (?-1718-1719-?) kanonik – Chełm (?-1717-?) komendariusz – Chełm (?-1718-1719-?) | 1715 – 1749 | |
| Łukasz Kierzniowski | wikariusz – Ostrów Lubelski (1716-1723) komendarz – Ostrów Lubelski (1722-1730) | 1722 – 1722 1723 – 1730 |
||
| Mateusz Franciszek Głodowski | wikariusz – Ostrów Lubelski (1747-1759) komendarz – Ostrów Lubelski (1748-1760) prebendarz – Ostrów Lubelski (1759-1796) altarzysta św. Krzyża – Ostrów Lubelski | 1748 – 1749 1753 – ? 1755 – 1755 1760 – ? |
||
| 26. | Ignacy Święcicki | prepozyt kolegiaty św. Michała – Lublin (1749-1756) proboszcz – Ostrów Lubelski (1749-1756) | 1749 – 1756 | |
| 27. | Jan Józef Szumla, eksjezuita  | ur. ok. 1723 zm. 1 VIII 1783, Ostrów | kanonik opatowski (1757-1783) proboszcz – Ostrów Lubelski (1757-1783) | 1757 – 1783 |
| 28. | Ignacy Nagórczewski h. Ostoja | proboszcz – Ostrów Lubelski (1783-1806) kanonik warszawski (1784-1808) proboszcz – Zbuczyn | 1783 – 1806 | |
| Franciszek Wolski | komendarz – Ostrów Lubelski (1784-1785) | 1784 – 1785 | ||
| Marcin Kotliński | wikariusz – Ostrów Lubelski (1787-1788) komendarz – Ostrów Lubelski (1787) | 1787 – 1787 | ||
| Antoni Dąbrowski | prepozyt szpitalny – Ostrów Lubelski (1786-1804) komendarz – Ostrów Lubelski (1787-1804) | 1787 – 1804 | ||
| administrator | 1807 | |||
| 29. | Jan Ziemiański | ur. 1780 zm. ? wyśw. 1803 | prepozyt szpitalny – Ostrów altarysta św. Krzyża – Ostrów promotor różańcowy – Ostrów | 1808 – 1831 |
| Wincenty Ossoliński | komendarz – Ostrów Lubelski (1809-1810) | 1809 – 1810 | ||
| Franciszek Dmochowski | ur. 1 IV 1771 zm. 1841 wyśw. 1795 | komendarz – Ostrów Lubelski (1810-1813) | 1810 – 1813 | |
| 30. | Wojciech Pawiński | ur. 1797 zm. 10 V 1846, Łuków wyśw. 1820 | proboszcz – Ostrów Lubelski (1831-1833) proboszcz – Łuków kolegiata (1832-1846) | 1831 – 1833 |
| 31. | Gabriel Józef Deodat Kajetan Nieprzecki h. Kuszaba | ur. 20 III 1802, Strzeszkowice zm. 10 VI 1851 wyśw. 1826 | kanonik podlaski (?-1851) | 1833 – 1851 |
| Michał Tęczyński | administrator – Parczew (1832-1855) administrator – Ostrów Lubelski (1851) proboszcz – Parczew | 1851 – 1851 | ||
| 32. | Wit Kuderski | ur. 1814 zm. 18 IX 1869 wyśw. 1837 kandydat św. teologii | profesor i rektor seminarium – Janów Podlaski (1846-1851) proboszcz – Ostrów Lubelski (1851-1869) | 1851 – 1869 |
| 33. | Franciszek Parafiński | ur. 1813 zm. 25 XII 1886, Wola Gułowska wyśw. 1836 kandydat św. teologii kawaler Orderu św. Stanisława III kl. | proboszcz – Sławatycze (1845-1869) administrator – Ostrów Lubelski (1869-1875) administrator – Wola Gułowska (1875-1886) | 1869 – 1875 |
| 34. | Felicjan Kożuchowski | ur. 1820 zm. 25 X 1903 wyśw. 1844 | wikariusz – Zbuczyn (?-1850-?) wikariusz i mansjonarz – Kock (?-1856-?) wikariusz – Samogoszcz (?-1860-?) wikariusz – Ostrów Lubelski (1862-1875) administrator – Ostrów Lubelski (1869-1870; 1874-1876) rezydent bez urzędu (1877) administrator – Serokomla (1878-1903) | 1875 – 1876 |
