W metrykach parafii Ostrów Lubelski słowo „żołnierz” pojawia się rzadziej niż nazwy zawodów codziennych, lecz jego znaczenie jest cięższe i bardziej wielowarstwowe. Otwiera bowiem nie tylko biografię jednostki, ale i historię przymusu państwowego, wojny, drogi oraz nieobecności. Tam, gdzie przy nazwisku dopisano „żołnierz”, „wojskowy”, „służący w armii” albo gdzie obecność mężczyzny zastąpiono formułą o służbie, niewoli lub przepadnięciu, metryka przestaje być wyłącznie zapisem rodzinnym, a staje się dokumentem epoki.
Materiał genealogiczny zebrany dla parafii Ostrów Lubelski pokazuje, że wojna i służba wojskowa nie były tu zjawiskiem incydentalnym. W zestawieniach obejmujących okres od początku XVII do początków XX wieku zidentyfikowano blisko tysiąc osób określonych w źródłach jako żołnierze lub pozostających w bezpośrednim związku ze służbą wojskową.
Najstarsze zapisy pokazują żołnierza nie jako figurę abstrakcyjną, lecz jako człowieka realnie dotkniętego wojną. W księdze zgonów z lat 1681-1754 znajdują się wpisy, które wprost łączą śmierć z działaniami wojennymi. W 1684 r. odnotowano zgon Jana Żaborowskiego, żołnierza chorągwi litewskiej Sapiehy, który zmarł po powrocie z wyprawy na Wiedeń. Jeszcze bardziej dobitny jest zapis z 1686 r., mówiący o śmierci Jana Grzybowskiego, obywatela Ostrowa, który zmarł od „strzały tatarskiej”, co bezpośrednio wiąże parafię z realiami najazdów tatarskich i wojny granicznej.
Te pojedyncze akty są uzupełnione komentarzami proboszcza, który w księgach z tego okresu zanotował wzmianki o najazdach tatarskich, ucieczkach ludności i zagrożeniu jasyrami, a także o obecności wojsk szwedzkich w Ostrowie w czasie III wojny północnej. Takie dopiski, rzadkie w metrykach, są szczególnie cenne, bo pokazują, że wojna była doświadczeniem wspólnotowym, a nie tylko losem żołnierzy.
W XVIII wieku wojna coraz wyraźniej wchodzi do źródeł nie przez pole bitwy, lecz przez logistykę i obowiązek. Księga Sądowa Miasta Ostrowa w Ziemi Lubelskiej z lat 1794–1796 pokazuje militarną codzienność od strony strat, transportu i rekwizycji. W zapisce z 26 czerwca 1795 r. sąd rozpatruje sprawę konia pozostawionego „w drodze” przy powrocie „z pod Korytnicy od obozu”, a właściciel zobowiązany jest do udowodnienia, co stało się ze zwierzęciem, pod rygorem zapłaty jego wartości. W innym zapisie z grudnia tego samego roku mowa jest o koniu wziętym „na potrzebę” wspólnoty, który został „w drodze stracony”, co właściciel określa jako „upadek wielki”, bo bez konia traci podstawę bytu.
Ten kontekst jest kluczowy dla rozumienia późniejszych zapisów metrykalnych. W XIX i na początku XX wieku służba wojskowa pojawia się w aktach parafialnych najczęściej poprzez nieobecność. W okresie I wojny światowej księgi chrztów regularnie odnotowują, że ojciec dziecka „nie staje osobiście” z powodu służby wojskowej, co staje się niemal formułą urzędową. W 1915 r. przy sporządzeniu aktu chrztu wyraźnie zapisano, że ojciec przebywa na służbie wojennej.
Czasem metryka idzie dalej i precyzuje przynależność do armii, na przykład rosyjskiej, co pozwala łączyć zapis parafialny z dokumentacją wojskową. Zdarzają się też wpisy najbardziej lakoniczne i zarazem najbardziej przejmujące: „przepadł w wojnie” albo „przepadł w armii”, które pokazują granice wiedzy urzędowej i bezradność wobec losu żołnierza.
Tam, gdzie księgi parafialne nie dają odpowiedzi, uzupełnieniem bywa prasa. W 1915 r. „Ziemia Lubelska” publikowała listy poległych, wśród których znajdują się szeregowcy pochodzący z Ostrowa Lubelskiego i okolic[1]. Takie wzmianki nie zastępują metryki, ale pozwalają potwierdzić los osób, które w aktach parafialnych pozostały jedynie „nieobecne”.
Ostrów znał żołnierza nie tylko jako „syna parafii”, ale i jako gościa kwaterunku, bo już w czasach Ksiestwa Warszawskiego miasteczko było miejscem stałego pobytu szwadronów ułańskich, a metryki z lat 1817–1830 pełne są nazwisk wojskowych wpisywanych do ksiąg właśnie dlatego, że garnizon był tu realną codziennością. Materiały dotyczące garnizonu ułanów pokazują miasto jako miejsce realnego stacjonowania oddziałów, a nie tylko punkt na trasie przemarszu. Żołnierze ułanów pojawiają się w księgach jako nowożeńcy, ojcowie chrzczonych dzieci i zmarli chowani na miejscowym cmentarzu, co czyni ich częścią parafialnej wspólnoty, choć często tylko na czas służby[2].
Zestawienie żołnierzy pochodzących z terenu historycznej i obecnej parafii Ostrów Lubelski pozwala wreszcie zobaczyć ciągłość przejścia od służby w armiach obcych do formacji polskich. Obok żołnierzy armii rosyjskiej pojawiają się osoby związane z Legionami Polskimi, a następnie z Wojskiem Polskim, już w realiach odradzającego się państwa. W takich przypadkach szczególnego znaczenia nabiera rygor źródłowy: stopień, jednostkę czy formację należy podawać wyłącznie wtedy, gdy są one zapisane wprost w akcie lub opracowaniu, bez prób rekonstrukcji „na podstawie rocznika”.
Po roku 1920 wojna przestaje wyglądać jak „wielka historia”, a zaczyna się zachowywać jak przepis urzędowy wpisany w metrykę, jak pieczątka, jak nagłe zniknięcie mężczyzny z domu.
W tej epoce, gdy państwo odradza się już nie tylko w mowie, lecz także w poborze i ewidencji, w aktach parafii pojawia się zdanie chłodne, a przecież dramatyczne: „nie jest obecny przy niniejszym akcie z powodu powołania do rezerwy Wojska Polskiego”, zapisane przy Władysławie Banachewiczu. Obok tego wraca formuła jeszcze bardziej przejmująca, bo mówiąca o wojnie już trwającej: „nie jest przy niniejszym akcie z powodu działań wojennych”, jak przy Marianie Podkowie.
Są też dopiski wprost o mobilizacji: „powołania do armii wojska Polskiego”, jak przy Eugeniuszu Musiku.
Rok później metryka dopowiada dalszy ciąg, już bez złudzeń: „znajdującego się w niewoli niemieckiej, jako żołnierz Wojska Polskiego”, zapisane przy Piotrze Mące z Kaznowa. To jedno zdanie jest jak mały raport z historii powszechnej, tylko że przełożony na skalę domową: oto wojna nie jest już „frontem”, jest statusem człowieka, którego nie ma przy chrzcie własnego dziecka, bo jest w niewoli.
A potem zaczyna się czas, w którym „żołnierz” nie zawsze znaczy to samo. W tym samym zestawieniu obok żołnierzy Wojska Polskiego pojawiają się partyzanci, czasem nazwani wprost, czasem opisani przynależnością, jak Kajetan Chocyk, oznaczony jako partyzant AL.
Są i życiorysy, które w jednym wierszu łączą kilka kolejnych form konspiracji, jak Stanisław Dąże, zapisany jako ZWZ (1939–1940) i BCh (1940–1944), co dobrze pokazuje, jak płynna bywała w okupacji „instytucjonalna” strona oporu. Metryka umie też mówić o żołnierzu bez patosu, a jednak z pełną jasnością, jak w lakonicznym dopisku „obecnie znajdującego się w wojsku”, przy Janie Fiutce.
A gdy lotnictwo staje się realnym doświadczeniem ludzi z okolicy, zapis potrafi to uchwycić jednym słowem, jak przy Feliksie Bakulskim, określonym jako „lotnik”. (Księga chrztów, 1945, akty 78–79).
Rok 1945 przynosi jeszcze inny rejestr, tragicznie „państwowy”: formuły o śmierci „na froncie w obronie Ojczyzny”, wpisane do parafialnej księgi zgonów. Tak odnotowano Bolesława Wiktora Kozłowskiego.
W tym sensie wykaz żołnierzy z parafii Ostrów Lubelski nie jest ani listą bohaterów, ani kroniką bitew. Jest zapisem doświadczenia wojny widzianego z poziomu metryki: nieobecności, strat, przymusu, ale też osiedlenia, małżeństwa i powrotu. Każdy dopisek ma tu swoją wagę i swoje ograniczenia, a rzetelność polega na tym, by nie dopowiadać więcej, niż pozwala papier. To właśnie ta powściągliwość czyni z genealogii źródło historyczne w pełnym znaczeniu tego słowa.
[1] (Źródło: „Ziemia Lubelska” 1915, R. 10, nr 21 (21 I), s. 3; oraz „Ziemia Lubelska” 1915, R. 10, nr 168 (19 VI), s. 3)
[2] Bunia Marek Andrzej, „Garnizon ułanów w Ostrowie Lubelskim (1816-1830)”, Bibliotekarz Lubelski, R. LXIV (2021), s. 147-171.m (1816-1830)”, Bibliotekarz Lubelski, R. LXIV (2021), s. 147-171.
KRÓLESTWO POLSKIE
Okres Królestwa Polskiego w latach 1025–1386 jest dla dziejów wojskowości parafii Ostrów Lubelski etapem najtrudniejszym do uchwycenia źródłowo. Nie mamy jeszcze bezpośrednich wykazów żołnierzy pochodzących z Ostrowa i okolic, a sama osada występuje w źródłach dopiero później. Mimo to właśnie w tym czasie kształtowały się podstawowe realia obronności ziem polskich: obowiązek wojskowy związany z posiadaniem ziemi, wyprawa wojenna, obrona grodów, służba książęca oraz lokalna samoobrona ludności.
Nie był to okres jednolity. Od koronacji Bolesława Chrobrego w 1025 r. można mówić o Królestwie Polskim, lecz późniejsze rozbicie dzielnicowe osłabiło jedność państwa i przeniosło ciężar obrony na poszczególne księstwa oraz lokalnych możnych. Dla ziem przyszłej parafii Ostrów Lubelski szczególne znaczenie miało położenie na pograniczu Małopolski, Rusi i Litwy, w strefie narażonej na przemarsze wojsk, najazdy oraz zmiany zwierzchności politycznej.
Dlatego dla tego okresu nie należy mówić jeszcze o żołnierzach ostrowskich w ścisłym, metrykalnym znaczeniu. Można natomiast mówić o wojskowym tle osadnictwa: o mieszkańcach ziem, które później weszły w skład parafii Ostrów Lubelski, jako części szerszego systemu obronnego monarchii piastowskiej, księstw dzielnicowych, a następnie odnowionego Królestwa Polskiego.
KORONA KRÓLESTWA POLSKIEGO
1386 – 1569
Okres Korony Królestwa Polskiego w latach 1386–1569 jest pierwszym etapem, w którym wojskowość ziem związanych później z parafią Ostrów Lubelski można uchwycić nie tylko jako ogólne tło polityczne, lecz także poprzez konkretne osoby zapisane w źródłach wojskowych. Był to czas monarchii jagiellońskiej, rozwoju wojsk zaciężnych, wypraw wojennych oraz stopniowego przechodzenia od dawnego obowiązku pospolitego ruszenia do bardziej zorganizowanych form służby.
Dla obszaru ostrowskiego szczególne znaczenie mają rejestry popisowe wojska koronnego z XVI wieku. Pojawiają się w nich ludzie określeni przez miejsce pochodzenia, między innymi z Ostrowa i Kaznowa. Nie znamy jeszcze ich pełnych biografii, dat urodzenia ani rodzin, ale same zapisy pozwalają stwierdzić, że mieszkańcy tych ziem uczestniczyli w wojskowości państwa polskiego już przed lokacją Ostrowa jako miasta.
Żołnierzy zapisanych w rejestrach z 1531 r. należy łączyć z wyprawą pokucką hetmana Jana Tarnowskiego przeciw Mołdawii. Była to jedna z najważniejszych kampanii wojskowych czasów Zygmunta Starego, zakończona zwycięstwem wojsk koronnych nad armią hospodara Piotra Raresza. W jej toku wojska Tarnowskiego walczyły pod Gwoźdźcem i Obertynem, przy czym bitwa pod Obertynem, stoczona 22 sierpnia 1531 r., stała się jednym z największych sukcesów polskiej sztuki wojennej XVI wieku.
Najstarsze uchwytne osoby z tego okresu to przede wszystkim drabi piechoty zaciężnej: strzelcy piesi uzbrojeni w rusznice i broń drzewcową oraz pawężnicy wyposażeni w pawęże. Nie byli to jeszcze żołnierze znani z metryk parafialnych, lecz ludzie zapisani w rejestrach wojskowych jako część pocztów rotmistrzowskich. Ich obecność pokazuje, że dzieje wojskowe parafii Ostrów Lubelski zaczynają się nie od miejscowej tradycji ustnej, lecz od skromnych, urzędowych wpisów popisowych, w których przy imieniu żołnierza zapisano jego pochodzenie, uzbrojenie i przynależność do oddziału.
| Imię i nazwisko | Życie | Czas służby | Mundur | Stopień | Uzbrojenie | Formacja wojskowa |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Mikołaj | ur. ? Ostrów zm. po 1538 | 1531-? 11 VII 1538-? 1538-? |  | drab, strzelec pieszy drab, strzelec pieszy drab, strzelec pieszy | rusznica, broń drzewcowa rusznica, broń drzewcowa rusznica, broń drzewcowa | Poczet rtm. Stanisława Ożarowskiego (150 koni, 73 pieszych) Poczet rtm. Jana Pisarskiego (200 pieszych, 1 koń) Poczet rtm. Krzysztofa Łukowskiego (100 pieszych, 2 konie) |
| Baltazar | ur. ? Ostrów zm. po 1531 | 1531-? |  | drab, pawężnik | pawęża | Poczet rtm. Baltazara Rusieckiego (100 pieszych, 2 konie) |
| Maciej | ur. ? Ostrów zm. po 1538 | 1538-? | | drab, pawężnik | pawęża | Poczet rtm. Floriana Zebrzydowskiego (250 pieszych, 5 koni) |
| Jakub | ur. ? Kaznów zm. po 1538 | 11 VII 1538-? |  | drab, strzelec pieszy | rusznica | Poczet rtm. Jana Pisarskiego (200 pieszych, 1 koń) |
| Wojciech | ur. ? Ostrów zm. po 1538 | 1538-? | | drab, strzelec pieszy | rusznica, broń drzewcowa | Poczet rtm. Jana Strzechowskiego (300 pieszych, 6 koni) |
| Jan | ur. ? Ostrów zm. po 1538 | 13 VII 1538-? 23 VII 1538-? | | drab, strzelec pieszy drab, strzelec pieszy | rusznica rusznica | Poczet rtm. Mikołaja Bliźnickiego (100 pieszych, 2 konie) Poczet rtm. Mikołaja Offa (100 pieszych, 2 konie) |
RZECZPOSPOLITA OBOJGA NARODÓW
1569 – 1795
Okres Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1569-1795 jest dla dziejów wojskowości ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski etapem znacznie lepiej uchwytnym źródłowo niż czasy wcześniejsze. Po unii lubelskiej obszar ten znalazł się w państwie o rozległych granicach, złożonej strukturze społecznej i stale obecnym obowiązku wojskowym, który dotykał zarówno szlachtę, jak i ludność miejską oraz wiejską.
Był to czas wojen prowadzonych na wielu kierunkach: z Moskwą, Szwecją, Kozaczyzną, Turcją i Tatarami. Wielka polityka Rzeczypospolitej miała swoje odległe pola bitew, lecz jej skutki docierały także do małych miejscowości ziemi lubelskiej. W źródłach pojawiają się już nie tylko pojedynczy żołnierze określani przez miejsce pochodzenia, ale także grupy ludzi związanych z konkretnymi wsiami, dobrami i obowiązkami wojskowymi.
Dla obszaru ostrowskiego szczególne znaczenie mają rejestry wojskowe z XVII wieku, zwłaszcza zapisy dotyczące piechoty wybranieckiej ziemi lubelskiej oraz jazdy kozackiej. Pojawiają się w nich osoby i grupy łączone z Ostrowem, Kaznowem, Rozkopaczewem, Głębokim, Brzeźnicą, Babianką, Uścimowem i innymi miejscowościami historycznie związanymi z parafią. Nie zawsze znamy ich imiona, nazwiska i dalsze losy. Niekiedy źródło zachowało jedynie liczbę ludzi wystawionych z danej miejscowości albo krótką informację o formacji wojskowej.
Obok tych zbiorowych zapisów występują także osoby lepiej rozpoznawalne: szlachcice, towarzysze chorągwi, chorążowie, rotmistrzowie i oficerowie związani z dobrami leżącymi w obrębie dawnej parafii lub w jej najbliższym sąsiedztwie. Ich obecność pokazuje, że wojskowość nie była tu zjawiskiem odległym. Łączyła się z własnością ziemską, powinnością publiczną, służbą królewską, a czasem także z lokalnym prestiżem rodziny.
W odróżnieniu od wcześniejszego okresu, w którym żołnierzy ostrowskich znamy głównie z krótkich rejestrów popisowych, epoka Rzeczypospolitej Obojga Narodów pozwala zobaczyć szerszy obraz. Widać w nim zarówno prostych żołnierzy piechoty wybranieckiej, jak i przedstawicieli miejscowej lub okolicznej szlachty pełniących funkcje w chorągwiach jazdy. Są to różne poziomy tej samej rzeczywistości wojskowej: od obowiązku wystawienia ludzi po służbę w formacjach koronnych i litewskich.
Ich obecność w źródłach pokazuje ciągłość dziejów wojskowych tego obszaru: od drabów i strzelców pieszych czasów jagiellońskich, przez piechotę wybraniecką i jazdę kozacką XVII wieku, aż po oficerów i żołnierzy schyłkowej Rzeczypospolitej. W ten sposób lokalna genealogia styka się z historią państwa, a krótki zapis wojskowy staje się świadectwem udziału małej wspólnoty w wielkich sprawach dawnej Polski.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | MUNDUR | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Paweł Kaznowski h. Jastrzębiec lub Suchekomnaty | ur. ? Kaznów zm. po 1647 | ?-1647-? | chorąży | chorągiew kozacka | |
| ? | ur. ? Brzostówka, Jedlanka, Kolechowice, Krasne, Ostrów, Rozkopaczew, Tyśmienica, Uścimów zm. po 1648 | 1648-? |  | szeregowy | Piechota wybraniecka ziemi lubelskiej i inne |
| Dwóch | ur. ? Ostrów zm. po 1651 | 1651-? | | szeregowy | Piechota wybraniecka ziemi lubelskiej |
| Jeden | ur. ? Rozkopaczew zm. po 1651 | 1651-? |  | towarzysz | Jazda kozacka (?) |
| Dwóch | ur. ? Głębokie zm. po 1651 | 1651-? | | towarzysz | Jazda kozacka (?) |
| Trzech | ur. ? Kaznów zm. po 1651 | 1651-? | | towarzysz | Jazda kozacka (?) |
| Dwóch | ur. ? Ostrów zm. po 1653 | 1653-? | | szeregowy | Piechota wybraniecka ziemi lubelskiej |
| Dwóch | ur. ? Kaznów zm. po 1653 | 1653-? | | towarzysz | Jazda kozacka (?) |
| Jeden | ur. ? Babianka, Głębokie, Kaznów zm. po 1653 | 1653-? | | towarzysz | Jazda kozacka (?) |
| Dwóch | ur. ? Berejów, Brzeźnica Bychawska, Brzeźnica Książęca, Wola Stanisławowska zm. po 1653 | 1653-? | | towarzysz | Jazda kozacka (?) |
| Jan Górski | ur. ok. 1650 zam. Babianka zm. po 1676 | ?-1676-? | towarzysz | chorągiew starosty parczewskiego Jana Karola Daniłowicza | |
| Andrzej Miączyński, herbu Suchekomnaty  | ur. ok. 1640 zam. Brzeźnica Książęca, Zawieprzyce zm. 1699 | ?-1679-? |  | wicerotmistrz i rotmistrz | chorągiew pancerna |
| Piotr Franciszek Daniłowicz, herbu Sas  | ur. ? zam. Parczew, Uchanie, Uścimów zm. 1685 | ?-1683-? | | rotmistrz | chorągiew pancerna Jego Królewskiej Mości |
| Jan Franciszek Goski, herbu Podjaski III  | ur. ok. 1665 zam. Głębokie zm. po 1704 | ?-1691-1704-? |  | chorąży | chorągiew husarska Rafała Andrzeja Leszczyńskiego wojewody poznańskiego (brała udział w bitwie pod Wiedniem w 1683 r. w sile 133 koni) |
| Michał Anułowicz /Annułowicz /Janułowicz, herbu ? | ur. ok. 1670 zam. Ostrów zm. ? | ?-1695-1704-? |  | towarzysz | chorągiew pancerna Wielkiego Księstwa Litewskiego |
| Aleksander Kaznowski h. Jastrzębiec lub Suchekomnaty | ur. ? zam. Krasne zm. ? | ?-1700-? | | towarzysz | chorągiew pancerna |
| Mikołaj Nieprzecki, herbu Kuszaba  | ur. ok. 1680 zam. Jedlanka zm. ? | ?-1712-? |  | chorąży | straż przyboczna starosty parczewskiego Aleksandra Daniłowicza (1670 -1723) |
| Mikołaj Krzyniecki, herbu Lubicz  | ur. ok. 1678 zam. Berejów zm. 1754 | ?-1744-1754 |  | pułkownik | wojsko koronne |
| Aleksander Dunin, herbu Łabędź  | ur. ok. 1730 zam. Głębokie zm. 1789 | ?-1749-1779-? | chorąży | ? | |
| Michał Osiecki, herbu Jastrzębiec | ur. ok. 1746, Wołyń zam. Berejów, Szczekarków | ?-1779-1793-? |  | rotmistrz i porucznik | rota piechoty węgierskiej, wojska litewskie |
| Grzegorz Łuczycki, herbu Nowina  | ur. ok. 1719 zam. Kaznów zm. 1805 | ? | kapitan | jazda pancerna | |
| Józef Rozmysł | ur. 1775, Ostrów zm. ? | ?-1795-? |  | szeregowy | Armia Imperium Rosyjskiego |
| Filip Wacław Hauman, herbu Bronisz  | ur. ok. 1754 zm. 1829, Uścimów | 1775-1813 | generał major | Wojsko I Rzeczpospolitej, Insurekcji Kościuszkowskiej i Księstwa Warszawskiego |
WOJSKO CESARSTWA AUSTRII
1796 – 1809
Lata 1796-1809 stanowią w dziejach ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski krótki, lecz bardzo wyraźny okres austriacki. Po upadku Rzeczypospolitej obszar ten znalazł się pod władzą monarchii habsburskiej, włączony w nowy porządek administracyjny, podatkowy i wojskowy. Dawne powinności Rzeczypospolitej zastąpiły przepisy państwa zaborczego, a mieszkańcy miejscowych wsi i miasteczek zostali objęci systemem służby wojskowej obcej armii.
Był to czas szczególny. Z jednej strony kończył się świat dawnej szlacheckiej Rzeczypospolitej, znany z chorągwi, popisów i powinności ziemskich. Z drugiej strony nadchodziła epoka nowoczesnych państw, urzędów, poboru, ewidencji i armii utrzymywanych przez scentralizowaną administrację. Dla zwykłego mieszkańca Ostrowa, Brzeźnicy, Babianki, Kaznowa, Uścimowa czy innych miejscowości parafii oznaczało to często zetknięcie z mechanizmem państwa, które liczyło ludzi, porządkowało ich według wieku, stanu, miejsca zamieszkania i zdolności do służby.
Okres austriacki przypadł zarazem na czas wielkich wojen europejskich. Armia Habsburgów walczyła wtedy z rewolucyjną i napoleońską Francją, a później także z wojskami Księstwa Warszawskiego. Choć pola bitew znajdowały się często daleko od parafii ostrowskiej, skutki tych wydarzeń mogły dotykać miejscowej ludności poprzez pobór, przemarsze wojsk, świadczenia, obciążenia podatkowe i zmiany granic. W roku 1809, po wojnie polsko-austriackiej, zakończył się dla tych ziem krótki okres panowania austriackiego, a rozpoczął nowy rozdział związany z Księstwem Warszawskim.
W tej krótkiej epoce mieszkańcy ziem ostrowskich znaleźli się nie w wojsku własnego państwa, lecz w strukturach armii obcej monarchii. Ich nazwiska, zapisane w aktach poborowych, wykazach wojskowych lub dokumentach urzędowych, są świadectwem czasu, w którym wielka historia weszła w życie lokalnej społeczności nie przez sejmiki i chorągwie, lecz przez urząd, komisję poborową i cesarsko-królewski rozkaz.
Dlatego rozdział ten jest ważnym ogniwem między epoką Rzeczypospolitej Obojga Narodów a czasami Księstwa Warszawskiego. Pokazuje, że historia wojskowa parafii ostrowskiej nie urywa się wraz z rozbiorami. Zmienia tylko mundur, język kancelarii i zwierzchność państwową, pozostając nadal historią konkretnych ludzi, rodzin i miejscowości wpisanych w losy Europy przełomu XVIII i XIX wieku.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | MUNDUR | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA/UWAGI |
|---|---|---|---|---|---|
| Nowikiewicz | ur. ? Kolechowice zm. ? | 1799-? |  | szeregowy | |
| Nowikiewicz | ur. ? Kolechowice zm. ? | 1800-? | | szeregowy | |
| Kazimierz Bielecki | ur. 1778, Jedlanka zm. 1806, Jedlanka | ?-1806 | | szeregowy | brał udział w III koalicji antyfrancuskiej, jednak z powodu gangreny na którą później zmarł, został zwolniony z armii i przewieziony do domu w Jedlance |
| Antoni Krasucki | ur. ok. 1789, Jedlanka zm. 1806, Jedlanka | ?-1806 | | szeregowy | brał udział w III koalicji antyfrancuskiej, jednak z powodu choroby na którą później zmarł (czerwonka) został zwolniony z armii do domu, do którego udał się pieszo |
| Błażej Krupa vel Fiutka | ur. 1777, Kaznów zm. przed 1838 | ?-1808-? | | szeregowy | ? |
| Paweł Kuszyk vel Pikulak | ur. ok. 1780, Drozdówka zm. ? | ?-1809-? | | szeregowy | ? |
| Stanisław Lato | ur. ok. 1786, Brzostówka zm. 1809 | ?-1809 | | szeregowy | 55 Pułku Piechoty „Reuss-Greitz”. brał udział w V koalicji antyfrancuskiej a po przegranej bitwie dostał się do francuskiej niewoli. Zmarł w lazarecie. |
WOJSKO KSIĘSTWA WARSZAWSKIEGO
1809-1815
Lata 1809-1815 przyniosły ziemiom związanym z parafią Ostrów Lubelski kolejną zmianę państwowej przynależności. Po krótkim okresie panowania austriackiego obszar ten znalazł się w granicach Księstwa Warszawskiego, państwa niedużego, zależnego od Napoleona, lecz dla Polaków mającego ogromne znaczenie symboliczne. Po latach rozbiorów wracały polskie urzędy, polskie wojsko, polski język administracji i nadzieja, że sprawa niepodległości nie została ostatecznie zamknięta.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego oraz okolicznych wsi nie była to jednak tylko wielka polityka rozgrywana w Warszawie, Dreźnie czy Paryżu. Księstwo Warszawskie potrzebowało żołnierzy, podatków, koni, żywności i ludzi zdolnych do służby. Oznaczało to, że miejscowa społeczność została włączona w wysiłek wojenny państwa, które powstało z marzeń o odbudowie Rzeczypospolitej, ale żyło w nieustannym cieniu wojen napoleońskich.
Wojna 1809 roku, a następnie wielka wyprawa na Moskwę w 1812 roku, kampanie odwrotowe i klęska napoleońskiego porządku sprawiły, że służba wojskowa w armii Księstwa Warszawskiego była doświadczeniem dramatycznym. Za nazwiskami zapisanymi w źródłach kryją się ludzie, którzy mogli przejść drogę od rodzinnej wsi lub miasteczka do odległych garnizonów, obozów i pól bitewnych. Niektórzy wracali, inni ginęli bez śladu, pozostając jedynie w wykazach, aktach poborowych, metrykach lub rodzinnej pamięci.
W odróżnieniu od armii austriackiej była to już armia postrzegana jako własna, choć związana z polityką Napoleona i podporządkowana jego planom. Dla ludności ziemi lubelskiej miało to znaczenie szczególne. Jeszcze niedawno ci sami mieszkańcy znajdowali się pod władzą cesarza Austrii, a teraz mogli zostać powołani do wojska noszącego polskie znaki i odwołującego się do tradycji narodowej. Zmienił się mundur, język rozkazu i sens służby. Nie zniknęły jednak ciężary, które każda wojna nakładała na zwykłych ludzi.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście wojska Księstwa Warszawskiego. Są to ślady krótkiej, lecz niezwykle intensywnej epoki. Księstwo istniało zaledwie kilka lat, ale w biografiach wielu rodzin mogło pozostawić pamięć o poborze, służbie wojskowej, dalekiej kampanii lub niepowrocie z wojny.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej okres Księstwa Warszawskiego stanowi ogniwo szczególne. Łączy doświadczenie zaborów z nadzieją odbudowy państwa. Pokazuje, że po upadku dawnej Rzeczypospolitej miejscowa ludność nie zniknęła z historii wojskowej Polski. Przeciwnie: została w nią wpisana na nowo, już w realiach XIX wieku, w epoce poboru, nowoczesnej administracji i wielkich armii, które przesuwały granice Europy, a wraz z nimi losy zwykłych ludzi.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | WIZERUNEK/MUNDUR | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Antoni Florek vel Muzyczak | ur. ok. 1781 zm. 1838, Wólka Stara Kijańska | ?-1810-? |  | szeregowy | ? |
ARMIA KRÓLESTWA POLSKIEGO
1815-1831
Lata 1815–1831 otwierają w dziejach ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski okres Królestwa Polskiego, utworzonego po klęsce Napoleona i kongresie wiedeńskim. Było to państwo posiadające własną administrację, konstytucję, sejm, skarb i wojsko, lecz pozostające w ścisłym związku z Imperium Rosyjskim. Dla współczesnych mogło wydawać się kompromisem między utraconą niepodległością a nadzieją na zachowanie polskich instytucji. W centrum tej nadziei znajdowała się armia.
Wojsko Królestwa Polskiego było jedną z najważniejszych instytucji tej epoki. Nosiło polski mundur, posługiwało się polskim językiem komendy i odwoływało się do tradycji wojskowej dawnej Rzeczypospolitej oraz czasów napoleońskich. Zarazem podlegało władzy monarchy, który był jednocześnie carem Rosji. Ta dwoistość dobrze oddaje charakter całego Królestwa: polskiego w formie i pamięci, lecz zależnego politycznie od Petersburga.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego, Brzeźnicy, Babianki, Kaznowa, Uścimowa, Rozkopaczewa i innych miejscowości historycznej parafii ostrowskiej armia nie była pojęciem abstrakcyjnym. Państwo potrzebowało rekrutów, prowadziło ewidencję ludności, określało obowiązki wojskowe i włączało lokalne społeczności w mechanizm służby. W dokumentach tego czasu człowiek pojawia się często jako poborowy, żołnierz liniowy, urlopnik, dymisjonowany wojskowy albo osoba podlegająca spisowi. Za każdym takim zapisem stoi jednak nie tylko kategoria urzędowa, lecz konkretna biografia.
Okres ten miał także wymiar szczególnie dramatyczny. Armia, która przez kilkanaście lat była znakiem ograniczonej polskiej odrębności, w roku 1830 stała się główną siłą powstania listopadowego. Żołnierze Królestwa Polskiego, wychowani w dyscyplinie regularnego wojska, znaleźli się nagle w centrum walki o sprawę narodową. To, co wcześniej było służbą w armii konstytucyjnego Królestwa, po nocy listopadowej nabrało znaczenia politycznego i niepodległościowego.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście armii Królestwa Polskiego. Są to świadectwa czasu zawieszonego między pamięcią dawnej Rzeczypospolitej, doświadczeniem wojen napoleońskich a dramatem powstania listopadowego. W ich losach odbija się historia pokolenia, które żyło jeszcze blisko tradycji wojskowej ojców, lecz samo zostało wciągnięte w nową rzeczywistość państwa zależnego i narastającego konfliktu z rosyjskim zwierzchnictwem.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej armia Królestwa Polskiego stanowi rozdział wyjątkowy. Była wojskiem polskim, choć nie w pełni wolnego państwa. Była szkołą dyscypliny, służby i nowoczesnej organizacji, ale także jednym ze źródeł późniejszego czynu powstańczego. Dlatego nazwiska odnalezione w źródłach z tego okresu należy traktować nie tylko jako dane wojskowe, lecz jako ślady ludzi, których życie znalazło się na granicy dwóch epok: porządku pokongresowego i walki o niepodległość.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | WIZERUNEK/MUNDUR | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Tomasz Łuczycki, herbu Nowina | ur. ok. 1777 zm. 1838, Ostrów | 1819-1820 |  | major, kapitan | 3 Pułk Strzelców Pieszych |
| Stanisław Kostka Józef Dańkowski, herbu Półkozic  | ur. 1790, Kraków zam. Babianka, Warszawa zm. 1864, Warszawa | przed 1819 |  | porucznik | 2 Pułk Ułanów |
| Stanisław Śliwiński vel Szewczak | ur. ok. 1774, Paryszczanki zm. 1832, Ostrów | przed 1820 |  | podoficer | 2 Pułk Ułanów |
| Wojciech Filipek | ur. 1785, Rozkopaczew zm. 1841, Psary, par. Jeruzal, gm. Nowy Kawęczyn | przed 1830 | dymisjonowany | ||
| Leon Śliwiński | ur. ok. 1787, Orzechów Nowy zm. 1847, Ostrów | ?-1825-? | |||
| Józef Lewicki | ur. 1793, Jedlanka zm. 1828, Jedlanka | ||||
| Maciej Miedzianowski | ur. 1801, Ostrów zm. ? | ?-1826 | dezerter | ||
| Kacper Zakrzewski | ur. 1802, Ostrów zm. ? | ?-1826 | dezerter | ||
| Marcin Boskowski | ur. ? zm. ? | ?-1826 | dezerter | ||
| Hieronim Smyk vel Szewczyk | ur. 1801, Rozkopaczew zm. ? | ?-1826 | dezerter | ||
| Wojciech Oleksiewicz | ur. ok. 1796 zam. Brzostówka, Ostrów zm. ? | ?-1824-1828-? |  | ułan | 1 Pułk Ułanów |
| Klemens Kiecewicz | ur. ok, 1791, Chomsk zam. Ostrów, Terespol zm. 1840, Terespol | ?-1827-? |  | podoficer | 4 Pułk Ułanów |
| Jan Gołębiowski | ur. ok. 1796, Łęczyca zm. przed 1869, Ostrów | ?-1828-? |  | ułan | 4 Pułk Ułanów |
| Jan Skulski | ur. ok. 1808 zam. Kolechowice zm. ? | ?-1828 | dezerter | ||
| Wincenty Smyk | ur. 1803, Rozkopaczew zm. 1842, Rozkopaczew | ?-1828 | dezerter | ||
| Karol Biały | ur. 1801, Rozkopaczew zm. ? | 1829 | dezerter | ||
| Piotr vel Antoni Górski | ur. ok. 1789, Lublin zm. 1839, Ostrów | ?-1830 | | ułan | 1 Pułk Ułanów |
| Antoni Kopiński | ur. ok. 1797, Bogusławice zam. Ostrów zm. ? | ?-1830 | | ułan | 1 Pułk Ułanów |
| Antoni Sucharski | ur. ok. 1796, Mościska zm. 1844, Ostrów | ?-1830 | | ułan | 1 Pułk Ułanów |
| Szymon Angierda | ur. ok. 1789, Szulce zam. Bójki, Jedlanka, Tyśmienica zm. 1843, Jedlanka | ?-1830 | | ułan | 1 Pułk Ułanów |
| Szymon Krzyżanowski, herbu ? | ur. ok. 1794 zam. Brzostówka zm. ? | 1815-1830 |  | porucznik | 4 Pułk Ułanów |
| Tomasz Jankowski, herbu ? | ur. ok. 1796 zam. Brzostówka zm. 1882, Warszawa | 1815-1831 | podporucznik (1819-1827), porucznik (1827-1831), kapitan (1831) | 13 Pułk Piechoty następnie 6 Pułk Piechoty liniowej 1815–1830 |
|
| Karol Jurkowski, herbu ? | ur. ok. 1800 zm. 1873, Berejów | 1822-1830 |  | podporucznik | 2 Pułk Strzelców Pieszych |
| Józef Niedzielski, neofita | ur. ok. 1800, Brzeziny zam. Kaznów zm. ? | przed 1832 | szeregowy | ||
| Mikołaj Czeberak | ur. 1798, Ostrów zm. ? | ?-1832 | |||
| Erazm Nieprzecki, herbu Kuszaba | ur. ok. 1807, Belno zam. Jedlanka, Lublin, Jedlanka zm. 1875 zm. | ||||
| Franciszek Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. ok. 1791 zm. 1852, Brzostówka | oficer | |||
| Baltazar Żuchowski | ur. ok. 1792, Łomazy zm. 1842, Ostrów |  | kanonier | 2 Brygada Artylerii Pieszej (?) | |
| X Hiż | ur. ? zam. Jedlanka zm. ? | oficer |
ARMIA IMPERIUM ROSYJSKIEGO
1831-1862
Lata 1831–1862 otwierają w dziejach ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski nowy i znacznie trudniejszy rozdział historii wojskowej. Po upadku powstania listopadowego armia Królestwa Polskiego przestała istnieć jako odrębna siła zbrojna. Dawny polski mundur, komenda i organizacja zostały zastąpione przez system wojskowy Imperium Rosyjskiego. Mieszkańcy Królestwa Polskiego, w tym także ludność Ostrowa Lubelskiego i okolicznych miejscowości, zostali włączeni w mechanizm służby armii zaborczej.
Był to czas, w którym wojsko przestało być dla miejscowej społeczności znakiem ograniczonej polskiej odrębności, a stało się przede wszystkim narzędziem państwa obcego. Służba wojskowa oznaczała często wieloletnie oderwanie od rodzinnej miejscowości, przeniesienie do dalekich garnizonów i podporządkowanie człowieka wielkiej, scentralizowanej machinie imperium. Dla wielu rodzin pobór syna, brata lub ojca był wydarzeniem dramatycznym, porównywalnym niemal z utratą członka rodziny na długie lata.
W źródłach z tego okresu osoby związane z historyczną parafią Ostrów Lubelski pojawiają się najczęściej jako rekruci, żołnierze, urlopnicy, dymisjonowani wojskowi, inwalidzi albo ludzie objęci ewidencją poborową. Zapis bywa krótki i urzędowy: imię, nazwisko, wiek, miejscowość, przynależność stanowa, czasem wzmianka o jednostce, powrocie ze służby, chorobie albo śmierci. Taki język dokumentu jest chłodny, ale za każdym wpisem kryje się los człowieka wyrwanego z małej wspólnoty parafialnej i wpisanego w historię wielkiego imperium.
Okres ten przypada na lata między dwiema polskimi klęskami i dwiema nadziejami: między powstaniem listopadowym a zbliżającym się powstaniem styczniowym. W tym czasie Królestwo Polskie pozostawało pod coraz silniejszą kontrolą rosyjską, a obowiązek wojskowy był jednym z najbardziej dotkliwych przejawów tej zależności. Armia, która dla władz miała być narzędziem porządku i podporządkowania, w życiu rodzin i parafii oznaczała niepewność, rozłąkę oraz konieczność mierzenia się z decyzjami podejmowanymi daleko od lokalnej wspólnoty.