| 35. | Marcin Padziński | ur. 11 X 1830 zm. 1878 wyśw. 1855, Lublin | wikariusz i mansjonarz – Kurów (?-1856-?) wikariusz/proboszcz – Grabowiec (1857-1858) wikariusz – Dys (?-1864) komendarz – Łuszczów (1864-1866) wikariusz – Batorz – filia Boża Wola (?-1869-1876-?) proboszcz – Łuszczów (?-1875) wicerektor – Wyższe Seminarium Duchowne – Lublin (?-1883-1873) administrator – Ostrów Lubelski (1877-1878) | 1877 – 1878 |
| 36. | Leon Kaszewski | ur. 7 II 1819 zm. 15 I 1897, Kazimierz Dolny wyśw. 1842 | wikariusz – Włostowice (1848-1850) wikariusz i mansjonarz – Czemierniki (1851-1854-?) proboszcz – Popkowice (?-1856-1864-?) proboszcz – Kraśnik (?-1865-?) administrator – Żółkiewka (?-1869-1874-?) administrator – Bobrowniki (?-1875-1878) administrator – Ostrów Lubelski (1878-1883) proboszcz – Kazimierz Dolny (1884-1897) | 1878 – 1883 |
| 37. | Andrzej Antoni Leszczyński | ur. 6 XI 1846, Janów Lubelski zm. 23 XII 1928, Ruda-Opalin wyśw. 13 X 1872 magister św. teologii | wikariusz – Lublin katedra (1872-1883) profesor – Wyższe Seminarium Duchowne – Lublin (1872-1883) administrator – Ostrów Lubelski (1883-1886) proboszcz – Ruda-Opalin (1924-1928) | 1883 – 1886 |
| 38. | Ignacy Franciszek Rybiński | ur. 1 II 1858, Stryjów zm. 22 XII 1926, Modliborzyce wyśw. 1880 | wikariusz – Ostrów Lubelski (1880-1886) administrator – Ostrów Lubelski (1886-1901) proboszcz – Modliborzyce (?-1926) | 1886 – 1901 |
| 39. | Ludwik Zaorski | ur. 25 VIII 1867 zm. 1929 wyśw. 1890 | proboszcz – Milejów (1894-1901) administrator – Ostrów Lubelski (1901-1906) proboszcz – Opole Lubelskie (?-1910-? proboszcz – Woskrzenice (?-1925-1929) | 1901 – 1906 |
| 40. | Feliks Biały | ur. 10 VII 1868 zm. 1940 wyśw. 1894 kanonik | wikariusz – Szczebrzeszyn (?-1896-?) proboszcz -Puchaczów (?-1905-1906) administrator – Ostrów Lubelski (1906-1907) proboszcz – Wąwolnica (1907-1925) proboszcz – Biskupice (?-1940) Członek rzeczywisty Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności (?-1905-?) Kanonik honorowy Kapituły Kolegiaty Zamojskiej (odznaczony 1937) | 1906 – 1907 |
| 41. | Józef Kostkowski | ur. 23 XI 1868, Kurów zm. 26 XII 1938, Lublin wyśw. 1891 | wikariusz – Garwolin (1891-?) proboszcz – Wąwolnica (1903-1907) administrator – Ostrów Lubelski (1907-1912) proboszcz – Gorzków (?-1919) proboszcz – Monastyrek (1919-1925) proboszcz – Tarnogóra (1925-1927) proboszcz – Bochotnica (1927-1929) proboszcz – Kijany (1936-1938) kanonik kapituły zamojskiej (1925-1938) | 1907 – 1912 |
| 42. | Mikołaj Bobolewski | ur. 3 XII 1872 zm. 1946 wyśw. 1895 | wikariusz – Grębków (1899-?) archiwista – seminarium diecezjalne – Lublin (1903) administrator – Ostrów Lubelski (1912-1913) proboszcz – Potok Wielki (1913-1934) proboszcz – Zaklików (1934-?) sekretarz konsystorza | 1912 – 1914 |