Dla dziejów Ostrowa Lubelskiego i okolicznych miejscowości zapisy te mają wartość szczególną. Pokazują bowiem, że historia wojskowa po 1831 roku nie kończy się wraz z rozwiązaniem armii polskiej. Przeciwnie — trwa nadal, choć w zmienionej, bardziej bolesnej postaci. Miejscowi ludzie służyli już nie w wojsku własnego państwa ani w armii budzącej nadzieję na jego odbudowę, lecz w szeregach imperium, które sprawowało nad nimi władzę.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście armii Imperium Rosyjskiego w latach 1831–1862. Jest to czas przejściowy, ale nie mniej ważny od epok wcześniejszych. Prowadzi od klęski listopadowej ku wydarzeniom, które już wkrótce miały doprowadzić do kolejnego zrywu. W tej perspektywie każdy odnaleziony żołnierz, rekrut czy dymisjonowany wojskowy staje się świadkiem epoki, w której lokalna historia została głęboko naznaczona przez obce państwo, jego urzędy i jego armię.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Kazimierz Więckowski | ur. ok. 1810, Ostrów zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Jakub Jakubiak | ur. ok. 1811 zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Paweł Chrzanowski | ur. ok. 1813 zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Szymon Marcin Bielecki | ur. 1815, Jedlanka zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Kacper Irzewski | ur. ok. 1810 zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Makary Rak | ur. ok. 1813 zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Andrzej Kurlak | ur. ok. 1805 zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1834 | dezerter | ||
| Stanisław Jan Szewczyk | ur. 1815, Rozkopaczew zm. ? | 1835-? | szeregowy | ||
| Franciszek Burlik | ur. 1805, Brzostówka zm. ? | 1835-? | szeregowy | ||
| Szymon Tadeusz Kozieł | ur. 1808, Brzostówka zm. ? | 1835-? | szeregowy | ||
| Jan Szczepan Paluch | ur. 1813, Brzostówka zm. ? | 1835-? | szeregowy | ||
| Franciszek Józef Fiutka | ur. 1815, Kaznów zm. ? | 1836-? |  | szeregowy | Korpus Kaukaski Flota Bałtycka |
| Bartłomiej Michał Kubik | ur. 1815, Brzeźnica Bychawska zm. ? | 1836-? | szeregowy | Korpus Kaukaski | |
| Michał Gajuś | ur. ok. 1815 zam. Kolechowice zm. ? | 1836-? | szeregowy | 14 Dywizja Piechoty | |
| Stanisław Wojciech Bronikowski | ur. 1816, Ostrów zm. ? | 1836-? | szeregowy | 14 Dywizja Piechoty | |
| Jakub Jagiełło | ur. ok. 1811 zm. ? | 1836-? | szeregowy | 13 Dywizja Piechoty | |
| Roman Huszaluk | ur. ok. 1811, Uścimów zm. ? | 1836-? | szeregowy | 17 Dywizja Piechoty | |
| Ignacy Piotr Chwedyniak | ur. 1813, Ostrów zm. ? | 1836-? | szeregowy | 16 Dywizja Piechoty | |
| Tomasz Bielecki | ur. ok. 1813 zam. Uścimów/Jedlanka zm. ? | 1836-? | szeregowy | 14 Dywizja Piechoty | |
| Marek Artymko | ur. ok. 1815 zam. Uścimów/Tyśmienica zm. ? | 1836-? | kanonier | 5 Dywizja Artylerii | |
| Jan Feliks Niedbalski | ur. 1815, Rudka Starościańska zm. 1872, Rudka Starościańska | 1836-? | szeregowy | 16 Dywizja Piechoty | |
| Atanazy Parafiniuk vel Kutkiewicz | ur. ok. 1815, Uścimów zm. ? | 1836-? | szeregowy | 17 Dywizja Piechoty | |
| Leon Misiuk | ur. ? Ostrów zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Dawid Suchorab | ur. ok. 1816, Maśluchy zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Jan Kuźmicki | ur. ? zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Jakub Pawłowicz | ur. ? Ostrów zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Panastazy Parafian vel Chodkiewicz | ur. ? zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Józef Czech | ur. ? zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Eliasz Koleśnik | ur. ? zam. gm. Uścimów zm. ? | ?-1836 | dezerter | ||
| Józef Artymko | ur. ok. 1815 zam. Uścimów, Tyśmienica zm. ? | 1836-? | kanonier | 5 Dywizja Artylerii | |
| Jan Frączkiewicz | ur. 1817, Rudka Starościańska zm. 1896, Rudka Starościańska | 1837-1858-? |  | kirasjer | Lejb-Gwardyjski Pułk Kirasjerów [Jego Wysokości lub Jej Wysokości] |
| Ignacy Piotr Borysik | ur. 1815, Ostrów zm. ? | 1837-? | szeregowy | Korpus Kaukaski | |
| Tomasz Gruszczyk | ur. ok. 1813, Ostrów zm. ? | 1837-? | szeregowy | Korpus Kaukaski | |
| Marcin Antoni Bójko | ur. ok. 1814, Ostrów zm. 1844 | 1837-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Andrzej Mikołaj Czarnata | ur. 1815, Ostrów | 1837-? | szeregowy | Korpus Kaukaski | |
| Andrzej Franciszek Banachewicz | ur. 1812, Ostrów zm. 1840, Ostrów | 1838-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Froczyk syn Hawryła | ur. ok. 1815, Ostrów zm. ? | ? | szeregowy | Korpus Grenadierów | |
| Augustyn Bzoma | ur. ok. 1811 zam. Babianka zm. ? | 1840-? | szeregowy | 5 Okrąg oddzielnego Korpusu Wewnętrznej Straży | |
| Jan Kurlak | ur. ok. 1819, Ostrów | 1840-? | szeregowy | 5 Okręg oddzielnego Korpusu Wewnętrznej Straży | |
| Daniel Mirończuk | ur. ok. 1820, Tyśmienica | 1840-? | szeregowy | Korpus Grenadierów | |
| Grzegorz Prypiuk | ur. ok. 1819 zam. Uścimów, Drozdówka zm. ? | 1840-? | szeregowy | 5 Okręg oddzielnego Korpusu Wewnętrznej Straży | |
| Franciszek Abramik | ur. ok. 1821, Ostrów zm. ? | 1841-? | szeregowy | 5 Okręg Korpusu Wewnętrznej Straży | |
| Grzegorz Kunaszyk | ur. ok. 1821 zam. Uścimów, Tyśmienica zm. ? | 1841-? | szeregowy | 1 Korpus Piechoty | |
| Wojciech Pawłowski | ur. ok. 1822, Grabanów zam. Ostrów zm. ? | 1842-? | szeregowy | ||
| Kajetan Borówka | ur. 1818, Ostrów zm. 1845, Ostrów | 1842-? | szeregowy | ||
| Józef Gruszczyk | ur. ?, Ostrów zm. ? | ok. 1842-? | szeregowy | ||
| Ignacy Dziadko | ur. ok. 1820, Kolechowice zm. ? | 1843-? | szeregowy | 3 Korpus Piechoty | |
| Łukasz Borys | ur. ok. 1821 zam. Krasne zm. ? | 1843-? | szeregowy | 3 Korpus Piechoty | |
| Paweł Samuś | ur. ok. 1820, Krasne zm. ? | 1843-? | szeregowy | 3 Korpus Piechoty | |
| Józef Popławski, herbu ? | ur. ok. 1805 zam. Kaznów zm. ? | ? | kapitan | ||
| Kajetan Popławski, herbu ? | ur. ok. 1809, Skobel zam. Kaznów zm. ? | ? | kapitan | ||
| Piotr Śliwiński | ur. ok. 1820, Spiczyn zm. 1888, Ostrów | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Stanisław Oleksiewicz | ur. ok. 1819 zam. Ostrów zm. ? | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Jan Sobczyński | ur. 1820, Ostrów zm. ? | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Kajetan Borówka | ur. 1822, Jedlanka zm. ? | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Maciej Drabik | ur. 1823, Jedlanka zm. | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Ignacy Głusiuk | ur. ok. 1823, Uścimów zm. ? | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Kajetan Rabczon | ur. ok. 1823, Uścimów zm. ? | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Konrad Muzyka | ur. ok. 1821, Głębokie zm. ? | 1844-? | szeregowy | 18 Dywizja Piechoty | |
| Benis Ledermann, Żyd | ur. ok. 1824, Ostrów zm. ? | 1844-? | szeregowy | Roboty Zarządu Komunikacji 4 Okręgu | |
| Icek Jeleń, Żyd | ur. ok. 1820, Głębokie zm. ? | 1844-? | szeregowy | Roboty Zarządu Komunikacji 1 Okręgu | |
| Maciej Miłkowski | ur. 1820, Ostrów zm. 1843, Ostrów | ? | szeregowy | 1 Dywizja Dragonów | |
| Tomasz Czech | ur. ok. 1825 zan. Uścimów, Maśluchy zm. ? | 1845-? | szeregowy | Pułk Jegrów - 16 Dywizja Piechoty JCW ks. Michała Pawłowicza | |
| Andrzej Gąsowski | ur. 1823, Ostrów zm. ? | 1845-? | szeregowy | Pułk Jegrów - 16 Dywizja Piechoty JCW ks. Michała Pawłowicza | |
| Danił Głub | ur. ok. 1825 zam. Krasne zm. ? | 1845-? |  | szeregowy | 63 Uglicki Pulk Piechoty |
| Wojciech Maleszyk | ur. 1821, Ostrów zm. ? | 1845-? | szeregowy | 2 lekka Dywizja Kawalerii | |
| Szymon Markiewicz | ur. 1824, Ostrów zm. 1883, Ostrów | 1845-? |  | szeregowy | 61 Włodzimierski Puk Piechoty |
| Antoni Murżyński | ur. 1821, Ostrów zm. 1851 (na służbie) | 1845-1851 | | szeregowy | 61 Włodzimierski Puk Piechoty |
| Jankiel Stochman, Żyd | ur. ok. 1825, Ostrów, zm. ? | 1845-? | szeregowy | Rota Inwalidów nr 9, 10, 11 przy tulskim zakładzie broni | |
| Franciszek Kulik | ur. 1822, Ostrów zm. 1892, Ostrów | 1845-? | podoficer | 2 Lekka Dywizja Kawalerii | |
| Andrzej Równiak | ur. ok. 1823, Tyśmienica zm. ? | 1845-? | kanonier | Garnizon Artylerii w Szwaborsku | |
| Kazimierz Żuchowski | ur. 1825, Ostrów zm. 1897, Ostrów | 1845-? |  | ułan | 5 Pułk Ułanów Litewskich Jego Królewskiej Mości Króla Włoch Wiktora Emmanuela III |
| Abram Akerman, Żyd | ur. ok. 1826 zm. ? | 1846-? | szeregowy | Wojenno robocza kompania okręgu IV | |
| Piotr Romański | ur. ok. 1804, Brzeźnica Książęca zm. 1847, Brzeźnica Książęca | ? | szeregowy | ||
| Jan Grzegorz Kornyluk | ur. ok. 1826, Ostrów zm. ? | 1846-? | szeregowy | Oddzielny korpus wewnętrznej straży | |
| Mikołaj Jarosz | ur. ? zam. Uścimów. Tyśmienica zm. ? | 1846-? | szeregowy | Oddzielny korpus wewnętrznej straży | |
| Lejzor Miód, Żyd | ur. ok. 1825, Ostrów zm. ? | 1846-? | szeregowy | Kompania wojskowo-robocza IV okręgu; na jego miejsce przyjęto brata Zyska lat 14 | |
| Piotr Kuźmicz | ur. 1824, Jedlanka zm. ? | ? | szeregowy | 2 Dywizja Piechoty | |
| Stefan vel Szczepan Banachewicz | ur. 1825, Ostrów zm. ? | 1847-? | kanonier | 6 Dywizja Artylerii | |
| Antoni Mazurek | ur. ok. 1821, Kolechowice zm. ? | 1847-? | kanonier | 6 Dywizja Artylerii | |
| Wincenty Iwanowicz | ur. ok. 1821, Tyśmienica zm. ? | 1847-? | kanonier | 5 rota Moskiewskiego Garnizonu Artyleryjskiego | |
| Antoni Kozicki | ur. ok. 1823, Tyśmienica zm. ? | 1847-? |  | szeregowy | Lejb-Gwardyjski Pułk Jegrów |
| Jan Banachewicz | ur. 1827, Rudka Starościańska zm. ? | 1848-? | szeregowy | Korpus Kaukaski | |
| Piotr Prokopowicz | ur. 1824, Ostrów zm. 1888, Ostrów | 1848-? | szeregowy | Korpus Kaukaski | |
| Franciszek Tkaczyk | ur. 1827, Kaznów zm. ? | 1848-? |  | marynarz | Flota Czarnomorska Marynarki Wojennej |
| Michał Kuźmicz | ur. 1827, Jedlanka zm. ? | 1848-? | szeregowy | Korpus Orenburski | |
| Wawrzyniec Krydyszyński vel Krejdyszyński | ur. ok. 1828, Kolechowice zm. ? | 1848-? | szeregowy | Korpus Orenburski | |
| Jan Dąże | ur. ok. 1827 zm. 1881, Ostrów | 1848-1865-? | podoficer | Korpus Orenburski | |
| Jan Stepanik | ur. ? zam. Krasne zm. ? | ?-1849-? | szeregowy | ||
| Tomasz Szymaniak | ur. 1814, Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1849-? | szeregowy | ||
| Jan Uzdowski, herbu Bończa | ur. ok. 1811, Przytoczno zam. Ostrów zm. ? | ? | szeregowy | ||
| Piotr Sobiech | ur. 1819, Brzeźnica Książęca | ?-1850-? | szeregowy | ||
| Andrzej Czubacki | ur. 1802, Rozkopaczew zm. 1850, Rozkopaczew | ? | szeregowy | ||
| Jakub Duda | ur. 1794, Wólka Stara Kijańska zm. 1851, Wólka Stara Kijańska | ? | szeregowy | ||
| Manes Goldsztejn, Żyd | ur. ? zam. Ostrów zm. ? | 1851 (zbiegł) | szeregowy | ||
| Motel Korn, Żyd | ur. ? zam. Ostrów zm. ? | 1851 (zbiegł) | szeregowy | ||
| Antoni Bryk vel Gasiak | ur. 1821 zam. Babianka zm. ? | 1851-? | szeregowy | ||
| Kawa Szuja, Żyd | ur. ? zam. Ostrów zm. ? | 1851 (zbiegł) | szeregowy | ||
| Andrzej Ruszczak | ur. ok. 1812, Bystrojowice zm. 1882, Rozkopaczew | ?-1852-? | szeregowy | ||
| Tomasz Bunia | ur. 1828, Ostrów zm. 1867 | 1852-? | szeregowy | brygada rezerwowa 20 Dywizji Piechoty | |
| Tomasz Tomaszewski | ur. ? zam. Babianka zm. ? | 1852-1856-? | szeregowy | ||
| X Czyrski | ur. ? zam. Kaznów zm. ? | ?-1853-? | szeregowy | ||
| Konrad Darczuk | ur. ? zm. 1853, Tyśmienica | ?-1853 | szeregowy | ||
| Teodor Sobczyński | ur. ok. 1794 zm. 1854, Jamy | ?-1854 | szeregowy | ||
| Antoni Murżyński | ur. 1833, Ostrów zm. 1855 (w wojsku) | ?-1855 | szeregowy | ||
| Franciszek Cur | ur. 1815, Tarło zam. Brzeźnica Bychawska zm. ? | przed 1855 | szeregowy | ||
| Andrzej Fabiański | ur. ok. 1825, Chomąciska zam. Brzeźnica Książęca | ?-1855-? | szeregowy | ||
| Franciszka Malinowska zd. Kozicka | ur. ? zam. Brzeźnica Bychawska zm. 1855 | ?-1855 | szeregowy | ||
| Franciszek Drozd | ur. 1798, Ostrów zm. ? | ?-1855-? | szeregowy | ||
| Szloma Rozmaryn, Żyd | ur. ok. 1839, Ostrów zm. ? | 1855-? | szeregowy | Kantonista z Twierdzy Zamość | |
| Adam Chlebiej | ur. ok. 1821, Nowa Wieś zm. 1850, Brzostówka | ?-1856-? | szeregowy | ||
| Władysław Kroszczyński, herbu Ślepowron | ur. ok. 1822, Słuck zm. 1867, Babianka | ?-1856-1865-? |  | szeregowy | 15 Szlisselburski Pułk Piechoty Generał-Feldmarszałka Księcia Anikity Repnina |
| Antoni Pawłowicz | ur. ok. 1831, Ostrów zm. ? | ?-1857-? |  | szeregowy | Lejb-Gwardyjski Preobrażeński Pułk Jego Wysokości |
| Jan Muzyka | ur. ok. 1815, tarło zam. Brzeźnica Książęca zm. ? | 1836-1857-? | kanonier | Zbiorowa Dywizja Artylerii Konnej | |
| Wojciech Iwanicki | ur. 1835, Rudka Starościańska zm. ? | ?-1856 | dezerter | ||
| Filip Walenciuk | ur. ok. 1820, Jedlanka zm. ? | 1843-? | szeregowy | 60 Zamojski Pułk Piechoty | |
| Wincenty Domański | ur. 1814, Ostrów zm. 1890, Ostrów | 1836 – 1858 - ? |  | szeregowy | 29 Czernichowski Pułk Piechoty im. Iwana Dybicza Zabałkańskiego |
| Teodor Lis | ur. ok. 1813, Tyśmienica zm. ? | ?-1858-? | szeregowy | Siedlecka Szpitalna Komenda Frontowa | |
| Jan Kuszyk | ur. 1820, Jedlanka zm. ? | 1841-1858-? | grenadier | Korpus Grenadierów | |
| Ludwik Bartłomiej Bednarzewski | ur. 1815, Ostrów zm. 1881, Ostrów | ?-1859-? | szeregowy | 76 Kubański Pułk Piechoty | |
| Bazyli Paliczuk | ur. ok. 1823, Berejów zm. ? | ?-1859-? | szeregowy | ||
| Piotr Dasiuk | ur. ok. 1819, Berejów zm. 1874, Brzostówka | ?-1859-? |  | szeregowy | 44 Kamczacki Pułk Piechoty |
| Jan Dunajewski | ur. 1818, Ostrów zm. 1887, Uścimów | ?-1859-1864-? | szeregowy | ||
| Ambroży Pawłowicz | ur. ok. 1814, Ostrów zm. ? | ?-1860-? | szeregowy | Gruziński Pułk Konny księcia Konstantego Mikołajewicza | |
| Wojciech Trykacz | ur. ok. 1813, Pojazów zam. Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1861-? | szeregowy | Elsawol[?] Polska Inwalidzka komenda | |
| Wojciech Czyżewski | ur. 1826, Ostrów zm. 1854, Ostrów | ?-1861-? | ułan | Ułański Pułk Jego Królewskiej Mości Pryma Fryderyka Witembergskiego | |
| Tomasz Leszczyński | ur. ok. 1834, Korolówka zam. Ostrów zm. ? | ?-1862-? | szeregowy | ||
| Walenty Kulik | ur. 1834, Ostrów zm. 1859, Ostrów | ?-1863-? | szeregowy |
POWSTANIE STYCZNIOWE
1863-1864
Lata 1863–1864 zajmują w dziejach ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski miejsce szczególne. Powstanie styczniowe nie było zwykłą wojną prowadzoną przez regularne armie. Było zrywem społeczeństwa pozbawionego własnego państwa, próbą przeciwstawienia się imperium, które po klęsce listopadowej coraz głębiej wnikało w życie Królestwa Polskiego: w administrację, szkołę, sąd, pobór wojskowy i codzienność lokalnych wspólnot.
Bezpośrednim tłem wybuchu powstania była branka, czyli przymusowy pobór do armii rosyjskiej. Dla wielu rodzin oznaczała ona nie tylko obowiązek służby, ale właściwie wyrok wieloletniego oderwania od domu. W tej sytuacji ucieczka do oddziału powstańczego mogła być zarazem aktem politycznym, decyzją patriotyczną i dramatyczną próbą ocalenia własnego losu. Historia wielka i historia osobista splatały się tutaj wyjątkowo ściśle.
Ziemia lubelska należała do obszarów, na których powstanie przybrało wyraźny charakter leśny, ruchliwy i partyzancki. Oddziały powstańcze nie mogły mierzyć się z regularną armią rosyjską na zasadach dawnej wojny. Ich siłą była znajomość terenu, pomoc miejscowej ludności, szybki marsz, zaskoczenie i zdolność rozproszenia się przed przeważającym przeciwnikiem. Las, droga, folwark, wieś i parafia stawały się częścią wojennej przestrzeni.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego, Kaznowa, Babianki, Brzeźnicy, Uścimowa, Rozkopaczewa, Głębokiego i innych miejscowości historycznie związanych z parafią ostrowską powstanie nie było odległym wydarzeniem z gazet i manifestów. Dotykało ludzi bezpośrednio. Jedni szli do oddziałów, inni dawali żywność, konie, schronienie, wiadomości albo przewodników. Jeszcze inni płacili za to przesłuchaniami, więzieniem, konfiskatą majątku, zesłaniem lub długoletnim nadzorem władz rosyjskich.
Źródła z tego okresu są często rozproszone i niepełne. Powstanie, prowadzone w warunkach konspiracji, nie zawsze zostawiało po sobie dokładne wykazy uczestników. Niejeden człowiek pojawia się tylko raz: w akcie zgonu, w zeznaniu, w wykazie podejrzanych, w spisie zesłańców, w rodzinnej tradycji albo w późniejszej notatce urzędowej. Czasem wiadomo jedynie, że był „w powstaniu”, „poszedł do lasu”, „należał do partii” albo „zginął z rąk wojska rosyjskiego”. Są to zapisy skromne, ale bardzo wymowne.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście powstania styczniowego. Należy je czytać z należytą ostrożnością, lecz także z szacunkiem dla źródła. Każda wzmianka może być śladem człowieka, który w chwili próby znalazł się między obowiązkiem wobec rodziny, lękiem przed represją, przymusem rosyjskiego państwa i nadzieją na odzyskanie wolności.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej powstanie styczniowe stanowi rozdział odmienny od poprzednich. Nie jest to już historia regularnej armii, poboru i służby w ustalonych strukturach państwowych. To historia ludzi działających często poza oficjalnym porządkiem, w warunkach konspiracji, pośpiechu i zagrożenia. Dlatego nazwiska odnalezione w źródłach z lat 1863–1864 są czymś więcej niż wykazem uczestników walk. Są świadectwem czasu, w którym lokalna wspólnota została wciągnięta w ostatni wielki zryw niepodległościowy XIX wieku.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | WIZERUNEK | STOPIEŃ | UWAGI |
|---|---|---|---|---|---|
| Antoni Arciszewski, herbu Prawdzic  | ur. ok. 1825 zm. 1914, Uścimów | 1863 |  | ? | |
| Ignacy Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. ok. 1834 zam. Uścimów zm. ? | 1863 |  | ? | |
| Jan Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. ok. 1821, Zabłudów zm. 1910, Uścimów | 1863 |  | ? | |
| ks. Leon Przesmycki, herbu Kuszaba  | ur. 1835, Sokołów Podlaski zm. 1890, Prostyń | 1863 |  | kapelan | wikariusz w Ostrowie (1858-1862) |
| Paweł Boguszewski vel Bogusz | ur. 1844, Ostrów zm. 1906, Ostrów | 1863 |  | szeregowy | ? |
| Mikołaj Hincz, herbu ? | ur. ok. 1844, Annówka zam. Berejów zm. 1928, Warszawa | 1863 | ? | ||
| Ignacy Gomuliński | ur. 1843, Świdnik Wielski zm. 1895, Ostrów | 1863 | ? | ||
| Jan Musik | ur. 1840, Ostrów zm. 1863, Sobolewo | 1863 | | szeregowy | ? |
| Józef Szymański | syn Pawła popa z Uścimowa; skazany za udział w partii Krysińskiego, skazany na katorgę na Syberii | ||||
| Józef Popławski, herbu ? | ur. ok. 1805 zam. Kaznów zm. ? | ?-1863-? | kapitan | Armia Imperium Rosyjskiego; okręgowy sędzia pokoju w Lubartowie; powstaniec styczniowy |
ARMIA IMPERIUM ROSYJSKIEGO
1864-1917
Lata 1864–1917 to najdłuższy i zarazem jeden z najtrudniejszych okresów w dziejach wojskowych ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski. Po klęsce powstania styczniowego władze rosyjskie przystąpiły do głębokiej przebudowy życia Królestwa Polskiego. Ograniczano dawne odrębności, wzmacniano administrację zaborczą, rozszerzano rusyfikację, a służba wojskowa stała się jednym z najdotkliwszych przejawów podporządkowania mieszkańców imperium.
Dla lokalnej społeczności armia rosyjska nie była już tylko odległą siłą, z którą kojarzono represje po powstaniu. Była stałym elementem rzeczywistości. Państwo carskie liczyło ludność, prowadziło spisy, wyznaczało roczniki poborowe, kierowało młodych mężczyzn do komisji wojskowych i wysyłało ich nieraz bardzo daleko od rodzinnego domu. Człowiek z Ostrowa, Brzeźnicy, Babianki, Kaznowa, Rozkopaczewa, Uścimowa czy Głębokiego mógł trafić do garnizonu położonego setki, a nawet tysiące kilometrów od miejsca urodzenia.
W źródłach tego czasu żołnierz pojawia się najczęściej w języku urzędu: jako rekrut, poborowy, żołnierz urlopowany, dymisjonowany, rezerwista, inwalida wojskowy albo były wojskowy. Czasem metryka wspomina tylko o jego stanie, przynależności do wojska lub miejscu służby. Innym razem zapis pozwala uchwycić dramat długiej nieobecności, powrotu po latach, choroby, śmierci poza parafią albo zmiany losu całej rodziny. Są to formuły krótkie, ale za ich urzędową suchością kryją się biografie ludzi wyrwanych z własnego środowiska i wpisanych w ogromną machinę państwa carskiego.
Okres po 1864 roku różnił się od wcześniejszego także tym, że wojsko rosyjskie coraz silniej wiązało się z nowoczesnym systemem administracji. Pobór przestawał być doraźnym wydarzeniem, a stawał się częścią regularnego porządku państwowego. W drugiej połowie XIX wieku służba wojskowa obejmowała kolejne roczniki, a sama armia uczestniczyła nie tylko w wojnach i zabezpieczaniu granic imperium, lecz także w utrzymywaniu wewnętrznego porządku. Dla mieszkańców Królestwa Polskiego miało to wymiar szczególny: służba w armii rosyjskiej oznaczała służbę w wojsku państwa, które niedawno stłumiło polskie powstanie i którego obecność odczuwano w urzędach, szkołach, sądach i kancelariach.
Nie znaczy to jednak, że wszystkie losy były jednakowe. Jedni odbywali służbę i wracali do rodzinnych miejscowości, inni pozostawali przy wojsku dłużej, zakładali rodziny poza parafią albo znikali z lokalnych ksiąg na wiele lat. Byli też tacy, którzy jako byli żołnierze wracali z doświadczeniem dalekiego świata, obcej komendy, innych prowincji i wojskowego porządku. Dla małej społeczności mogło to mieć znaczenie nie tylko rodzinne, ale także społeczne: wojskowy bywał człowiekiem naznaczonym długą służbą, innym doświadczeniem i szczególną pozycją wśród sąsiadów.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście armii Imperium Rosyjskiego po upadku powstania styczniowego, aż do kresu carskiego panowania. Źródła z tego okresu należy czytać ostrożnie. Często przekazują tylko fragment informacji: określenie stanu wojskowego, wzmiankę o poborze, urlopie, rezerwie, dymisji albo służbie w nieznanej bliżej jednostce. Niekiedy sam zapis metrykalny jest jedynym świadectwem, że dany człowiek miał za sobą wojskową przeszłość.
Mimo tej fragmentaryczności są to świadectwa bardzo ważne. Pokazują, że historia wojskowa parafii ostrowskiej po 1864 roku nie ogranicza się do pamięci o powstańcach. Obejmuje także tych, którzy nie z własnego wyboru znaleźli się w armii zaborcy: rekrutów, szeregowych, rezerwistów i dymisjonowanych żołnierzy. Ich losy nie mają zwykle blasku czynu niepodległościowego, ale mówią wiele o codziennym doświadczeniu niewoli politycznej.
W tej perspektywie armia Imperium Rosyjskiego była dla mieszkańców ziem ostrowskich nie tylko instytucją wojskową. Była częścią systemu, który sięgał do rodzin, gospodarstw, metryk i lokalnych wspólnot. Każde nazwisko zapisane przy wzmiance o służbie wojskowej jest więc drobnym, lecz wymownym świadectwem epoki, w której wielka polityka zaborcza odciskała się na życiu zwykłych ludzi — od komisji poborowej po daleki garnizon, od rodzinnego domu po kres carskiego imperium w czasie Wielkiej Wojny.
| ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA | |
|---|---|---|---|---|---|
| Karol Haraszczuk | ur. ok. 1829, Babianka zm. 1884, Kolechowice | ?-1864-? | szeregowy | ||
| Bartłomiej Piątkowski | ur. 1819, Jedlanka zm. 1895, Jedlanka | ?-1865-? | szeregowy | ||
| Józef Romaszewski | ur. ok. 1827, Opole zam. Głębokie zm. ? | ?-1865-? |  | podoficer | 3 Narewski Pułk Piechoty imienia Generała Feldmarszałka Michała Michajłowicza Golicyna |
| Szymon Szalast | ur. 1844, Wólka Zawieprzycka zm. ? | 1865-1876-? | szeregowy | ||
| Jan Duklewski | ur. 1843, Jedlanka zm. 1917, Rozkopaczew | 1865-? | szeregowy | ||
| Konstanty Sidor | ur. 1844, Berejów zm. 1909, Kaznów | 1865-? | szeregowy | ||
| Franciszek Szalast | ur. 1844, Wólka Zawieprzycka zm. ? | 1865-? | szeregowy | ||
| Antoni Janiak | ur. ? zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1865-? | szeregowy | ||
| Ambroży Drabik | ur. ok. 1830, Jedlanka zm. 1876, Jedlanka | ?-1866-1867-? | szeregowy | ||
| Jan Matyjaszczyk | ur. ok. 1829, Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1866-? | szeregowy | ||
| Feliks Woźniak | ur. 1843, Brzostówka zm. ? | ?-1866 | dezerter | ||
| Antoni Chłopaś | ur. 1844, Rozkopaczew zm. ? | ?-1866 | dezerter | ||
| Marcin Banachewicz | ur. 1844, Jedlanka zam. Drozdówka zm. ? | 1866-1879-? | starszy podoficer | 33 Rezerwowy Batalion Piechoty miasta Rżew Armii Imperium Rosyjskiego 2 rota kerczeńskiej artylerii fortecznej |
|
| Andrzej Bójczuk | ur. ok. 1848, Ostrów zm. ? | 1866-? | szeregowy | 12 Dywizja Piechoty miasta Kijów | |
| Paweł Duklewski | ur. ok. 1846, Uścimów zm. ? | 1866-? | szeregowy | 33 Rezerwowy Batalion Piechoty miasta Rżew Guberni Twerskiej | |
| Józef Artymiuk | ur. ok. 1845 zam. Uścimów, Krasne zm. ? | 1866-? |  | szeregowy | 32 Kremenczucki Pułk Piechoty |
| Bazyli Dziadko | ur. ok. 1846 zam. Tyśmienica, Kolechowice zm. ? | 1866-? | | szeregowy | 29 Czernichowski Pułk Piechoty im. Iwana Dybicza Zabałkańskiego |
| Jan Czech | ur. ok. 1846 zam. Tyśmienica, Laski zm. ? | 1866-? | szeregowy | 35 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Antoni Siepsiak | ur. 1845, Rozkopaczew zm. ? | 1866-? | szeregowy | 134 Teodozjański Pułk Piechoty | |
| Kacper Włosek | ur. 1834, Brzostówka zm. 1897, Ostrów | ?-1867-1869-? |  | szeregowy | 16 Ładożski Pułk Piechoty |
| Andrzej Roman Głębocki | ur. 1830, Wólka Zawieprzycka zm. 1900, Wólka Zawieprzycka | ?-1867-1870-? |  | huzar | 2 Pawłogradzki Pułk Lejb-Huzarski Imperatora Aleksandra III |
| Antoni Panasiewicz | ur. ok. 1831, Siemień zm. 1887, Zabiele | ?-1867-? | szeregowy | ||
| Jan Duda | ur. ok. 1822, Kijany zm. 1892, Brzostówka | ?-1867-? | szeregowy | ||
| Paweł Dębek | ur. ok. 1831, Poraj zam. Babianka zm. ? | ?-1867-? | szeregowy | ||
| Szymon Wasilewski | ur. 1847, Ostrów zam. Kolechowice zm. ? | 1867-? | szeregowy | ||
| Błażej Piesto | ur. 1829, Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1868-? | szeregowy | ||
| Antoni Antonik | ur. 1846, Ostrów zm. 1904, Ostrów | 1868-? | szeregowy | ||
| Szaja Wulf Apelbrojd, Żyd | ur. ok. 1844, Ostrów zm. ? | 1868-? | szeregowy | ||
| Lejzor Chaim Rozenberg, Żyd | ur. ok. 1846, Ostrów zm. ? | 1868-? | szeregowy | ||
| Michał Sowicki vel Sawicki | ur. 1847, Rudka Kijańska zm. 1869, Rudka Kijańska | 1868-? | szeregowy | 27 batalion piechoty | |
| Josef Murawiec, Żyd | ur. ok. 1847, Ostrów zm. ? | 1868-? | szeregowy | ||
| Szaja Wulf Zarobnik, Żyd | ur. ok. 1847, Ostrów zm. ? | 1868-? | szeregowy | ||
| Paweł Murżyński | ur. 1830, Ostrów zm. ? | ?-1869-? | | szeregowy | 32 Kremenczucki Pułk Piechoty |
| Jan Drabik | ur. 1826, Jedlanka zm. ? | ?-1869-? | szeregowy | ||
| Marcin Wójtowicz | ur. 1833, Wólka Zawieprzycka zm. 1908, Wólka Zawieprzycka | ?-1869-? | | szeregowy | 15 Szlisselburski Pułk Piechoty Generał-Feldmarszałka Księcia Anikity Repnina |
| Józef Mąka | ur. 1844, Brzostówka zm. ? | przed 1870 | szeregowy | ||
| Aleksander Kołkiewicz | ur. ok. 1833, Lubiczyn zm. 1880, Ostrów | ?-1870-? | szeregowy | ||
| Bartłomiej Abramik | ur. ok. 1849, Jamy zm. ? | 1870-? | szeregowy | ||
| Franciszek Walkiewicz | ur. 1849, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 26 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Kazimierz Domaszewski | ur. 1849, Ostrów zm. 1920, Ostrów | 1870-? | kanonier | Artyleria | |
| Piotr Monist | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 3 Rezerwowa Brygada Kawalerii | |
| Grzegorz Dubiniuk | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 26 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Icek Fajngenblat, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 3 Rezerwowa Brygada Kawalerii | |
| Ajzyk Blaufogel | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | ||
| Josef Farbiarz, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 26 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Lejba Gersztajn, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 27 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Adam Łubkowski | ur. 1849, Ostrów zm. 1896, Ostrów | 1870-? | szeregowy | 26 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Herszko Imber, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 26 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Paweł Bójko | ur. ok. 1849 zam. Babianka | 1870-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Dziadko | ur. ok. 1850 zam, Kolechowice, Tyśmienica zm. ? | 1870-? | szeregowy | 3 Rezerwowa Brygada Kawalerii | |
| Onufry Dziadko | ur. ? zam, Kolechowice, Tyśmienica zm. ? | 1870-? | szeregowy | 2 Rezerwowa Brygada Kawalerii | |
| Teodor Dudek | ur. ok. 1849 zam, Uścimów, Orzechów zm. ? | 1870-? | szeregowy | 3 Rezerwowa Brygada Kawalerii | |
| Motel Barbanel, Żyd | ur. ? zam, Uścimów, Orzechów zm. ? | 1870-? | szeregowy | ||
| Fajwel Zylberkant, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1870-? | szeregowy | ||
| Stanisław Jan Duklewski | ur. 1811, Jedlanka zm. 1871, Jedlanka | przed 1871 | szeregowy | ||
| Stefan Bryk | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Szloma Lejb Brochsztejn, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Abram Hersz Brzytwa, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 49 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Judko Nusynbaum, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 49 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Chaim Srul Cymerman, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Aron Feldman, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Moszko Dawid Jucht, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 34 Dywizja Piechoty | |
| Berko Papier, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? |  | szeregowy | 27 Witebski Pułk Piechoty |
| Szmaria Lewi, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 49 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Manes Sagal, Żyd | ur. ?, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Józef Pietruszewski | ur. 1848, Bójki zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Jan Michał Rozmysł | ur. 1849, Ostrów zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Adam Bójko | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Filip Chomik | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | 1871-? | szeregowy | 34 Brygada Artyleryjska | |
| Michał Czubacki | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Paweł Dorosz | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | 1871-? | szeregowy | ||
| Andrzej Walkiewicz | ur. 1847, Ostrów zm. 1893, Ostrów | 1871-? | szeregowy | 25 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Jan Hołyk | ur. 1844, Zawieprzyce zam. Kaznów zm. 1934, Zawieprzyce | ?-1873-? | szeregowy | ||
| Stanisław Gawłowski | ur. ? zam. Rozkopaczew zm. ? | 1873-? | szeregowy | ||
| Józef Szaciński, herbu Rawicz | ur. 1841, Sereje zm. 1874, Krasne | przed 1874 | kapitan | 8 Łubieński Pułk Huzarów | |
| Teodor Starownik | ur. ok. 1834 zm. 1874, Tyśmienica | przed 1874 | podoficer | ||
| Wojciech Wójtowicz | ur. 1844, Niedźwiada zm. 1909, Brzeźnica Książęca | ?-1874-1879-? |  | szeregowy | 17 Archangełorodzki Pułk Piechoty Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Władimira Aleksandrowicza |
| Walenty Czubacki | ur. 1850, Rozkopaczew zm. 1900, Rozkopaczew | 1874-? | szeregowy | ||
| Kacper Baran | ur. 1851, Brzeźnica książęca zm. ? | ?-1875-? | szeregowy | ||
| Antoni Budzyński | ur. 1854, Tarło zm. 1919, Brzeźnica Książęca | ?-1875-? | szeregowy | ||
| Kazimierz Kot | ur. 1844, Berejów zm. 1882, Berejów | ?-1875-1877-? | szeregowy | ||
| Józef Filipek vel Dworczyk | ur. 1854, Rozkopaczew zm. 1927, Rozkopaczew | 1875-1878-? | szeregowy | ||
| Andrzej Włosek | ur. 1849, Brzostówka zm. 1929, Brzostówka | ?-1876-? | starszy podoficer [plutonowy] | ||
| Franciszek Siwakowski | ur. 1854, Ostrów Lubelski zm. 1932, Ostrów Lubelski | ?-1876-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Mycka | ur. 1848, Wólka Zawieprzycka zam. Rozkopaczew zm. ? | ?-1876-1880-? |  | szeregowy | 136 Taganrodzki Pułk Piechoty |
| Antoni Domaszewski | ur. 1853, Ostrów zm. 1932, Ostrów | ?-1877-? | szeregowy | ||
| Franciszek Staropiętka | ur. 1847, Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1877-? | szeregowy | ||
| Błażej Wójtowicz | ur. 1844, Zabiele zm. 1910, Zabiele | ?-1877-? | szeregowy | ||
| Mateusz Pawłowski | ur. ok. 1855, Babianka zm. 1939, Babianka | ?-1877-? | szeregowy | ||
| Jan Czarnecki | ur. ok. 1856 zm. 1878, Rudka Starościańska | przed 1878 | szeregowy | ||
| Kajetan Walenciuk | ur. ok. 1856, Drozdówka zm. 1880, Bójki | ?-1878-? | szeregowy | ||
| Stanisław Spaczyński | ur. 1855, Wólka Zawieprzycka zm. 1920, Wólka Zawieprzycka | ?-1878-? | szeregowy | ||
| Jan Banachewicz | ur. ok. 1857, Plebania Wola zam. Głębokie zm. ? | 1878-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Kołkiewicz | ur. 1853, Drozdówka zm. 1878, Moskwa | ?-1878 |  | grenadier | 8 Moskiewski Pułk Grenadierów im. wielkiego księcia Meklemburgii i Schwerinu Fryderyka |
| Józef Śliczniak | ur. ok. 1853 zam. Rozkopaczew, Wólka Stara Kijańska, Kaznów zm. ? | ?-1879-? | szeregowy | ||
| Stanisław Daszczyk | ur. 1850, Zabiele zm. ? | ?-1879-? | | szeregowy | 27 Witebski Pułk Piechoty |
| Tomasz Kobielarz | ur. 1855, Brzeźnica Bychawska zam. Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1879-? | szeregowy | ||
| Benedykt Grodek | ur. 1849, Głębokie zm. 1898, Głębokie | ?-1879-1881-? |  | szeregowy | 51 Litewski Pułk Piechoty |
| Andrzej Jóźwiak | ur. 1849, Rozkopaczew zm. 1914, Rozkopaczew | ?-1879-? |  | szeregowy | 135 Kerczeńsko – Enipelski Pułk Piechoty |
| Marcin Danił | ur. ok. 1853, Wola sernicka zam. Kaznów zm. ? | ?-1879-? | szeregowy | ||
| Paweł Kołodziej | ur. 1845, Jedlanka zm. 1917, Drozdówka | ?-1879-? | sierżant | 3 rota kerczeńskiej artylerii fortecznej | |
| Jan Stachura | ur. 1859, Jedlanka zm. ? | 1880-? | szeregowy | ||
| Ignacy Koziej | ur. 1852, Wólka Stara Kijańska zm. 1881, Rozkopaczew | ?-1880-1881-? | | szeregowy | 17 Archangełorodzki Pułk Piechoty Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Władimira Aleksandrowicza |
| Ludwik Duda | ur. 1848, Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1880-1881-? |  | szeregowy | 52 Wileński Pułk Piechoty Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Cyryla Władimirowicza |
| Tomasz Sieńko | ur. 1853, Zabiele zm. ? | ?-1880-? |  | grenadier | 10 Małorosyjski Pułk Grenadierów Generał-feldmarszałka Hrabiego Rumiancewa-Zadunajskiego |
| Tomasz Sidor | ur. 1848, Berejów zm. ? | ?-1880-? | | szeregowy | 136 Taganrodzki Pułk Piechoty |
| Mateusz Pruchniak | ur. 1850, Kaznów zam. Zabiele zm. ? | ?-1880-? | szeregowy | ||
| Walenty Szczepański | ur. 1844, Rozkopaczew zm. 1922, Wólka Stara Kijańska | ?-1880-? | młodszy podoficer | 10 Pułk Strzelców | |
| Wincenty Smyk | ur. 1843, Bójki zm. 1902, Bójki | ?-1880-? |  | podoficer | 149 Czarnomorski Pułk Piechoty |
| Jan Reszko | ur. 1850, Kolechowice zm. 1907, Kolechowice | ?-1880-? | szeregowy | ||
| Andrzej Smyk | ur. 1853, Rozkopaczew zm. 1918, Rozkopaczew | ?-1880-? |  | szeregowy | 45 Azowski Pułk Piechoty hrabiego generała-feldmarszałka Gołowina |
| Ignacy Krzewski | ur. ok. 1853, Paszki zam. Uścimów zm. ? | ?-1880-? |  | grenadier | 6 Taurydzki Pułk Grenadierów Generał-Feldmarszałka Wielkiego Księcia Michaiła Mikołajewicza |
| Andrzej Wesołowski | ur. 1852, Ostrów zm. 1883, Jamy | ?-1880-? | kanonier | 34 Brygada Artylerii 1 Baterii | |
| Jan Branica | ur. ok. 1851, Niemce zm. 1902, Uścimów | ?-1880-? |  | dragon | 14 Małorosyjski Pułk Dragonów |
| Józef Bodzak | ur. 1853, Uścimów zm. 1926, Brzostówka | ?-1880-? |  | szeregowy | 67 Tarutyński Pułk Piechoty Wielkiego Herzoga Oldenburskiego |
| Andrzej Greguła vel Tkaczyk | ur. 1855, Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1881-? |  | szeregowy | 9 Staroingermanlandzki Pułk Piechoty |
| Jan Kot | ur. 1859, Podzamcze zam. Rozkopaczew, Uścimów zm. 1923, Uścimów | ?-1881-? | szeregowy | ||
| Franciszek Ścisłowski | ur. 1852, Bójki zm. 1921, Jedlanka | ?-1881-? | | szeregowy | 136 Taganrodzki Pułk Piechoty |
| Aleksander Ścisłowski | ur. 1849, Bójki zm. 1915, Brzeźnica Bychawska | ?-1881-? | szeregowy | ||
| Paweł Jakubczak | ur. 1855, Wólka Zawieprzycka zm. 1910, Wólka Zawieprzycka | ?-1881-? |  | szeregowy | 12 Wielkołucki Pułk Piechoty |
| Sebastian Chomicz | ur. 1850, Głębokie zm. 1918, Głębokie | ?-1881-? | szeregowy | ||
| Wojciech Zmysłowski | ur. ok. 1849, Niedźwiada zm. 1901, Berejów | ?-1881-? | | szeregowy | 52 Wileński Pułk Piechoty Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Cyryla Władimirowicza |
| Józef Krzewski | ur. ok. 1856, Paszki zam. Rudka Kijańska zm. ? | ?-1881-? | szeregowy | ||
| Błażej Matyjaszczyk | ur. 1853, Brzeźnica Bychawska zm. 1909, Brzeźnica Bychawska | ?-1881-? |  | szeregowy | 20 Halicki Pułk Piechoty |
| Tomasz Gryzio | ur. 1853, Brzostówka zm. 1922, Brzostówka | ?-1881-? | młodszy działowy | 1 Brygada Artyleryjska | |