| 43. | Władysław Bieniecki | ur. 8 VI 1868 zm. 19 X 1929, Ostrów wyśw. 1891 | wikariusz – Sadowne (?-1892-?) administrator – Kiełczewice (1902-1914) administrator – Ostrów Lubelski (1914-1918) proboszcz – Ostrów Lubelski (1918-1929) | 1914 – 1929 |
| 44. | Tadeusz Piotr de Tramecourt  | ur. 22 II 1887, Piaski zm. 12 XI 1935, Ceranów wyśw. 1910 | proboszcz – Ostrów Lubelski (1929-1933) wicedziekan dekanatu parczewskiego (?-1930-?) proboszcz – Ceranów (1933-1935) wicedziekan dekanatu sterdyńskiego (1933-1935) | 1929 – 1933 |
| 45. | Bolesław Włodkowski | ur. 13 I 1880, Sławce zm. 17 VI 1943, Trzebieszów wyśw. 29 VI 1903, Lublin | proboszcz – Radoryż Kościelny (1910-1932) administrator – Ostrów Lubelski (1933-1935) proboszcz – Trzebieszów (1935-1943) | 1933 – 1935 |
| 46. | Leon Kalinowski | ur. 10 IV 1879, Warszawa zm. 21 VI 1942, Dachau wyśw. 1911 | wikariusz – Fajsławice (1911-1914) wikariusz – Górzno (1914-1919) administrator – Malowa Góra (1919-1923) proboszcz – Wola Gułowska (1923-1924) proboszcz – Łomazy (1924) proboszcz – Adamów (1924-1935) administrator – Ostrów Lubelski (1935-1936) proboszcz – Ostrów Lubelski (1936-1941) wicedziekan dekanatu parczewskiego (1939-1942) kanonik honorowy katedry siedleckiej (1941-1942) | 1935 – 1941 |
| 47. | Czesław Wrzosek | ur. 26 V 1900, Krzeszkowskie zm. 22 IV 1976, Kosów Lacki wyśw. 1927 | wikariusz – Przesmyki (1927-1929) administrator – Hrudy (1929-1930) wikariusz – Zbuczyn (1930-1931) administrator – Witoroż (1931-1933) wikariusz – Sadowne (1933-1934) wikariusz – Paprotnia (1934-1935) wikariusz – Huszczyn (1935) wikariusz – Ryki (1935-1936) wikariusz – Kosów Lacki (1936-1939) wikariusz – Węgrów (1 X 1939) wikariusz – Pruszyn (2 X 1939) wikariusz – Kock (10 X 1939) proboszcz – Ostrów Lubelski (1941) administrator – Ostrów Lubelski (1941) wikariusz – Stoczek Łukowski (1 VIII 1945) wikariusz – Miedzna (4 VIII 1945) proboszcz – Budowo (1946-1948) proboszcz – Parsęcko (1951-1959) proboszcz – Konradowo (1959-1962) | 1941 – 1941 |
| 48. | Bronisław Gromek  | ur. 1903, Goździelin zm. 1992 wyśw. 1929 | proboszcz – Ostrów Lubelski (1941-1942) proboszcz – Wilczyska (1945-1984) kanonik honorowy | 1941 – 1942 |
| 49. | Jan Godlewski | ur. 6 I 1895 zm. 1962 wyśw. 24 IV 1921 | proboszcz – Polskowola (?-1930-?) proboszcz – Wilga (?) proboszcz – Uścimów (?-1942) proboszcz – Ostrów Lubelski (1942-1943) proboszcz – Biała Podlaska (1943-?) | 1942 – 1943 |
| 50. | Stanisław Filipowicz | ur. 3 II 1893, Udrzyn zm. 9 X 1945, Ostrów Lubelski wyśw. 20 VII 1922, Janów Podlaski | proboszcz – Trąbki (?) proboszcz – Stoczek Łukowski (?-1930-1931) proboszcz – Łosice (1931-1932) dziekan łosicki proboszcz – Turów (1942-1943) proboszcz – Ostrów Lubelski (1943-1945) | 1943 – 1945 |