| Bernard Kuszyk | ur. 1851, Jedlanka zm. 1915, Jedlanka | ?-1881-? | szeregowy | ||
| Szymon Jemielniak | ur. 1850, Brzostówka zm. 1917, Brzostówka | ?-1881-? | kanonier | 3 Rota Mikołajewskiej Artylerii Fortecznej (prawdopodobnie twierdzy warszawskiej) | |
| Franciszek Kwapiński | ur. ok. 1853, Zezulin zam. Kolechowice zm. ? | ?-1881-? |  | ułan | 7 Olwiopolski Pułk Ułanów Jego Królewskiej Mości Króla Hiszpanii Alfonsa XIII |
| Józef Łabęcki | ur. ok. 1851, Kolechowice zm. 1920, Ostrów | ?-1881-? |  | ułan | 10 Odeski Pułk Ułanów |
| Tomasz Piesta | ur. 1858, Zabiele zm. 1917, Zabiele | 1881-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Czubacki | ur. 1860, Rozkopaczew zm. 1912, Rudka Kijańska | 1881-? | szeregowy | ||
| Stanisław Rewera | ur. 1860, Ostrów zam. Tyśmienica zm. ? | 1881-? | szeregowy | ||
| Michał Wodnicki | ur. ok. 1849, Drozdówka zm. 1913, Wólka Stara Kijańska | ?-1882-? | | szeregowy | 52 Wileński Pułk Piechoty Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Cyryla Władimirowicza |
| Marcin Kalisz | ur. ok. 1856, Wólka Stara Kijańska zm. 1926, Rozkopaczew | ?-1882-? | | szeregowy | 12 Wielkołucki Pułk Piechoty |
| Marcin Duda | ur. 1851, Wólka Stara Kijańska zm. 1895, Wólka Stara Kijańska | ?-1882-? | trębacz | X Pułk Strzelców Turkiestańskich | |
| Franciszek Budka | ur. ok. 1852, Brzostówka zm. 1920, Brzostówka | ?-1882-? | kanonier | rezerwowy ruchomy park artyleryjski | |
| Piotr Iwanek | ur. ok. 1858, Tarło zam. Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1882-? | kanonier | 34 Brygada Artylerii 3 baterii | |
| Paweł Maleszyk | ur. 1856, Ostrów zm. 1919, Ostrów | ?-1882-? | szeregowy | pułk piechoty ulokowany w Botlich (Dagestan) | |
| Mateusz Śliczniak | ur. ok. 1861, Kijany Dalsze zam. Wólka Stara Kijańska, Rozkopaczew zm. ? | 1882-? | szeregowy | ||
| Ignacy Lisowski | ur. ok. 1856, Juliopol zm. 1883, Rudka Starościańska | ?-1883-? | | szeregowy | 52 Wileński Pułk Piechoty Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Cyryla Władimirowicza |
| Kajetan Smyk | ur. 1856, Rozkopaczew zm. 1916, Rozkopaczew | ?-1883-? | szeregowy | 57 Modliński Pułk Piechoty | |
| Franciszek Drabik | ur. 1855, Jedlanka zm. 1903, Jedlanka | ?-1883-? |  | grenadier-saper | 1 Grenadierski Batalion Saperów |
| Michał Woźniak | ur. 1849, Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1883-? |  | podoficer | 50 Białostocki Pułk Piechoty |
| Stanisław Gruszczyk | ur. 1853, Ostrów Lubelski zm. 1938, Ostrów | ?-1883-? | | gefrajter | 8 Moskiewski Pułk Grenadierów im. wielkiego księcia Meklemburgii i Schwerinu Fryderyka |
| Stanisław Walewski | ur. 1862, Brzeźnica Książęca zm. ? | 1883-? | szeregowy | ||
| Józefat Walenciuk | ur. ok. 1864, Dębowa Kłoda zm. 1912, Babianka | 1885-? | szeregowy | ||
| Jan Siepsiak | ur. 1864, Rozkopaczew zm. 1917, Rozkopaczew | ?-1886-? | szeregowy | ||
| Łukasz Mąka | ur. 1858, Brzostówka zm. 1914, Brzostówka | ?-1886-? | szeregowy | ||
| Szczepan Pilecki vel Pielecki | ur. ok. 1862, Starachowice zam. Brzostówka zm. ? | 1886-? | szeregowy | ||
| Kazimierz Wiśniewski | ur. ? zam. Kaznów zm. ? | 1886-? | szeregowy | ||
| Józef Sokół | ur. ok. 1858, Świrże zm. 1915, Ostrów | ?-1888-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Grodek | ur. 1867, Rozkopaczew zm. 1892, Rozkopaczew | 1888-? | szeregowy | ||
| Józef Czubacki | ur. 1860, Rozkopaczew zm. ? | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Karol Szczepański | ur. 1859, Rozkopaczew zm. 1913, Rozkopaczew | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Andrzej Duklewski | ur. 1861, Jedlanka zm. ? | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Jan Drążkiewicz | ur. 1860, Kurów zam. Kaznów, Jedlanka zm. 1923, Jedlanka | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Jan Budka | ur. 1860, Brzostówka zm. 1926, Brzostówka | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Błażej Duda | ur. ok. 1862, Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Marcin Szczepański | ur. 1859, Rozkopaczew zm. 1916, Bójki | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Leon Uzdowski, herbu Bończa | ur. 1862, Ostrów zm. ? | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Michał Bednarz vel Bednarczyk | ur. ok. 1848, Dębowa Kłoda zam. Rozkopaczew | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Walenty Szczebietowski | ur. 1846, Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Jan Bronisz | ur. 1861, Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1889-? | szeregowy | ||
| Jan Szewc | ur. ok. 1868 zam. Wólka Zawieprzycka zm. ? | 1889-? | szeregowy | ||
| Antoni Dejko | ur. 1868, Brzostówka zm. ? | 1889-? | szeregowy | ||
| Kajetan Staropiętka | ur. 1868, Wólka Zawieprzycka zm. 1891, Wólka Zawieprzycka | 1889-? | szeregowy | ||
| Piotr Mazurek | ur. ok. 1867 zam. Wólka Zawieprzycka zm. ? | 1889-? | szeregowy | ||
| Franciszek Markiewicz | ur. 1867, Ostrów zm. 1930, Ostrów | 1889-1892 1892-1906 (rezerwa) |  | dobosz | 13 Erywański Pułk Grenadierów |
| Jan Piesto vel Piesta | ur. 1862, Zabiele zm. ? | 1889-? | szeregowy | ||
| Stanisław Jarmoliński | ur. 1863, Kijany zm. 1922, Ostrów | ?-1890-? | szeregowy | ||
| Paweł Pyła | ur. 1861, Brzostówka zm. ? | ?-1890-? | szeregowy | ||
| Jan Drabik | ur. 1863, Jedlanka zm. ? | ?-1890-? | szeregowy | ||
| Walenty Kalisz | ur. 1864, Wólka Stara Kijańska zm. 1930, Wólka Stara Kijańska | ?-1890-? | szeregowy | ||
| Teofil Kozicki | ur. 1864, Kolechowice zam. Kaznów zm. ? | ?-1890-? | szeregowy | ||
| Tomasz Czubacki | ur. 1867, Rozkopaczew zm. ? | 1890-? | szeregowy | ||
| Józef Zabielski | ur. ok. 1869, Zabiele zm. 1922, Kolechowice | 1890-? | szeregowy | ||
| Jan Leszcz | ur. ok. 1870 zam. Babianka zm. ? | 1890-? | szeregowy | ||
| Michał Pietrzycki | ur. 1865, Kolechowice zm. 1935, Kolechowice | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Stanisław Tkaczyk | ur. 1863, Brzeźnica Bychawska zm. 1912, Brzeźnica Bychawska | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Andrzej Walkiewicz | ur. 1865, Ostrów zm. 1940, Ostrów | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Franciszek Czyż | ur. 1861, Krasne zm. 1897, Kaznów | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Jan Dobosz | ur. 1865, Kaznów zam. Tyśmienica zm. ? | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Aleksander Jóźwiak | ur. ok. 1864, Kock zm. 1897, Zabiele | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Antoni Woch | ur. ok. 1865, Zofian zm. 1913, Rudka Kijańska | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Wojciech Drabik | ur. 1863, Jedlanka zm. 1916, Krasne | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Feliks Mieczysław Jan Pomianowski | ur. ok. 1868, Ryki zam. Brzostówka zm. ? | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Mateusz Gumienniak | ur. ok. 1860, Ludwin zam. Wólka Stara Kijańska zm. 1915, Michałówka (za Brześciem litewskim) | ?-1891-1915 | szeregowy | ||
| Józef Wysok | ur. ok. 1858, Wólka Zabłocka zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1891-? | szeregowy | ||
| Jan Krekora | ur. ok. 1866, Wólka Nagórnicka zam. Brzeźnica Książęca zm. 1945, Bójki | ?-1891-? | szeregowy/rezerwa | ||
| Józef Oleszczuk | ur. 1871, Kolechowice zm. 1959, Brzostówka | 1893-? | szeregowy | ||
| Jan Matwiejczuk | ur. ok. 1873 zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1893-? | szeregowy | ||
| Wawrzyniec Kędzior | ur. ok. 1872 zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1893-? | szeregowy | ||
| Łukasz Szewczyk | ur. ok. 1863 zam. Brzeźnica Bychawska zm. ? | 1893-? | szeregowy | ||
| Edward Maurycy Kremky h. Nadelwicz  | ur. 1874, Jedlanka zm. 1941, Raszyn | 1894-1897 1897-1904 1904-1905 1905 1905 1915-1918 | chorąży podporucznik | 40 Koływiański Pułk Piechoty 19 Kostromski Pułk Piechoty 64 Kazański Pułk Piechoty 224 Juchnowski Pułk Piechoty 64 Kazański Pułk Piechoty |
|
| Marcin Piesta | ur. 1873, Zabiele zm. ? | 1895-? ?-1916-? |  | szeregowy | 14 Ołoński Pułk Piechoty |
| Wawrzyniec Wiśniewski | ur. ok. 1877, Żaka Wola zam. Ostrów zm. ? | 1897-? | szeregowy | ||
| Ludwik Siwek | ur. ok. 1875, Czemierniki zm. 1919, Jedlanka | 1897-? | szeregowy | ||
| Feliks Jesionek | ur. 1879, Rozkopaczew zm. ? | 1901-1906-? | szeregowy | ||
| Stanisław Szalast | ur. 1877, Wólka Zawieprzycka zam. Wólka Zawieprzycka, Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1901-1914-? | szeregowy | ||
| Hilary Chojak | ur. ok. 1880 zam. Brzeźnica Książęca zm. ? | 1901-? | szeregowy | ||
| Jan Kondrat | ur. 1880, Kaznów zm. ? | 1902-? 1905-? | szeregowy | ||
| Stefan Michalski | ur. 1882, Głębokie zm. ? | 1903-? | szeregowy | ||
| Szymon Szalast | ur. 1878, Wólka Zawieprzycka zm. 1929, Wólka Zawieprzycka | ?-1904-? | szeregowy | ||
| Franciszek Nowosadzki | ur. 1881, Wólka Zabłocka zam. Wólka Zabłocka, Brzostówka zm. ? | 1904-? | szeregowy | ||
| Feliks Klemens Słowikowski | ur. ? zm. ? | ?-1904-1905-? | doktor | w Mandżurii | |
Aleksander Maleszyk | ur. 1879, Ostrów zm. 1968, Toronto | ?-1904-1905-? | oficer artylerii | ||
| Kacper Włodarczyk | ur. 1878, Zabiele zm. ? | ?-1905-? | szeregowy | ||
Stanisław Łubkowski | ur. 1887, Ostrów zm. 1975, Ostrów | ?-1905-? ?-1915-? | |||
Jan Łabęcki | ur. 1879, Ostrów zm. 1961 | ?-1905 | szeregowy | w Mandżurii (bitwa pod Mukdenem) |
|
| Kazimierz Józef Arciszewski, herbu Prawdzic  | ur. 1863 zm. 1936, Uścimów | ?-1905-1908-? |  | kapitan pułkownik | 102 Wiacki Pułk Piechoty |
| Gabriel Tryk | ur. 1885, Zezulin zam. Babianka zm. ? | 1906-1914-? | szeregowy | ||
Stefan Prokopowicz | ur. 1886, Bójki zm. 1957, Ostrów | 1906-1918 | felczer | ||
| Tomasz Fiutka | ur. 1881, Brzeźnica Bychawska zm. ? | 1906-? | szeregowy | ||
| Kajetan Sawicki | ur. ok. 1885, Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1906-? | szeregowy | ||
| Stanisław Dzido | ur. 1886, Nowodwór zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1907-? | szeregowy | ||
| Wawrzyniec Mąka | ur. 1886, Rozkopaczew zm. ? | 1907-? | szeregowy | ||
| Paweł Chlebik | ur. ok. 1886, Tyśmienica zm. ? | 1907-? | szeregowy | ||
| Piotr Ściuba | ur. ok. 1887, Glinny Stok zam. Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1909-? | szeregowy | ||
| Paweł Szymanek | ur. 1880, Wólka Zawieprzycka zm. 1945, Ostrów Lubelski | 1909-? | szeregowy | ||
| Aleksander Pyła | ur. 1889, Brzostówka zm. 1942, Kaznów-Kolonia | ?-1911-1915-? | szeregowy | ||
| Jan Daszczyk | ur. 1889, Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1911-? | szeregowy | ||
| Mikołaj Kasperczuk | ur. 1883, Jedlanka zm. ? | ?-1911-? | szeregowy | ||
| Antoni Koziej | ur. 1891, Rozkopaczew zm. ? | 1912-? | szeregowy | ||
Wojciech Misiuk | ur. 1884, Ostrów zm. ? | 1912-? | |||
| Edward Szymański | ur. ok. 1889 zam. Tyśmienica zm. ? | 1912-? | szeregowy | ||
| Andrzej Stachura | ur. 1890, Rozkopaczew zm. 1974, Rozkopaczew | ?-1913-? | szeregowy | ||
| Władysław Kozioł [Władysław Koziej ?] | ur. ok. 1891, Rozkopaczew zm. ? | 1913-? | szeregowy | ||
| Aleksander Drabik | ur. 1892, Kolechowice zm. 1963, Lubartów | ?-1913-1914 | szeregowy | piechota | |
Andrzej Pietruszewski  | ur. 1895, Bójki zm. 1961, Bójki | 1913-1916-? | szeregowy | 32 Syberyjski Pułk Strzelców | |
| Aron Jankielewicz Bygliuntow, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | szeregowy | 157 Imeretyński Pułk Piechoty | ||
| Leon Dziadko | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | szeregowy | |||
| Motel Szlemowicz Kanar, Żyd | ur. ? zam. Ostrów zm. ? | szeregowy | 60 Rezerwowy Batalion Piechoty | ||
| Jan Błaszczak | ur. ok. 1893, Wólka Zabłocka zam. Brzostówka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Józef Gębka | ur. 1892, Wólka Stara Kijańska zam. Rozkopaczew zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jan Laszczka | ur. 1883, Rudka Kijańska zam. Rudka Kijańska, Rozkopaczew zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Wincenty Sieńko | ur. 1879, Brzeźnica Książęca zm. 1937, Bójki | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Łukasz Wdowiak | ur. 1884, Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Walery Szymaniak | ur. ok. 1885, Wólka Stara Kijańska zam. Rozkopaczew, Babianka zm. 1940, Babianka | ?-1914-1917-? | szeregowy | 242 transportowy | |
| Michał Kasperczuk | ur. 1871, Drozdówka zam. Jedlanka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Aleksander Biały | ur. 1886, Trębaczów zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Szymon Korol | ur. 1882, Ostrów zm. 1953, Ostrów | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jacenty Chłopaś | ur. 1885, Brzostówka zm. 1915, Brzostówka | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jan Kafarski | ur. ok. 1888, Załucze zam. Krasne zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Józef Banachewicz | ur. 1884, Drozdówka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Stanisław Gdula | ur. ok. 1880, Brzeźnica Książęca | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Michał Drabik | ur. 1882, Jedlanka | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Wincenty Siepsiak | ur. 1873, Rozkopaczew zam. Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jakub Styrnik | ur. 1883, Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Antoni Tryzubiak | ur. 1878, Jedlanka zam. Nadzieja, Rudka Starościańska zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Stanisław Stachura | ur. 1890, Rozkopaczew zam. Rozkopaczew, Kolechowice zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Ludwik Zmysłowski | ur. 1878, Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Teofil Kwapiński | ur. 1883, Rozkopaczew zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Walkiewicz | ur. 1882, Ostrów zam. Kolechowice zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Piotr Romańczuk | ur. ok. 1877, Krasne zm. 1926, Bójki | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Walery Pyła | ur. ok. 1886, Krzczeń zam. Rozkopaczew zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Andrzej Sieńczyk | ur. 1883, Rudka Kijańska zm. 1929, Rudka Kijańska | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Franciszek Jabłoński | ur. 1882, Uścimów zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Filip Granat | ur. ok. 1876, Litawa zam. Wólka Zawieprzycka, Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jakub Karczmarek | ur. 1883, Kolechowice zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Franciszek Robak | ur. ok. 1879, Rudno zam. Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Michał Michna | ur. ok. 1886, Czołpa zam. Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Wincenty Banachewicz | ur. 1879, Rudka Starościańska zm. 1919, Rudka Starościańska | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Wacław Drabik | ur. 1883, Kolechowice zm. 1918, Kolechowice | ?-1914-1917-? | szeregowy | 23 korpus, 2 artyleryjska ciężka brygada, 1-szy dywizjon, 3 bateria | |
| Feliks Chłopaś | ur. ok. 1870, Brzostówka zm. 1921, Wólka Zawieprzycka | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Józef Polak | ur. ok. 1886, Lubartów zam. Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Tomasz Pawłowicz | ur. 1876, Ostrów zam. Kolechowice zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Franciszek Smyk | ur. 1888, Rozkopaczew zam. Brzeźnica Książęca zm. 1969, Niedźwiada | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Mikołaj Panasiuk | ur. 1882, Tyśmienica zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Stanisław Czech | ur. 1883, Jedlanka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Grzegorz Smyk | ur. 1884, Rozkopaczew zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jan Szalast | ur. 1883, Rozkopaczew zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Józef Rewera | ur. 1884, Gościniec zam. Rudka Starościańska zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Michał Domański | ur. 1878, Gąsiory zm. 1949, Kolechowice Folwark | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Michał Kosobudzki | ur. ok. 1885, Zawadówka zam. Jedlanka zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | ||
| Jan Jarmoń | ur. ? zam. Jamy zm. ? | ?-1914-? | | szeregowy | 10 Małorosyjski Pułk Grenadierów |
| Andrzej Panasiuk | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1914-? | szeregowy | 156 Elizawetpolski Pułk Piechoty | |
| Herszko Aronowicz Korn, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1914-? |  | szeregowy | 193 Świażski Pułk Piechoty |
| Andrzej Hajkowski | ur. ok. 1884, Minkowice zm. 1914, nad rzeką San | 1914 |  | szeregowy | 69 Riazański Pułk Piechoty |
| Franciszek Gołębiowski | ur. 1881, Brzeźnica Bychawska | 1914-? | szeregowy | ||
| Stefan vel Szczepan Petryszak | ur. 1884, Uścimów zm. po 1915 | 1914-1915-? | szeregowy | 23 Syberyjski Pułk Strzelców | |
| Tomasz Siepsiak | ur. 1874, Rozkopaczew | 1914 | starszy podoficer | 277 Perejasławski Pułk Piechoty | |
| Antoni Pogorzelec | ur. 1876, Ostrów zm. ? | 1914-? | |||
| Władysław Przychocki vel Przechodzki | ur. ok. 1889 zam. Rudka Kijańska zm. ? | 1914-? |  | szeregowy | 2 Sofijski Pułk Piechoty |
| Lejgar Rozmaryn, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-? |  | szeregowy | 119 Kołomeński Pułk Piechoty |
| Jan Łysko | ur. 1883, Jamy zm. ? | 1914-? | szeregowy | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Mikołaj Fomow Mojżesz, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-? | młodszy podoficer | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Józef Mendel Wajnszul, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-? | strzelec | 6 Fiński Pułk Strzelców | |
| Franciszek Musiej | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-? | szeregowy | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Moszko Berenbaum, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-? |  | szeregowy | 81 Apsheroński Pułk Piechoty |