| 51. | Józef Grądzki | ur. 28 III 1904 zm. 1975 wyśw. 15 VIII 1926 | administrator – Ostrów Lubelski (1945-1946-? proboszcz – Ostrów Lubelski (?-1970) proboszcz – Międzyrzec Podlaski (1970-1973) | 1945 – 1970 |
| 52. | Stanisław Rychlik  | ur. 1912, Kąkolewnica zm. 14 VII 1987 wyśw. 1938 | wikariusz – Ryki (1943-1944) proboszcz – Wiśniew (1945-1948) proboszcz – Ostrów Lubelski (1970-1986) dziekan parczewski | 1970 – 1986 |
| 53. | Stanisław Józef Maksymowicz | ur. 1 II 1938, Klonownica Duża zm. 5 III 2008 wyśw. 8 VI 1963 | kanonik honorowy Kapituły Kolegiaty Janowskiej (1990-2008) proboszcz – Garwolin (1991-2008) dziekan dekanatu – Garwolin (1991-?) kanonik gremialny Kapituły Kolegiaty Janowskiej (1995-2008) scholastyk Kapituły Kolegiaty Janowskiej (1997-2008) kapelan Jego Świątobliwości (2007-2008) | 1986 – 1991 |
| 54. | Stanisław Pawluczuk  | ur. 27 IX 1933, Bohukały zm. 11 X 2012, Biała Podlaska wyśw. 29 VI 1958 prałat, magister teologii | wikariusz – Rossosz (1958-1961) proboszcz – Rossosz (1961-1980) proboszcz – Maciejowice (1980-1986) dziekan dekanatu – Łaskarzew (1981-?) proboszcz – Mordy (1986-?) kanonik honorowy Kapituły Kolegiackiej Janowskiej (1986-?) proboszcz – Ostrów Lubelski (1991-2012) kanonik gremialny Kapituły Kolegiackiej Janowskiej (1995-2012) | 1991 – 2004 |
| 55. | Jan Szymon Orłowski  | ur. 31 V 1950, Wólka Komarowska wyśw. 1 VI 1974 | proboszcz – Ostrów Lubelski (2004-2020) kanonik honorowy Kapituły Kolegiackiej Parczewskiej (2020-) | 2004 – 2020 |
| 56. | Stanisław Kluska | ur. 2 VII 1961, Dęblin wyśw. 07 VI 1986 magister misjologii | wikariusz – Ostrów Lubelski (1988) wikariusz – Radoryż Kościelny (1992) proboszcz – Jeleniec (2006-2020) proboszcz – Ostrów Lubelski (2020-) | 2020 – obecnie |
Źródła:
- Duchowieństwo Diecezjalne oraz Członkowie Męskich Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego : stan na dzień 31 października 2005 roku, pod red. ks. Witolda Zdaniewicza i ks. Sławomira H. Zaręby, Ząbki 2002.
- Dzieje Diecezji Janowskiej czyli Podlaskiej w latach 1818-1867, pod red. ks. Edwarda Jarmocha, ks. Sławomira Byliny i ks. Romana Wiszniewskiego, Siedlce 2017.
- Księgi metrykalne parafii Ostrów Lubelski z lat 1665-1945.
- Archiwum Państwowe w Lublinie, Księgi grodzkie lubelskie, Księga relacji 1644, k. 538 v – 541 v.
- ks. Piotr Nowak, Dzieje parafii Ostrów Lubelski do roku 1918, Ostrów Lubelski 2016.
- ks. Piotr Aleksandrowicz, Stanisław Jadczak, Historia kościoła parczewskiego i jego parafii, Parczew 2014.
- Robert Wójcik, Historia Parafii Garbów : odcinek VII. W: Głos Garbowa 1991, nr 9, s. 5-6
- Jacek Chachaj, Bliżej schizmatyków niż Krakowa… : Archidiakonat lubelski w XV i XVI wieku, Lublin 2012.
- Konrad Lutyński, Poznańscy prałaci i kanonicy w XVI wieku, w:”Saeculum Christianum : pismo historyczno-społeczne” 1994, nr 1/2, s. 109-153.