| Grzegorz Chomik | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | 1914-? | | szeregowy | 149 Czarnomorski Pułk Piechoty |
| Jan Kotus | ur. ok. 1879, Jamy zm. 1939, Jamy | 1914-? | szeregowy | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Andrzej Jaszczuk | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | 1914-? | szeregowy | 298 Mścisławski Pułk Piechoty | |
| Julian Bronisz | ur. 1891, Brzostówka zm. ? | 1914-? |  | grenadier | 12 Astrachański Pułk Grenadierów |
| Piotr Sidor | ur. 1886, Berejów zm. ? | 1914-? | | szeregowy | 69 Riazański Pułk Piechoty |
| Stanisław Walkiewicz | ur. 1895, Ostrów zm. ? | 1914-? | |||
| Jan Klementewicz | ur. 1886, Ostrów zm. 1942, Ostrów | 1914-? | szeregowy | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Paweł Drozd | ur. 1879, Ostrów zm. 1915, Kr.-Dombrova | 1914-1915 | szeregowy | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Paweł Bekter | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-1915-? | szeregowy | 151 Piatigorski Pułk Piechoty | |
Władysław Toporowski | ur. 1889, Tyśmienica zm. 1940, Katyń | 1914-1918 | oficer kompanijny | 58 Pułk Piechoty Armii Austro-Węgier 301 Batalion Etapowy w Chełmie |
|
| Józef Walkiewicz | ur. 1871, Ostrów zm. 1941, Ostrów | 1914-1915-? | ratnik | 255 Akermański Pułk Piechoty | |
Paweł Grodek | ur. 1880, Ostrów zm. ? | 1914-1915-? | młodszy podoficer | 300 Zasławski Pułk Piechoty następnie 58 Praski Pułk Piechoty |
|
| Filip Bodzak | ur. 1888, Brzostówka zm. ? | 1914-1915-? | | szeregowy | 69 Riazański Pułk Piechoty |
| Kelman Wolfmanow Wajsblat, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | 1914-1917-? | | szeregowy | 69 Riazański Pułk Piechoty |
| Antoni Warenik | ur. ? zam. Kolechowice zm. ok. 1915 | 1915-? | |||
| Władysław Wolski | ur. 1893, Ostrów zm. 1915 | ?-1915 | |||
| Jan Wawrysik | ur. 1885, Ostrów zm. 1915, Borowaj | ?-1915 | szeregowy | 300 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Fawel Ickowicz Melochtaj, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915 |  | szeregowy | 65 Moskiewski Pułk Piechoty |
| Stanisław Bernacki | ur. 1893, Ostrów zm. 1915, Gietki | ?-1915 |  | szeregowy | 39 Tomski Pułk Piechoty |
| Franciszek Lejmorski | ur. ? Uścimów zm. 1915 | ?-1915 | szeregowy | ||
| Józef Wajutul, Żyd | ur. ? Ostrów zm. 1915 | ?-1915 | szeregowy | ||
| Jan Chocyk | ur. 1885, Jamy zm. 1915 | ?-1915 | szeregowy | ||
| Jan Wolski | ur. 1894, Jamy zm. ? | ?-1915 |  | szeregowy | 189 Izmailski Pułk Piechoty |
| Jan Lis | ur. ok. 1882, Tyśmienica zam. Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Franciszek Matyjaszczyk | ur. 1881, Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Ludwik Zieliński | ur. 1873, Brzeźnica Książęca zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Wincenty Bronisz | ur. ok. 1876, Tarło zam. Brzeźnica Książęca, Zabiele zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Mikołaj Wdowiak | ur. 1881, Wólka Zawieprzycka zm. 1923, Wólka Zawieprzycka | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Franciszek Zasadzki | ur. 1877 zam. Krasne zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Leon Kapitan | ur. 1887, Jedlanka zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Aleksander Lipert | ur. 1877, Uścimów zm. 1926, Uścimów | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Michał Kuszyk | ur. 1881, Rudka Starościańska zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Antoni Harasim | ur. 1882, Kaznów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Franciszek Smyk | ur. 1887, Rozkopaczew zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Józef Fiutka | ur. 1878, Kaznów zm. 1925, Kaznów | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Florian Goławski | ur. 1881, Kolechowice zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Antoni Monist | ur. 1884, Bójki zm. 1944, Jamy | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Antoni Kłoda | ur. 1875, Rozkopaczew zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Ignacy Iwanicki | ur. 1881, Maśluchy zam. Maśluchy, Kolechowice zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Antoni Aleksandrowicz | ur. 1873, Rozkopaczew zm. 1920, Rozkopaczew | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Michał Bednarczuk | ur. ok. 1875, Spiczyn zam. Rozkopaczew zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Franciszek Banachewicz | ur. 1873, Ostrów zm. 1924, Ostrów | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Franciszek Misztal | ur. ok. 1874, Wola Sernicka zam. Berejów, Zabiele zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Józef Jarmoń | ur. 1880, Jamy zm. 1944, Jamy | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Antoni Wawrzyńczuk | ur. 1893, Rozkopaczew zam. Wólka Stara Kijańska zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Tomasz Karpiński | ur. 1881, Uścimów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Jan Matyjaszczyk | ur. 1881, Brzeźnica Bychawska zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | ||
Jan Drozd | ur. 1882, Ostrów zm. 1934, Ostrów | ?-1918 | ułan | Ułański Pułk Lejb-Gwardii Jej Królewskiej Mości | |
| Józef Oseńko | ur. 1883, Babianka zm. 1941, Babianka | ?-1915-? | szeregowy | ||
| Szmul Szimenow Nusenbaum, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 63 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Gotman Zamujłow Schemalt, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 242 Łukowski Pułk Piechoty | |
| Mojżesz Lejzorowicz Piernik, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | | szeregowy | 45 Azowski Pułk Piechoty |
| Jankiel Dawidowicz Biełowicz, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? |  | szeregowy | 46 Pułk Piechoty Dniepru |
| Mikołaj Żuchowski | ur. 1891, Ostrów zm. ? | ?-1915-? |  | szeregowy | 203 Suchumski Pułk Piechoty |
| Aleksander Chomik | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? |  | szeregowy | 171 Kobryński Pułk Piechoty |
| Franciszek Pilsak | ur. 1879, Brzostówka zm. 1969, Brzostówka | ?-1915-? | szeregowy | 1 Rypiński Pograniczny Pułk Piechoty | |
| Stanisław Filipowski | ur. 1891, Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 5 Zaamurski Pułk Pograniczny Piechoty | |
| Josef Jankielewicz Goldsman, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? |  | szeregowy | 191 Largo-Kagulski Pułk Piechoty |
| Stanisław Pietrzycki | ur. 1891, Kolechowice Stare zm. 1942, Kolechowice Stare | ?-1915-? | | szeregowy | 191 Largo-Kagulski Pułk Piechoty |
| Szczepan Drabik | ur. 1897, Kolechowice zm. ? | ?-1915-? | strzelec | 45 Syberyjski Pułk Strzelców | |
| Józef Dudkiewicz | ur. ? zam. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Wsiewołod Kunaszyk | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Miron Bliźniuk | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Jan Romańczuk | ur. 1894, Tyśmienica zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Józef Musiej | ur. 1894, Tyśmienica zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Józef Jagiełło | ur. 1894, Tyśmienica zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Adam Pawłowicz | ur. 1894, Ostrów zm. 1966, Ostrów | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Stefan Bernacki | ur. 1894, Bójki zm. 1972, Ostrów? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Paweł Kapitan | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Chaim Herszkowicz Kojfman, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 60 Zamojski Pułk Piechoty | |
| Józef Litkowicz | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 271 Krasnosielski Pułk Piechoty | |
| Feliks Szczepański | ur. 1894, Bójki zm. 1942, Bójki | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Franciszek Domaszewski | ur. 1893, Ostrów zm. 1963, Ostrów | ?-1915-? | szeregowy | 60 Zamojski Pułk Piechoty | |
| Ludwik Drabik | ur. 1894, Kolechowice zm. 1966, Kolechowice | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Piotr Niedbalski | ur. 1893, Ostrów zm. ? | ?-1915-? | | szeregowy | 191 Largo-Kagulski Pułk Piechoty |
| Herszko Murawiec, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 204 Rezerwowy Batalion Piechoty | |
| Michał Jaworski | ur. ? zam. Zabiele zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 299 Dubieński Pułk Piechoty | |
| Teodor Haraszczuk | ur. 1881, Tyśmienica zm. ? | ?-1915-? |  | młodszy podoficer | 9 Syberyjski Pułk Grenadierów |
| Jan Siepsiak | ur. 1891, Rozkopaczew zm. ? | ?-1915-? |  | młodszy podoficer | 180 Windawski Pułk Piechoty |
| Jan Górecki | ur. ok. 1877, Maśluchy zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 23 transport żywności | |
| Michał Wołyńczuk | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 284 Węgierski Pułk Piechoty | |
| Ignacy Warchocki | ur. 1877, Ostrów zm. 1959, Ostrów | ?-1915-? | szeregowy | 330 Zasławski Pułk Piechoty | |
| Antoni Czech | ur. 1894, Drozdówka zm. 1922, Drozdówka | ?-1915-? | szeregowy | 224 Juchnowski Pułk Piechoty | |
| Edward Jóźwik | ur. ok. 1891, Antonin Stary zam. Zabiele zm. ? | ?-1915-? | strzelec | 18 Pułk Strzelców | |
| Bolesław Sagan | ur. 1893, Kolechowice zm. ? | ?-1915-? | | szeregowy | 203 Suchumski Pułk Piechoty |
| Konstanty Bryk | ur. ? zam. Zabiele zm. ? | ?-1915-? | kapral | 299 Dubieński Pułk Piechoty | |
| Michał Starownik | ur. ok. 1894, Drozdówka zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 12 batalion marszowy | |
| Feliks Siodłowski | ur. 1891, Rozkopaczew zm. ? | ?-1915-? | szeregowy | 57 Modliński Pułk Piechoty | |
| Feliks Siodłowski | ur. 1888, Rozkopaczew zm. ? | ?-1915-1916-? |  | kapral | 196 Insarski Pułk Piechoty |
| Antoni Bliźniuk | ur. 1884, Jamy zm. ? | ?-1916-? | |||
| Józef Czubacki | ur. ?, Rozkopaczew zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 98 Juriewski Pułk Piechoty |
| Ludwik Sieńko | ur. ? zam. Drozdówka zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 107 Troicki Pułk Piechoty |
| Eli Ajzanowicz Mantar, Żyd | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1916-? | szeregowy | 223 Odeski Pułk Piechoty | |
| Karol Domański | ur. 1888, Ostrów zm. ? | ?-1916-? | strzelec | 6 Pułk Strzelców Kaukaskich | |
| Daniel Oseńko | ur. 1896, Tyśmienica zm. 1959, Tyśmienica | ?-1916-? |  | szeregowy | 206 Saljański Pułk Piechoty |
| Józef Dudkiewicz | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 62 Suzdalski Pułk Piechoty |
| Filip Chlebik | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1916-? | strzelec | 8 Syberyjski Pułk Strzelców | |
Szymon Babicki | ur. 1894, Ostrów zm. 1977, Ostrów | ?-1916-? | szeregowy | Lokalna brygada smoleńska – Zespół konwoju Tuła | |
| Józef Abramik | ur. ? zam. gm. Ostrów zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 108 Saratowski Pułk Piechoty |
| Siergiej Zotkin | ur. ? zam. Jamy zm. ? | ?-1916-? | | szeregowy | 108 Saratowski Pułk Piechoty |
| Jan Wasilewski | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1916-? | szeregowy | 295 Świrski Pułk Piechoty | |
| Mikołaj Hołodziak | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 106 Uficki Pułk Piechoty |
| Grzegorz Lis | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1916-? | | szeregowy | 106 Uficki Pułk Piechoty |
| Andrzej Jarmoń | ur. ? zam. Jamy zm. ? | ?-1916-? | | szeregowy | 106 Uficki Pułk Piechoty |
| Filip Lewin | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | ?-1916-? | strzelec | 8 Syberyjski Pułk Strzelców | |
| Daniel Matejczuk | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 128 Starooskolski Pułk Piechoty |
| Jan Jarosz | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | ?-1916-? | | szeregowy | 106 Uficki Pułk Piechoty |
| Adam Jaszczuk | ur. ? zam. Tyśmienica zm. ? | ?-1916-? | | szeregowy | 106 Uficki Pułk Piechoty |
| Włodzimierz Dziadko | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1916-? | strzelec | 14 Pułk Strzelców Kaukaskich | |
| Grzegorz Zaruk | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1916-? | szeregowy | 270 Gatczyński Pułk Piechoty | |
| Jan Jurach | ur. 1882, Ostrów zm. ? | ?-1916-? | szeregowy | ||
| Stanisław Nowak | ur. ok. 1885, Niedrzwica zam. Kaznów zm. ? | ?-1916-? | szeregowy | ||
| Feliks Staszewski | ur. 1883, Babianka zm. ? | ?-1916-? | szeregowy | ||
| Kazimierz Posio | ur. 1874, Brzeźnica Książęca zm. 1932, Ostrów | ?-1916-? | szeregowy | ||
| Franciszek Szymanek | ur. 1880, Brzostówka zm. ? | ?-1916-? | kanonier | 18 Brygada Artylerii | |
| Władysław Chłopaś | ur. 1881, Brzostówka zm. 1964, Brzostówka | ?-1916-? |  | szeregowy | 26 Mohylewski Pułk Piechoty |
| Józef Kot | ur. ok. 1875, Kaznów zm. 1938, Kaznów-Kolonia | ?-1916-? | bombardier | 75 Brygada Artylerii | |
| Feliks Oseńko | ur. 1895, Kaznów zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | 77 Tengiński Pułk Piechoty |
| Józef Bogusz | ur. ? zam. Kaznów zm. ? | ?-1916-? |  | szeregowy | Litewski Pułk Lejb-Gwardii |
| Stanisław Przychodzki (?) | ur. ? zam. Kaznów zm. ? | ?-1916-? |  | młodszy podoficer | 89 Białomorski Pułk Piechoty |
| Antoni Drabik | ur. 1895, Drozdówka zm. ? | ?-1916-? | | szeregowy | 108 Saratowski Pułk Piechoty |
| Aleksander Lipniacki | ur. 1873, Brzostówka zm. 1934, Kolechowice | ?-1917-? | szeregowy | 75 artyleryjska brygada 1 pułk II zwodu | |
| Mikołaj Jagiełło | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1917-? | szeregowy | 9 Rezerwowy Pułk Piechoty | |
| Kazimierz Wójcik | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1917-? | szeregowy | 301 Bobrujski Pułk Piechoty | |
| Feliks Siepsiak | ur. 1883, Rozkopaczew zm. ? | ?-1917-? | strzelec | 2 Fiński Pułk Strzelców | |
| Franciszek Styrnik | ur. ? zam. Kaznów zm. ? | ?-1917-? | bombardier | 2 Turkiestańska Brygada Artylerii | |
| Aleksander Bryk | ur. ? zam. Zabiele zm. ? | ?-1917-? | szeregowy | 156 Jelizawetpolski Pułk Piechoty | |
| Aleksander Wodnicki | ur. 1877, Drozdówka zm. ? | ?-1917-? | saper | 65 rota saperska | |
| Ignacy Starownik | ur. ok. 1892, Drozdówka zm. 1945, Borowicze | ?-1917-? | bombardier | 19 Batalion Artylerii Moździerzowej | |
| Józef Starownik | ur. ? zam. Drozdówka zm. ? | ?-1917-? | saper | Wojska inżynieryjne (18 inż. dr) | |
| Witold Stanisław Arciszewski, herbu Prawdzic  | ur. 1895, Uścimów zm. 1975 | 1917 (V-XI) | |||
Ignacy Pomianowski | ur. 1893, Uchanie zm. 1957, Ostrów | szeregowy | 511 Sychewski Pułk Piechoty | ||
Jan Szalast | ur. 1886, Rozkopaczew zm. 1940, Kozielsk | 1907-1920 | chorąży | ||
Wiktor Sawicz | ur. 1887, Bójki zm. 1963, Bójki | kawaleria | |||
| Edward Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. ? zm. ? | ||||
| Jan Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. ok. 1821, Zabłudów zm. 1910, Uścimów | ||||
| kniaź Jerzy Argutyński-Dołgorukow | ur. ? zm. ? | porucznik | |||
| Jan Dzido | ur. ? zm. ? | ||||
Szczepan Kulik | ur. 1876, Ostrów zm. 1954, Ostrów | 15 lat | felczer | drużyna sanitarna na Krymie | |
Roman Łuczeńczyk | ur. 1876, Dratów zm. Kolechowice | ||||
| Aleksander Maleszyk | ur. ? Ostrów zm. ? | felczer | |||
| Jan Misiuk | ur. ? Ostrów zm. ? | ||||
| Kazimierz Pietruszewski | ur. 1898, Bójki zm. ? | ||||
| Józef Prokopowicz | |||||
Grzegorz Reszko | ur. ok 1898, Kolechowice zm. ? | kawaleria | |||
| Andrzej Sawczuk | ur. 1880, Rudka Starościańska zm. ? | ||||
| Władysław Knut | ur. 1898, Bójki zm. ? |
LEGIONY POLSKIE
1915-1918
Lata 1915–1918 w dziejach ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski należą do czasu wielkiego przesilenia. Stary porządek zaborczy, który przez dziesięciolecia wydawał się trwały i nieodwracalny, zaczął pękać pod ciężarem wojny światowej. Armia rosyjska cofała się z Królestwa Polskiego, ziemia lubelska znalazła się pod okupacją państw centralnych, a wśród Polaków coraz wyraźniej odżywała nadzieja, że wojna mocarstw może stać się początkiem odbudowy własnego państwa.
W tej właśnie przestrzeni pojawiły się Legiony Polskie. Nie były one jeszcze armią niepodległej Rzeczypospolitej, bo tej na mapie Europy wciąż nie było. Były jednak wojskiem polskim z ducha, języka, symboli i celu. Dla wielu ludzi stanowiły pierwszą od pokoleń możliwość służby nie w armii zaborcy, lecz w formacji, która odwoływała się do sprawy narodowej i do pamięci dawnych walk o wolność.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego oraz miejscowości historycznie związanych z parafią ostrowską był to czas szczególny. Jeszcze niedawno młodzi mężczyźni mogli trafiać do armii rosyjskiej, obcej i odległej, nierzadko prowadzącej ich w głąb imperium. Teraz na ziemiach polskich pojawiła się formacja, która mówiła o Polsce nie jako o wspomnieniu, lecz jako o zadaniu. Wstąpienie do Legionów było więc czymś więcej niż decyzją wojskową. Było wyborem politycznym, moralnym i pokoleniowym.
Źródła z tego okresu bywają niejednolite. Czasem zachowały nazwisko legionisty, miejsce urodzenia, przynależność do pułku, kompanię, stopień wojskowy albo krótką wzmiankę o służbie. Innym razem pozostaje tylko ślad w wykazie, wspomnieniu, lokalnej tradycji, fotografii, nekrologu lub późniejszym dokumencie odznaczeniowym. Nie zawsze da się odtworzyć pełną drogę żołnierza: od rodzinnej miejscowości, przez punkt werbunkowy, koszary, front, kryzys przysięgowy, internowanie albo dalszą służbę w odradzającym się Wojsku Polskim.
Mimo tej fragmentaryczności są to zapisy wyjątkowo ważne. W nazwiskach legionistów związanych z parafią ostrowską widać moment przejścia od niewoli do niepodległości. Nie jest to już historia ludzi wcielanych do armii carskiej czy cesarskiej jedynie z obowiązku. Jest to historia tych, którzy w warunkach wojny światowej weszli do formacji niosącej polskie znaki i polską obietnicę.
Legiony Polskie miały w sobie także dramat tamtej epoki. Ich żołnierze walczyli u boku państw centralnych, ale z myślą o Polsce, której interes nie zawsze pokrywał się z interesem sojuszników. Dlatego dzieje Legionów prowadzą nie tylko przez pola bitew, ale również przez spory polityczne, kryzys przysięgowy, internowania i trudne wybory. W tej historii nie ma prostego marszu od niewoli do wolności. Jest raczej droga pełna niepewności, ryzyka i nadziei.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Legionów Polskich w latach 1915–1918. Każdy odnaleziony zapis należy traktować z uwagą, nawet jeśli jest krótki i niepełny. Za nim stoi człowiek, który żył w czasie, gdy dawne imperia chwiały się w posadach, a sprawa polska po raz pierwszy od wielu lat zaczęła nabierać realnego kształtu.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej Legiony Polskie są rozdziałem szczególnym. Łączą pamięć powstań narodowych z narodzinami nowoczesnego Wojska Polskiego. Pokazują, że droga do niepodległości nie biegła tylko przez wielkie miasta, komendy i sztaby. Prowadziła także przez małe miejscowości, rodziny i parafie, z których wychodzili ludzie gotowi wpisać własne życie w sprawę większą od nich samych.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Piotr Czarnata | ur. 1896, Ostrów zm. ? | 1915-1917 |  | kanonier | 1 Pułk Artylerii (1 bateria dywizjonu haubic) następnie Polska Siła Zbrojna |
| Michał Dasiuk | ur. 1896, Ostrów zm. ? | 1915-1917 | szeregowy | ? | |
| Julian Czarnata | ur. 1894, Ostrów zm. ? | 1916-? |  | szeregowy | III Baon Uzupełniający następnie 4 Pułk Piechoty III Brygady |
| Bonifacy Pawłowski | ur. ok. 1892, Turno zam. Bójki, Tyśmienica zm. ? | 1915-? | | szeregowy | 4 Pułk Piechoty III Brygady (12 kompania III baonu), dezerter |
| Augustyn Drabik | ur. 1896, Drozdówka zm. ? | 1916-1918 | | szeregowy | 4 Pułk Piechoty III Brygady (7 kompania II baonu) |
| Feliks Gomuliński | ur. ok. 1896, Kolechowice zm. 1918, Łomża | 1915-1917 | | szeregowy | 4 Pułk Piechoty III Brygady (10 kompania III baonu) |
| Bolesław Karpiłowicz | ur. 1893, Uścimów zam. Orzechów Stary zm. przed 1939 | 1915-1921-? |  | podporucznik, porucznik | pluton sztabowy Dzieduszyckiego następnie 1 Pułk Ułanów (IV pluton, 4 szwadron) następnie 7 Pułk Ułanów Lubelskich |
| Aleksander Greczek vel Ryczek | ur. 1896, Ostrów zm. 1918, Ostrów | 1916-1917 |  | szeregowy | 6 Pułk Piechoty III Brygady (III baon) |
| Michał Żmuda | ur. 1895, Brzeźnica Książęca zm. 1916, Gruziatyn | 1915-1916 |  | szeregowy | 2 Pułk Piechoty II Brygady (10 kompania), odznaczony Krzyżem Niepodległości |
| Wiktor Dulanowski | ur. 1898, Bójki zm. ? | 1915-? | | szeregowy | 4 Pułk Piechoty III Brygady (9 kompania III baonu) |
Władysław Korol | ur. 1894, Ostrów zm. 1941, Dachau | 1915-? | szeregowy, orkiestra pułkowa, fotograf | 1 Pułk Piechoty I Brygady następnie 5 Pułk Piechoty I Brygady następnie 7 Pułk Piechoty I Brygady (V baon) |
|
| Witold Stanisław Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. 1895, Uścimów zm. 1975 | 1917 (XII-?) | 1 Legia Rycerska (kompania junkierska) |
||
| Franciszek Lipiński | ur. 1897, Ostrów zm. 1920 | ?-1918 | szeregowy | Tabory techniczne Polskiego Korpusu Posiłkowego, Po próbie przejścia przez front pod Rarańczą (15–16 II 1918) internowany w Taracköz I Bustyaháza. |
|
| Stanisław Włosek | ur. ok. 1886, Nowa Wieś, zam. Kaznów zm. ? | ?-1918-? | szeregowy | ? | |
| Wacław Murżyński | ur. 1897, Kolechowice zm. ? | ? | szeregowy | ? | |
Jan Ławicki | ur. 1897, Załucze zam. Rudka Starościańska | ? | szeregowy | ? | |
Stanisław Ścisłowski | ur. 1897, Jedlanka zm. 1950 | ? | szeregowy | ? | |
| Stanisław Meluch | ur. 1897, Ostrów zm. 1972 | ? | szeregowy | ? | |
| Grzegorz Reszko | ur. ok 1898, Kolechowice zm. ? | 1917-? |  | ułan | 1 Pułk Ułanów |
Stanisław Pikul | ur. 1898, Ostrów zm. 1931, Ostrów | ||||
| Jan Antonik | ur. 1898, Kolechowice zm. ? | ||||
Józef Ławicki | ur. 1900, Załucze zam. Rudka Starościańska | ? | szeregowy | ? | |
| Piotr Michalak | ur. ? zam. Uścimów zm. ? | ? | szeregowy | ? | |
| Jan Smyk | ur. ? zm. ? | ||||
| Józef Prokopowicz | ur. ? Ostrów zm. ? | ? | szeregowy | ? |
WOJSKO POLSKIE II RZECZYPOSPOLITEJ
1918-1939
Lata 1918–1939 były dla ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski czasem powrotu do własnego państwa i własnego wojska. Po ponad stu latach zaborów, po służbie w armiach obcych monarchii i imperiów, po doświadczeniu powstań, represji, poboru rosyjskiego i Wielkiej Wojny, pojawiła się Rzeczpospolita odrodzona. Nie była ona darem otrzymanym bez wysiłku. Rodziła się w walce, w niepewnych granicach, w biedzie, z ruin wojennych i z pamięci kilku pokoleń, które nie pogodziły się z utratą państwa.
Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej stało się jednym z najważniejszych znaków tej odrodzonej państwowości. Miało już własny mundur, własną komendę, własne sztandary i własną służbę. Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego, Brzeźnicy, Babianki, Kaznowa, Uścimowa, Rozkopaczewa, Głębokiego i innych miejscowości historycznej parafii ostrowskiej oznaczało to wejście w zupełnie nowy porządek. Pobór wojskowy nie był już służbą dla cara, cesarza czy obcej monarchii, lecz obowiązkiem wobec państwa polskiego.
Nie znaczy to jednak, że był to czas łatwy. Odrodzona Polska niemal od pierwszych miesięcy musiała bronić swoich granic. Wojny o kształt państwa, wojna polsko-bolszewicka, walki na wschodzie, napięcia graniczne i późniejsze obowiązki pokojowej armii sprawiały, że wojsko było stale obecne w życiu społeczeństwa. Młodzi mężczyźni z małych miasteczek i wsi trafiali do pułków piechoty, kawalerii, artylerii, służb pomocniczych i formacji specjalistycznych. Ich służba mogła prowadzić daleko od rodzinnego domu, ale po raz pierwszy od dawna wpisywała ich w struktury własnego państwa.
W źródłach z tego okresu żołnierz występuje najczęściej jako poborowy, szeregowy, kapral, podoficer, rezerwista, uczestnik wojny 1920 roku, członek organizacji przysposobienia wojskowego albo osoba odnotowana w dokumentach administracyjnych, metrykalnych, prasowych i pamiątkowych. Czasem zachowało się tylko nazwisko i jednostka. Czasem więcej: fotografia w mundurze, wzmianka w gazecie, karta ewidencyjna, informacja o odznaczeniu, mobilizacji, ćwiczeniach rezerwy albo śmierci. Każdy taki zapis jest częścią większej historii, w której los pojedynczego człowieka łączy się z budowaniem państwa po latach niewoli.
Dla lokalnej społeczności wojsko II Rzeczypospolitej miało także znaczenie wychowawcze i społeczne. Było szkołą dyscypliny, języka państwowego, obywatelskiego obowiązku i kontaktu ze światem szerszym niż rodzinna miejscowość. Do armii trafiali ludzie różnych stanów, zawodów i poziomów wykształcenia. Synowie gospodarzy, rzemieślników, mieszczan i robotników stawali obok siebie w jednej strukturze państwowej. W tym sensie wojsko nie tylko broniło granic, ale także współtworzyło nowoczesne społeczeństwo odrodzonej Polski.
Szczególne miejsce zajmuje pokolenie, które służyło w latach trzydziestych. Byli to często ludzie urodzeni już w wolnej Polsce albo pamiętający tylko jej pierwsze, trudne lata. Ich młodość przypadła na czas, gdy państwo zdawało się trwać, rozwijać i krzepnąć, ale nad Europą narastało już nowe zagrożenie. Dla wielu z nich zwykła służba wojskowa, ćwiczenia rezerwy czy mobilizacja okazały się wstępem do katastrofy roku 1939.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej. Są to żołnierze zawodowi i rezerwiści, uczestnicy walk o granice, poborowi odbywający zasadniczą służbę wojskową, a także ci, których nazwiska zachowały się w lokalnej prasie, dokumentach rodzinnych, fotografiach, wykazach i wspomnieniach. Źródła bywają nierówne: jedne pozwalają odtworzyć przebieg służby, inne zostawiają tylko krótki ślad. Nie wolno jednak lekceważyć nawet najmniejszej wzmianki, bo za każdą stoi konkretne życie.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej okres II Rzeczypospolitej jest rozdziałem szczególnym. Po wiekach służby w różnych armiach, po doświadczeniu zaborów i powstań, mieszkańcy tych ziem znaleźli się w wojsku własnego państwa. Była to służba nie zawsze łatwa, często surowa i wymagająca, ale nosząca inny sens niż wcześniejsze pobory do armii zaborczych. Łączyła obowiązek z poczuciem przynależności do Rzeczypospolitej.
Dlatego nazwiska odnalezione w źródłach z lat 1918–1939 są czymś więcej niż wykazem żołnierzy. Są świadectwem pokolenia, które doczekało wolnej Polski, służyło jej w mundurze, a u kresu tego okresu stanęło wobec najcięższej próby. W ich losach zamyka się droga od odzyskanej niepodległości do września 1939 roku, od nadziei budowania państwa do dramatu wojny, która miała na nowo odmienić życie całej lokalnej wspólnoty.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Stanisław Łubkowski | ur. 1887, Ostrów zm. 1975, Ostrów | ?-1915-? 1920-1921 |  | Błękitna armia generała Hallera Wojsko Polskie |
|
| Władysław Toporowski | ur. 1889, Tyśmienica zm. 1940, Katyń | 1918-1919 1927 1939 |  | porucznik | Referat Personalnego Dowództwa Okręgu Generalnego Lublin Dowództwo Miasta Lublin 23 Pułk Piechoty |
| Jan Łabęcki | ur. 1879, Ostrów zm. 1961 | 1918-1920 | | Błękitna armia generała Hallera | |
| Witold Stanisław Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. 1895, Uścimów zm. 1975 | 1918 (4 XI)-1921 |  | ppor. | 35 Pułk Piechoty |
Andrzej Markiewicz | ur. 1896, Ostrów zm. 1973, Ostrów | 1919 1919-1920 1920-1921 | kompania fizylierów kompania Wojsk Robotniczo-Kolejowych 7 Kompania Robocza Jeńców |
||
Jan Markiewicz | ur. 1897, Ostrów zm. 1920 | 1919-1920 | |||
| Karol Filipek | ur. 1894, Kaznów zm. ? | ?-1919-? | szeregowy | ||
| Jan Sawicki | ur. 1898, Rudka Kijańska zam. Rozkopaczew zm. ? | ?-1919-? | szeregowy | ||
| Bolesław Ciołek | ur. ok. 1897, Niwa zam. Wólka Zawieprzycka | ?-1919-? | szeregowy | ||
| Edward Maurycy Kremky h. Nadelwicz | ur. 1874, Jedlanka zm. 1941, Raszyn | 1920 | X Pułk Obrony Warszawy | ||
Wacław Pawłowski | ur. 1900, Ostrów zm. 1940, Charków | 1920 1920 1921-1927 1927-1931 1931-1936 1936-1939 | kapitan porucznik | kompania szkolna Dowództwa Okręgu Korpusu II Oddział Szkolno-Sanitarny Okręgowa Składnica Sanitarna 2 kompania szkolna Oficerskiej Szkoły Sanitarnej 9 Szpital Okręgowy w Brześciu 3 Szpital Okręgowy w Wilnie |
|
Ignacy Roman Łabęcki | ur. 1903, Ostrów zm. 1975, Lublin | 1920 1930-1931 |   | podporucznik | 21 Pułk Piechoty "Dzieci Warszawy" 19 Pułk Piechoty Odsieczy Lwowa |
Kazimierz Markiewicz | ur. 1899, Ostrów zm. 1954, Ostrów | 1920-1921 | |||
| Stanisław Meluch | ur. 1897, Ostrów zm. 1972 | 1920-1921 | |||
Aleksander Rozmysł | ur. 1903, Ostrów zm. 1940, Kozielsk | 1920-1921 1927-1939 |  | sierżant | Wojsko Polskie Korpus Ochrony Pogranicza |
Stefan Maleszyk | ur. 1901, Ostrów zm. 1962, Lublin | 1920-1921 1929-1930 1936-1939 |  | kapitan | ? 23 Pułk Piechoty i 44 Pułk Strzelców Kresowych 2 Pułk Strzelców Konnych |
ks. Feliks Walkiewicz | ur. 1904, Ostrów zm. 1942, Dachau | 1920-1921 1939 |  | szeregowy major | 1 Wołyński Pułk Jazdy Ochotniczej |
Jan Doroszewski | ur. 1901, Bójki zm. 1992, Lubartów | ?-1920 | piechota | ||
| Walerian Kulik | ur. 1901, Ostrów zm. ? | ?-1920 | |||
| Stanisław Kotus | ur. 1901, Ostrów zm. 1981, Ostrów | ?-1920 | piechota | ||
Antoni Maleszyk | ur. 1901, Ostrów zm. 1985, Ostrów | ?-1920 | |||
Władysław Maleszyk  | ur. 1901, Ostrów zm. 1944, Ostrów | ?-1920 | ułan | kawaleria | |
| Sergiusz Oseńko | ur. 1901, Jamy zm. 1989, Jamy | ?-1920 | piechota | ||
| Franciszek Lipiński | ur. 1897, Ostrów zm. 1920 | ?-1920 | piechota | ||
| Jan Smyk | ur. 1901, Ostrów zm. ? | ?-1920 | piechota | ||
| Jan Szalast | ur. 1886, Rozkopaczew zm. 1940, Kozielsk | 1920-1922 1939 | podporucznik | ||
| Paweł Jałocha | ur. ok. 1898, Dziesiątna zam. gm. Głusk, Głębokie zm. ? | ?-1920-? | szeregowy | ||
| Adolf Szumski | ur. ok. 1896, Pohulanka zm. ? | ?-1920-? | szeregowy | zapasowy batalion saperów | |
| Aleksander Gruszczyk | ur. 1901, Ostrów zm. 1986, Ostrów | ?-1921 | |||
| Feliks Meluch | ur. 1901, Ostrów zm. 1977, Ostrów | ?-1921 | |||
| Stanisław Chomicz | ur. 1901, Jamy zm. ? | ?-1921 | |||
| Andrzej Bliźniuk | ur. 1901, Jamy zm. ? | ?-1921 | piechota | ||
| Jan Latkowski | ur. 1881, Ostrów zm. 1921 | ?-1921 | |||
| Aleksander Abramik | ur. 1901, Jamy zm. 1982, Jamy | ?-1921 | piechota | ||
| Stanisław Łoziński | ur. 1896, Jedlanka zm. ? | ?-1921-? | |||
Stanisław Jarmoliński | ur. 1895, Ostrów zm. ? | ?-1921-? | |||
| Józef Protas | ur. ok. 1897, Tyśmienica zm. ? | ?-1921-? | |||
Władysław Korol | ur. 1894, Ostrów zm. 1941, Dachau | ?-1921-? | |||
| Bolesław Wawrzyńczuk | ur. 1901, Rozkopaczew zm. ? | ?-1922-1923-? | |||
| Jan Jakubowski | ur. 1901, Brzeźnica Bychawska zam. Jedlanka zm. ? | ?-1922-? | |||
Roman Łabęcki | ur. 1903, Ostrów zm. 1975, Lublin | ?-1922-? | |||
| Antoni Gmiter | ur. ok. 1898 zam. Tyśmienica zm. ? | ?-1923-? | |||
| Stanisław Ryczek | ur. 1899, Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1923-? | |||
| Stanisław Chłopaś | ur. 1902, Wólka Zawieprzycka zm. ? | ?-1923-? | |||
Stanisław Dąże | ur. 1904, Ostrów zm. 1970, Ostrów | 1923-1924 | | plutonowy | Korpus Ochrony Pogranicza |
| Antoni Panasiuk | ur. 1902, Tyśmienica zm. ? | ?-1924-? | |||
| Roman Zabielski | ur. 1902, Kolechowice zm. ? | ?-1924-? | |||
| Jan Bączek | ur. 1903, Rozkopaczew zm. ? | ?-1924-1925-? | |||
| Szczepan Siepsiak | ur. 1903, Rozkopaczew zm. 1995, Rozkopaczew | ?-1925-? | |||
| Jan Abramik | ur. 1900, Babianka zm. 1945, Babianka | ?-1925-? | |||
| Jan Bodzak | ur. 1903, Brzostówka zm. ? | ?-1925-? | |||
Jan Bunia | ur. 1905, Ostrów zm. 1965, Ostrów | 1925-? | szeregowy | w Kobryniu | |
| Feliks Walenciuk | ur. 1903, Babianka zm. ? | ?-1926-? | |||
| Michał Lato | ur. ok. 1905, Kolechowice zam. Brzostówka zm. ? | ?-1926-? | |||
| Julian Leon Lato | ur. ok. 1904, Nowa Wola zam. Babianka zm. ? | ?-1926-? | |||
Jan Doroszewski | ur. 1905, Ostrów zm. 1992 | 1926-1927 |  | 25 Pułk Ułanów Wielkopolskich | |
| Stanisław Bzoma | ur. 1905, Tyśmienica zm. ? | ?-1927-? | | 25 Pułk Ułanów Wielkopolskich | |
| Franciszek Kuszyk | ur. 1905, Jedlanka zm. ? | ?-1927-? | | 25 Pułk Ułanów Wielkopolskich | |
| Paweł Derecki | ur. 1906, Babianka zm. ? | ?-1927-? |  | 34 Pułk Piechoty | |
| Jan Kowalczuk | ur. 1900, Uścimów zm. 1976, Kaznów | ?-1927-? | |||
Feliks Stanisław Domaszewski | ur. 1909, Ostrów zm. 1939, Gdynia | 1927-1933 1933-1937 1937-1939 |    | plutonowy | 80 Pułk Piechoty 37 Łęczycki Pułk Piechoty Marynarka Wojenna |
| Piotr Gryzio | ur. 1905, Brzostówka zm. ? | ?-1928-? | |||
Władysław Walkiewicz  | ur. 1907, Ostrów zm. 1984, Ostrów | 1928, 1934, 1935 1939 | | starszy szeregowy | 80 Pułk Piechoty 35 Pułk Piechoty |
| Marek Edward Banachewicz | ur. 1904, Rudka Starościańska zm. 1941, Lublin | ?-1928-? | |||
| Franciszek Tarkowski | ur. 1906, Lublin zam. Kaznów zm. ? | ?-1928-? |  | 2 Pułk Artylerii Ciężkiej Ziemi Chełmskiej | |
Władysław Pawłowski | ur. 1904, Ostrów zm. 1939 | 1928-1939 | | kapitan | 34 Pułk Piechoty |
| Wacław Kłoda | ur. 1907, Rozkopaczew zm. ? | ?-1929-? |  | 24 Pułk Piechoty | |
| Edward Kazimierz Kremky, herbu Nadelwicz | ur. 1909, Jedlanka zm. 1940, Katyń | 1929-1930 1939 | | podporucznik | 21 Warszawski Pułk Piechoty |
Józef Grodek | ur. 1908, Głębokie zm. ? | ?-1930-1939 | zaopatrzenie | ||
| Bolesław Kubacki | ur. 1908, Folwark Stoczek zam. Babianka zm. ? | ?-1930-? | | 34 Pułk Piechoty | |
Jan Władysław Wierzchowski | ur. 1902, Kolechowice zm. 1982, Kolechowice | ?-1930-? | kapral | ||
| Władysław Klementewicz | ur. 1907, Ostrów Lubelski zm. 1940, Katyń | ?-1930-? |  | marynarz | Flotylla Pińska |