- http://teki.bkpan.poznan.pl/search.php?section=2&single=1&fileno=1&page=8477
- https://teatrnn.pl/szukaj/?q=Miko%C5%82aj+S%C5%82ugocki#gsc.tab=0&gsc.q=Miko%C5%82aj%20S%C5%82ugocki&gsc.page=1
BIOGRAMY
Leon Kalinowski
Urodził się 10.04.1879 r. Warszawie. Nauki początkowe pobierał w miejskiej szkole w Lublinie, średnie w rosyjskiej Odessie, a w 1907 r. wstąpił do seminarium duchownego w Lublinie. Ukończył je, otrzymując w 1911 r., święcenia kapłańskie z rąk bp. Franciszka Jaczewskiego. Pierwszy wikariat otrzymał w parafii Fajsławice (1911-1914), następny w parafii Górzno (1914-1919), z delegacją do tworzenia parafii Sobolew. Został administratorem parafii Malowa Góra (1919-1923), gdzie odbudował zniszczony podczas I wojny światowej kościół. Następnie był proboszczem w parafiach: Wola Gułowska (1923-1924), Łomazy (1924), Adamów (1924-1935), Ostrów Lubelski (od 26.05.1935 r. do aresztowania przez gestapo). W pracy duszpasterskiej odznaczał się gorliwością i poświęceniem, co docenił biskup, mianując go w 1939 r. wicedziekanem dekanatu parczewskiego, a miesiąc przed aresztowaniem otrzymał godność kanonika honorowego katedry siedleckiej.
Kapłani w parafii Ostrów Lubelski byli szpiegowani przez hitlerowców i wszyscy zostali aresztowani. Nastąpiło to 29.10.1940 r. Po śledztwie w Ostrowie ks. L. Kalinowski został przewieziony do Lublina i osadzony na zamku, skąd przewieziono go do Oświęcimia, a stamtąd do Dachau. Tam, jako numer obozowy 25031 na bloku 28, zmarł 21.06.1942 r. Zwłoki zostały spalone w krematorium. Przeżył 63 lata i 31 lat w kapłaństwie. Podczas swej poniewierki w więzieniach i obozach nacierpiał się ogromnie. Został skazany za transport inwalidów i zagazowany.[1]
Stanisław Maksymowicz
Ksiądz Prałat Stanisław Józef Maksymowicz urodził się 1 lutego 1938 roku w Klonownicy Dużej. W 1957 roku wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Siedlcach. Święcenia kapłańskie przyjął 8 czerwca 1963 roku.
Był cenionym duszpasterzem, odznaczającym się roztropnością i miłością do człowieka. Uczestniczył w pracach różnych komisji i rad diecezjalnych, między innymi przez wiele lat był członkiem Rady Kapłańskiej i Kolegium Konsultantów.
W 1990 roku został mianowany kanonikiem honorowym Kapituły Kolegiaty Janowskiej, w 1995 roku kanonikiem gremialnym, a w 1997 roku scholastykiem tejże Kapituły. W dniu 10 kwietnia 2007 roku został też odznaczony godnością kapelana Jego Świątobliwości. Od 28 sierpnia 1991 roku związany był z Garwolinem. Z tym dniem objął stanowisko Proboszcza Parafii p.w. Przemienienia Pańskiego w Garwolinie oraz został dziekanem dekanatu garwolińskiego.
Siedemdziesiąt lat życia człowieka to znaczny okres czasu, tym bardziej jeśli jest poświęcony służbie i pracy dla Boga i ludzi. Kapłaństwo wymaga poświęcenia i wielu wyrzeczeń oraz mądrości, rozwagi i cierpliwości. Ksiądz Proboszcz wykazywał się tymi cechami, służąc Bogu i niosąc posługę ludziom, nie tylko duchową, ale i materialną. Wiele czasu i zaangażowania poświęcał pracy duszpasterskiej, w sposób szczególny wypełniając misję miłości i opieki nad dziećmi, nad chorymi i potrzebującymi. Zawsze brał udział w uroczystościach patriotycznych, nie odmawiał uczestnictwa w innych spotkaniach z parafianami i organizacjami społecznymi, często sam był pomysłodawcą takich spotkań.
Był inicjatorem upamiętniania wydarzeń historyczno – patriotycznych ważnych dla miasta i kraju np. walki o krzyż czy wydarzeń z 1920 roku.
Wniósł nieoceniony wkład w remont obiektów należących do parafii. Dzięki Jego dużemu zaangażowaniu został odrestaurowany kościół. Odnowiono wnętrze kościoła: ołtarze, ambonę, chrzcielnicę, wyremontowano organy, wzmocniono i ocieplono strop kościoła. Ponadto odnowiono elewację i utwardzono teren wokół kościoła.
Ksiądz Proboszcz, będąc osobą wrażliwą na ludzkie cierpienie i mającą duże zrozumienie potrzeb duchowych osób niepełnosprawnych, wyszedł im naprzeciw – przebudował schody wejściowe do kościoła likwidując bariery architektoniczne. Takie działanie umożliwia osobom niepełnosprawnym swobodny wjazd do kościoła i uczestnictwo w nabożeństwach i uroczystościach religijnych.
Dzięki zaangażowaniu Księdza Proboszcza remontami objęte zostały również obiekty przykościelne. Jednym z tych obiektów był budynek plebanii, którego remont wymagał dużego wysiłku zarówno fizycznego jak i finansowego. Zakres robót dotyczył wymiany dachu, stropów, instalacji CO, wodno – kanalizacyjnej i elektrycznej. Kolejnym obiektem wymagającym modernizacji była organistówka, którą rozbudowano, położono nowy dach i wyremontowano wnętrza. Teren, na którym znajdują się wszystkie obiekty przykościelne został utwardzony.
Ksiądz Proboszcz nie poprzestał tylko na remontach, ale również budował nowe obiekty parafialne. Jednym z nich jest budynek usytuowany w sąsiedztwie plebanii, służący księżom w ich pracy duszpasterskiej.
Ksiądz Prałat Stanisław Maksymowicz przywiązywał dużą wagę do edukacji i wychowania młodzieży w duchu wiary. Dowodem na to jest powołanie do życia Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego zlokalizowanego w budynku należącym do parafii. Zaangażował się w rozbudowę istniejącej szkoły i utworzenie kolejnej – Gimnazjum Przymierza Rodzin.
Ogromny wkład pracy Ksiądz Proboszcz włożył w pozyskanie nowego terenu pod cmentarz parafialny. Teren ten został ogrodzony, wytyczono i utwardzono alejki, odnowiono elewację kaplicy cmentarnej.
Ksiądz Proboszcz przyczynił się do zakupu terenu pod budowę nowego kościoła w Sulbinach.
Czterdziestoczteroletnia praca kapłańska: w tym prawie siedemnastoletnia praca w Garwolinie, a także wszystkie dokonania Księdza Proboszcza dla parafii garwolińskiej na trwałe zostały wpisane w karty historii naszego miasta.
Tytuł Zasłużony dla Miasta Garwolina został nadany pośmiertnie Uchwałą Nr XXII/94/2008 Rady Miasta Garwolin z dnia 28 kwietnia 2008r.[2]
Stanisław Pawluczuk
Urodził się dnia 27 września 1933 r. we wsi Bohukały w parafii Paratulin i w miejscowym kościele został ochrzczony. Jego rodzicami byli Bolesław i Marianna z d. Żuk, rolnicy. Dzieciństwo jego wypadło na czasy okupacji hitlerowskiej podczas II wojny światowej, szczególnie dotkliwe na pograniczu z Rosją nad rzeką Bug.
W dzieciństwie, jak pisał w swoim życiorysie: „przeszedł szczęśliwie operację za co on i jego rodzice zawsze zanosili dziękczynienie wstawiennictwu Męczenników z Pratulina”. Po ukończeniu siedmiu klas Szkoły Podstawowej w 1947 r. wstąpił do Gimnazjum Biskupiego w Siedlcach, a następnie w 1950 r. przeniósł się do gimnazjum im. B. Prusa w Siedlcach. Tam był szykanowany przez zespół pedagogiczny za zdecydowaną postawę religijną i deklarację wstąpienia do seminarium duchownego.
Po zdaniu matury, otrzymał pozytywne świadectwo moralności od swego proboszcza ks. Juliana Jaszewskiego i wstąpił w 1952 r. do Wyższego Seminarium Duchownego Siedlcach. Odbył sześcioletnie studiów filozoficzno-teologicznych i dn. 29.06.1958 r. przyjął świecenia kapłańskie w katedrze siedleckiej z rąk bpa Ignacego Świrskiego.
W diecezji pracował w kilku parafiach, po krótkim wikariacie, zostało mu powierzone samodzielne administrowanie w parafiach.
Rossosz, od 1.08.1958, jako wikariusz, a od 1.12.1961 r. został administratorem parafii, a następnie proboszczem. Podjął od roku akademickiego 1968/69 studia zaoczne na Studium Pastoralnym w Instytucie Teologii Pastoralnej na KUL. Studia ukończył w 1971 r. uzyskując tytuł magistra teologii. Został wybrany przez kapłanów i zatwierdzony przez bpa Jana Mazura w 1969 r. dekanalnym referentem ds. liturgicznych w dekanacie wisznickim. Również w 1965 r. został powołany do Diecezjalnej Rady Duszpasterskiej na okres 3 lat.
Proboszczem w Maciejowicach został mianowany z dn. 10.07.1980 r., a dziekanem dekanatu łaskarzewskiego został mianowany z dn. 1.06.1981 r. Dotychczasowi parafianie z Rossosza wyrażali listownie do biskupa swoje podziękowanie za długoletnią, ofiarną i gorliwą posługę duszpasterską ks. Stanisława. W Maciejowicach dokończył budowę domu parafialnego z salami katechetycznymi, odnowił wnętrze kościoła parafialnego i rozpoczął budowę kaplicy we wsi Strych.
W parafii Mordy został proboszczem z dn. 1.10.1986 r. Biskup Jan. Mazur doceniając jego gorliwość duszpasterską w parafiach, gdzie dotychczas posługiwał, mianował go dn. 29.09.1986 r. kanonikiem honorowym Kapituły Kolegiackiej Janowskiej.
Został mianowany proboszczem parafii Ostrów Lubelski z dn. 28.08.1991 r. Tutaj podjął i wykonał prace remontowe wewnątrz kościoła oraz odnowił plebanię. Wspierał działalność kulturalno-oświatową miejskiej biblioteki publicznej w zakresie upowszechniania tradycji i historii regionu, za co otrzymywał serdeczne podziękowania. Dnia 6.08.1995 r. został mianowany kanonikiem gremialnym Kapituły Kolegiackiej Janowskiej.
Po osiągnięciu wieku emerytalnego dn. 7.07.2004 r. został zwolniony z parafii i przeniesiony na emeryturę z zamieszkaniem w Białej Podlaskiej, na terenie parafii Chrystusa Miłosiernego. Tutaj w miarę swoich sił pomagał w duszpasterstwie parafialnym. Tutaj także przeżywał swój złoty jubileusz 50-lecia kapłaństwa.
Na prośbę bpa Zbigniewa Kiernikowskiego został w 2009 r. odznaczony przez papieża Benedykta XVI godnością kapelana Jego Świątobliwości (prałat).
Życzeniem ks. Stanisława było, aby został pochowany w Pratulinie, gdzie ponieśli śmierć męczeńską błogosławieni Męczennicy z Pratulina. Zmarł dnia 11 października 2012 r. w dniu otwarcia Roku Wiary w Kościele katolickim. Przeżył 79 lat w tym 54 lata w kapłaństwie. Requiescat in pace.
Opr. ks. Bernard Błoński.[3]
[1] http://echokatolickie.pl/index.php?str=100&id=9188&idd=21
[2] https://www.garwolin.pl/art,156,ks-pralat-stanislaw-jozef-maksymowicz-zasluzony-dla-garwolina.html
[3] http://www.podlasie24.pl/wiadomosci/diec.-siedlecka/zmarl-ks.-pralat-stanislaw-pawluczuk-bdd9.html