| Stanisław Antonik | ur. 1908, Ostrów zm. 1995 | 1930-1931 | szeregowy - telefonista | w Brześciu nad Bugiem | |
Stanisław Walkiewicz | ur. 1908, Ostrów zm. 1941, Oświęcim | 1930-1934 | kapral | 30 Poleska Dywizja Piechoty | |
Franciszek Wojciechowski | ur. 1910, Ostrów zm. ? | ?-1931-? | szeregowy (1931) | w Brześciu nad Bugiem | |
| Józef Główczyński | ur. 1908, Wólka Zabłocka zam. Kolechowice | ?-1931-? | |||
| Józef Czubacki | ur. 1908, Rozkopaczew zm. ? | 1931-? | w Równem | ||
Władysław Maleszyk | ur. 1910, Ostrów zm. 1999, Ostrów | 1931-1932 1939 |  | kapral - starszy żandarm | 9 Dywizjon Żandarmerii (1 pluton) |
Czesław Łabęcki | ur. 1907, Ostrów zm. 1979 | 1931-1933 1934 1934-1936 1937-1938 |     | kapitan | 14 Pułk Piechoty Ziemi Kujawskiej 6 Eskadra Liniowa Lotnicza 63 Eskadra Towarzysząca 213 Eskadra Bombowa |
| Jan Czubacki | ur. ?, Rozkopaczew zm. ? | ?-1932-? | | szeregowy | 44 Pułk Strzelców Kresowych |
| Wincenty Kisiel | ur. ok. 1909, Czajki zam. Kaznów-Kolonia zm. ? | ?-1932-1939-? |  | 2 Batalion Mostów Kolejowych w Jabłonnej (2 baon) | |
| Jan Bronisz | ur. ? zm. ? | ?-1932-? |  | wachmistrz | 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego |
| Edward Mazurkiewicz | ur. 1906, Babianka zm. ? | ?-1932-? | Grodno | ||
Bolesław Kasperczuk | ur. 1909, Kolechowice zm. 1966, Kolechowice | ?-1932-? | Biała Podlaska | ||
Aleksander Szczygielski | ur. 1909, Ostrów zm. 2000, Ostrów | 1932-1933 1935 |  | ? | 83 Pułk Strzelców Poleskich 34 Pułk Piechoty |
| Bolesław Kłoda | ur. 1911, Rozkopaczew zm. 1992, Lubartów | ?-1933-? |  | 7 Pułk Piechoty Legionów | |
| Jan Tadeusz Wojewódzki | ur. ok. 1912, Kolonia Radzic zam. Ostrów zm. ? | ?-1933-? |  | 84 Pułk Strzelców Poleskich | |
Władysław Korol | ur. 1912, Ostrów zm. 1999, Ostrów | 1933-1934 1934-1939 |  | plutonowy | 35 Pułk Piechoty 27 Pułk Piechoty |
Zygmunt Goławski | ur. 1912, Ostrów zm. 1944, Bójki | 1934, 1939 | plutonowy podchorąży | ||
Feliks Goławski | ur. 1913, Ostrów zm. 2010, Ostrów | 1934-1935 |  | 9 kompania telegraficzna | |
Jan Prokopowicz | ur. 1913, Ostrów zm. 1990 | 1934-1936 1939 |  | kapral | 4 Batalion Pancerny 2 kompanii czołgów |
| Bolesław Drabik | ur. 1912, Kolechowice zm. 1961, Lubartów | ?-1935-? | w Brześciu nad Bugiem | ||
ks. Władysław Bodziak | ur. 1911, Ostrów zm. 2001, Ostrów | 1935-1936 | podchorąży | ||
| Józef Grudzień | ur. 1912, Wola Sernicka zam. Kaznów-Kolonia | ?-1936-? | w Kowlu | ||
Bolesław Maleszyk  | ur. 1914, Krasne zam. Stoczek (Czemierniki) zm. ? | 1936-1939 |  | saper - specjalność chemiczna | 75 Pułk piechoty |
Stanisław Zatorski | ur. 1913, Stryjna zm. 2003 | 1936-1938 1939 |  | kapral | 27 Pułk Artylerii Lekkiej Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” |
Jan Maleszyk | ur. 1915, Ostrów zm. 1940, Katyń | 1937-1939 |  | podporucznik | 71 Pułk Piechoty |
| Aleksander Ciesielski | ur. ok. 1915, Kokwa zam. Gościniec, Stara Jedlanka zm. ? | ?-1938-? | w Brześciu nad Bugiem | ||
| Stefan Walenciuk | ur. ok. 1915, Krasne zam. Brzostówka Folwark zm. ? | ?-1938-? | | 23 Pułk Piechoty | |
Franciszek Walkiewicz | ur. 1915, Ostrów zm. 1968, Kolechowice | 1938 1939 |  | kanonier dalmierzysta | 1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 11 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej |
Jan Płowaś | ur. 1912, Brzeźnica Bychawska zm. 1994, Kaznów | 1938-1939 | | starszy strzelec | Korpus Ochrony Pogranicza |
Władysław Maleszyk | ur. 1914, Ostrów zm. 2000, USA | ?-1939 | |||
| Władysław Banachewicz | ur. 1911, Ostrów zm. ? | ?-1939 | |||
| Władysław Grodek | ur. 1899, Ostrów zm. ? | ?-1939 | |||
| Jan Szkuat | ur. 1905, Jamy zm. 1985, Jamy | ?-1939 | |||
Józef Piwnicki | ur. 1911, Komarówka zam. Ostrów zm. 1992, Szczecin | ?-1939 | |||
Jan Suchorab | ur. 1900, Uścimów zm. 1978 | ?-1939 | |||
Mikołaj Zoruk | ur. ? zam. Kolechowice zm. ? | ?-1939 | Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” | ||
| Adolf Konasiuk | ur. ok. 1910, Plebania Wola zam. Prokop zm. ? | 1939 | |||
| Jan Kornacki | ur. ok. 1910, Miłków Folwark zam. Jedlanka Folwark zm. ? | 1939 | |||
| Eugeniusz Musik | ur. 1913, Nieźwiada zam. Ostrów | 1939 | |||
| Józef Masłowski | ur. ok. 1899 zam. Jedlanka Folwark zm. ? | 1939 | |||
| Władysław Pikul | ur. 1907, Ostrów zm. 1985, Ostrów | 1939 | |||
| Stanisław Głębocki | ur. 1899, Wólka Zawieprzycka zam. Brzostówka zm. ? | 1939 | |||
| Wacław Charmaciński | ur. ok. 1911, Sosnowica zam. Tyśmienica zm. ? | 1939 | |||
| Stanisław Foltyn | ur. 1911, Kaznów zm. ? | 1939 | |||
| Stanisław Wysocki | ur. 1913, Rudka Kijańska zm. ? | 1939 | |||
Henryk Bernacki | ur. 1914, Ostrów zm. 1939, Modlin | 1939 | |||
Władysław Kuźmicz | ur. 1915, Jedlanka zm. 2003 | 1939 |  | szeregowy | 9 Pułk Artylerii Lekkiej |
Stanisław Korzan | ur. 1914, Ostrów zm. 1974, Lublin | 1939 | elew | ||
| Stanisław Jach | ur. ok. 1902 zm. 1940 | 1939 | saper | ||
Franciszek Kulik | ur. 1917, Ostrów zm. 2012, Lubartów | 1939 | | strzelec | 34 Pułk Piechoty |
Jan Walkiewicz | ur. 1916, Ostrów zm. 2013 | 1939 | starszy sierżant | 30 Poleska Dywizja Piechoty | |
Stefan Dziadko | ur. 1918, Uścimów zm. 2012 | 1939 | | 34 Pułk Piechoty | |
| Zygmunt Ignacy Ligęza | ur. 1913, Lublin zm. 1939, Ulowo | 1939 | |||
Jan Warchocki | ur. 1915, Ostrów zm. 1939 | 1939 | |||
Bolesław Krzewski | ur. 1915, Rudka Kijańska zm. 2001, Lubartów | 1939 | kapral podporucznik | ||
| Jan Szelepusta | ur. ok. 1913, Puchaczów zm. 1939, Sochaczew | 1939 | |||
| Leon Kokoryka | ur. 1913, Kaznów zm. ? | 1939 | |||
Józef Lis | ur. 1909, Kolechowice zm. 1939, Choszczno | 1939 | | 35 Pułk Piechoty | |
Michał Czech | ur. 1911, Nowa Jedlanka zm. 1991 | 1939 |  | 9 Pułk Artylerii Lekkiej | |
| Piotr Mąka | ur. 1910, Brzostówka zm. 1984, Kaznów | 1939 | |||
| Władysław Bogumił Gromadzki | ur. 1913, zam. Nowa Jedlanka | ?-1940-? | porucznik | ||
Czesław Kowalik | ur. 1912, Babianka zm. 1940, Katyń | podporucznik | Jednostka Obrony Chemicznej i Przeciwgazowej w Brześciu-Trauguttowie |
||
Franciszek Koperczak  | ur. 1903, Rudka Starościańska zm. ? |  | 26 pułk Ułanów Wielkopolskich im. hetmana Stanisława Chodkiewicza | ||
Hieronim Łabęcki | ur. 1900, Ostrów zm. 1977, Ostrów | ||||
Jan Maleszyk | ur. 1903, Ostrów zm. 1940, Ostaszków | podporucznik | policja | ||
Kazimierz Pietraś | ur. 1915, Konopnica zm. 1978, Ostrów | ||||
Ludwik Bunia | ur. 1916, Kolechowice zm. 1994, Ostrów | ||||
Michał Banach | ur. ? Kolechowice zm. 1943 | ||||
Piotr Jan Wolski | ur. 1910, Ostrów zm. 2001, Lubartów | ||||
Wacław Stolarski | ur. 1913, Dębowa Kłoda zm. 1987 | ||||
Władysław Nawrocki | ur. 1914, Maśluchy zm. 1993, Maśluchy |  | szeregowy | 9 Pułk Lekkiej Artylerii | |
Władysław Szafrański | ur. 1909, Ostrów zm. 1994, Lublin |  | ułan | 15 Pułk Ułanów Poznańskich | |
| Zbigniew Julian Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. 1897, Uścimów zm. 1940, Brzostówka | pod gen. Józefem Dowborem-Muśnickim | |||
| Jan Antonik | |||||
| Edward Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. ? zm. ? | ||||
Władysław Doroszewski | ur. 1909, Ostrów zm. 1975, Gdańsk | | Flotylla Pińska | ||
Edward Jarmoliński | ur. 1896, Ostrów zm. 1977 | ||||
Michał Kozłowski | ur. 1898, Tyśmienica zm. 1984, Ostrów | ||||
| Jerzy Wiesław Kremky herbu Nadelwicz | ur. ok. 1897 zm. ? | ||||
| Zbigniew Kremky herbu Nadelwicz | ur. ? zm. ? | ||||
Leon Ligęza | ur. 1895, Ostrów zm. 1987 | ||||
| Paweł Łabęcki | ur. ? zm. ? | ||||
| Franciszek Maleszyk | ur. ? Ostrów zm. ? | ||||
| Michał Papaj | ur. ok. 1893, Iwaniska zm. ? | ||||
Konstanty Petryszak | ur. 1891, Uścimów zm. 1964 | ||||
| Józef Prokopowicz | ur. ? Ostrów zm. ? | ||||
Abraham Wiśniewski | ur. 1901, Drozdówka zm. 1964, Lubartów | ||||
| Jan Wolski | ur. ? zm. ? | ||||
Czesław Korol | ur. 1910, Ostrów zm. 1943, Lublin |  | kapral | 8 Pułk Artylerii Ciężkiej | |
| Ryszard Kremky, h. Nadelwicz | ur. ? zm. 1939 | ||||
| Józef Słowik | ur. ? zm. ? | ogniomistrz | |||
| Bolesław Abramik | ur. 1917, Jamy zm. 2001, Lubartów | ||||
| Jan Adrian | ur. 1904, Ostrów zm. 1989 | ||||
| Lech Bolesław Arciszewski, herbu Prawdzic | ur. 1902, Brzostówka zm. 1989 | ||||
| Czesław Bednarczuk | ur. 1911, Rozkopaczew zm. 2000, Rudka Kijańska | ||||
| Władysław Bernacki | ur. 1914, Kolechowice zm. 2000, Kolechowice | ||||
| Jan Bodziak | ur. 1905, Ostrów zm. 1992, Ostrów | ||||
| Antoni Branica | ur. 1917, Uścimów zm. 2001, Lubartów | ||||
| Czesław Budka | ur. 1914, Rudka Kijańska zm. ? | ||||
| Józef Czarnecki | ur. 1917, Zarobek zm. ? | ||||
| Edward Czubacki | ur. ? zm. ? | ||||
| Feliks Drozd | ur. ? zm. ? | ||||
| Leon Drozd | ur. 1914, Ostrów zm. 1939 | ||||
Wacław Drozd | ur. 1919, Ostrów zm. 1979, Lublin | | kapral | 4 Batalion Pancerny | |
Wacław Drozd | ur. 1923, Ostrów zm. 2006, Kolechowice | ||||
| Czesław Dulanowski | ur. 1917, Ostrów zm. 1981, Gdańsk | ||||
| Albin Jamrowski | ur. 1914, Rudka Kijańska zm. 1999, Rudka Kijańska | ||||
Adam Kalisz | ur. 1910, Ostrów zm. 1987, Nowy Jork | kapitan | |||
| Czesław Kanak | ur. 1912, Wola Tulnicka zm. ? | ||||
Czesław Kapitan | ur. 1914, Jamy zm. 2005, Jamy | ||||
Edmund Kochalski | ur. ? zm. ? | sierżant | |||
| Antoni Korzan | ur. 1912, Ostrów zm. 1986 | ||||
Stanisław Kuchcewicz | ur. 1909, Białka zm. 2003, Lubartów | szeregowy | |||
| Ignacy Kurowski | ur. 1917, Korczówka zm. ? | ||||
| Stanisław Kuszyk | ur. 1917, Ostrów zm. ? | ||||
| Jan Łubkowski | ur. ? zm. 1939 | ||||
| Józef Maleszyk | ur. ? zm. ? | ||||
| Stanisław Maleszyk | ur. ? zm. ? | ułan | |||
| Ignacy Małyska | ur. ok. 1915, Wola Sernicka zm. ? | ||||
| Józef Monist | ur. 1910, Ostrów zm. ? | ||||
| Kazimierz Monist | ur. 1909, Ostrów zm. 2006, Kolechowice | ||||
| Alfred Pacek | ur. ok. 1913, Kamionka zm. ? | ||||
Feliks Pawłowicz | ur. 1910, Ostrów zm. 1946, Ostrów | ||||
Tadeusz Stanisław Perucki | ur. 1916, Stanisławów zm. 1987, Lublin |  | 48 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych | ||
Wacław Polak | ur. 1913, Kaznów zm. 2017, Ostrów | ||||
Stanisław Prokopowicz | ur. 1900, Ostrów zm. 1975 | ||||
Wojciech Rozmysł | ur. 1906, Ostrów zm. 1945, Pützchen | ||||
| Jerzy Skolimowski | ur. 1919 zm. 1974 | ||||
Gustaw Smyk | ur. 1912, Bójki zm. 1991, Ostrów | ||||
| Czesław Stachura | ur. 1914, Rozkopaczew zm. 2002, Wólka Stara Kijańska | ||||
| Bronisław Szczęch | ur. 1910, Rudka Kijańska zm. 2005, Rudka Kijańska | ||||
| Feliks Szczęch | ur. 1915, Rozkopaczew zm. 2001, Rozkopaczew | ||||
| Władysław Szkuat | ur. 1914, Jamy zm. 2002, Jamy | ||||
Aleksander Szostakiewicz | ur. 1903, Ostrów zm. 1980, Lubartów | ||||
| Zbigniew Toporowski | ur. ? zm. 1944, Monte Cassino | ||||
| Wawrzyniec Ulatowski | ur. 1909, Kolechowice zm. 2001, Lubartów | ||||
Stanisław Walkiewicz | ur. 1914 zm. 1987 | ||||
| Aleksander Warchocki | ur. 1904, Bójki zm. 1939 | ||||
| Stanisław Wiśniewski | ur. ? zm. ? | ||||
Stanisław Włas | ur. 1915, Ostrów zm. ? | ||||
Albin Włodarczyk | ur. 1910, Zezulin zm. 1994, Starogard | ||||
| Stanisław Wojewódzki | ur. ? zm. ? | ||||
| Szymon Wolski | ur. 1907, Ostrów zm. 2000, Lubartów | ||||
| Stanisław Wierzchowski | ur. 1912, Kolechowice zm. 2001, Kolechowice | ||||
| Feliks Woźniak | ur. 1909, Kaznów zm. ? | ||||
Władysław Sawczuk | ur. 1905, Ostrów zm. ? | ułan | kawaleria | ||
Ludwik Gajuś | ur. 1902, Kolechowice zm. ? | ||||
Włodzimierz Poczatko | ur. 1903, Porochy zm. 1940, Lublin | ||||
Władysław Łabęcki | ur. ? zm. ? | ||||
Bolesław Klementewicz | ur. 1913, Ostrów zm. 1990, Ostrów | ||||
Leon Maleszyk | ur. ? zm. ? |
POLSKIE SIŁY ZBROJNE
1939-1947
Lata 1939–1947 należą do najbardziej dramatycznych okresów w dziejach wojskowych ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski. We wrześniu 1939 roku państwo polskie zostało rozbite przez dwa totalitaryzmy, lecz nie przestało istnieć jako wspólnota polityczna i wojskowa. Klęska kampanii obronnej nie zakończyła służby żołnierza polskiego. Dla wielu była dopiero początkiem długiej drogi prowadzącej przez obozy internowania, Francję, Wielką Brytanię, Bliski Wschód, Afrykę, Włochy, front zachodni i powojenną tułaczkę.
Polskie Siły Zbrojne tworzone u boku aliantów były wojskiem państwa, które utraciło własne terytorium, ale zachowało ciągłość prawną, rząd, sztandary, przysięgę i pamięć września. Ich żołnierze pochodzili z różnych dróg wojennych. Jedni przebijali się z kraju przez Węgry i Rumunię, inni trafiali do armii po ewakuacji z sowieckich łagrów i miejsc zesłania, jeszcze inni służyli wcześniej w oddziałach formowanych we Francji, Wielkiej Brytanii lub na Bliskim Wschodzie. Wspólne było jedno: przekonanie, że wojna o Polskę nie skończyła się wraz z okupacją kraju.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego, Brzeźnicy, Babianki, Kaznowa, Uścimowa, Rozkopaczewa, Głębokiego i innych miejscowości historycznej parafii ostrowskiej wojna oznaczała rozbicie dotychczasowego świata. Jedni zostali zmobilizowani jeszcze w 1939 roku, inni dostali się do niewoli, część znalazła się pod okupacją niemiecką lub sowiecką, a niektórzy po latach wojennej wędrówki trafili do polskich jednostek poza krajem. Droga żołnierza mogła prowadzić z rodzinnej wsi do miejsc odległych, których nazwy wcześniej niewiele mówiły: Narwik, Tobruk, Monte Cassino, Ankona, Falaise, Arnhem, Bolonia.
Źródła z tego okresu są rozproszone i nierówne. Czasem zachowały pełniejszy przebieg służby: stopień, jednostkę, datę wcielenia, szlak bojowy, odznaczenia, rany, niewolę lub miejsce pochówku. Czasem pozostał tylko krótki zapis w wykazie, karta ewidencyjna, wzmianka w prasie, fotografia w mundurze, informacja rodzinna albo nazwisko na cmentarzu wojennym. Każdy taki ślad wymaga ostrożności, ale każdy ma znaczenie. Za urzędową notą kryje się człowiek, którego los został rzucony daleko poza granice rodzinnej parafii.
Szczególny charakter Polskich Sił Zbrojnych polegał na tym, że były one wojskiem polskim poza Polską. Walczyły o niepodległość kraju, którego żołnierze często nie mogli już zobaczyć takim, jakim go opuścili. W tej historii zwycięstwo nad Niemcami nie przyniosło prostego powrotu do domu. Rok 1945 zamknął jedną wojnę, ale otworzył dramatyczny czas decyzji: wracać do kraju podporządkowanego nowej władzy czy pozostać na emigracji. Dlatego granica roku 1947, związana z demobilizacją i powojennym rozformowaniem wielu struktur wojskowych, ma tutaj znaczenie nie tylko administracyjne. Oznacza koniec żołnierskiej drogi, która dla wielu nie zakończyła się powrotem do rodzinnej ziemi.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Polskich Sił Zbrojnych w latach 1939–1947. Są to żołnierze kampanii wrześniowej kontynuujący służbę poza krajem, uczestnicy formacji polskich na Zachodzie, byli jeńcy, zesłańcy wcieleni później do oddziałów polskich, lotnicy, marynarze, żołnierze piechoty, artylerii, broni pancernej i służb pomocniczych. Nie zawsze da się odtworzyć ich drogę w całości, lecz nawet fragment biografii pozwala uchwycić skalę wojennego rozproszenia.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej Polskie Siły Zbrojne są rozdziałem szczególnym. Pokazują, że lokalna historia nie kończyła się na granicach powiatu, województwa ani nawet państwa. Wojna światowa wyniosła ludzi z małych miejscowości na wielkie szlaki historii, a ich nazwiska znalazły się obok nazw bitew i miejsc, które weszły do pamięci całego narodu.
Jest to więc opowieść o służbie, ale także o rozłące, wierności i trudnym powrocie — albo o niemożności powrotu. O żołnierzach, którzy walczyli pod polskim znakiem, choć Polska, do której pragnęli wrócić, po wojnie nie zawsze była już tą samą ojczyzną. W ich losach zamyka się dramat pokolenia, które wyszło z II Rzeczypospolitej, przeszło przez najcięższą próbę XX wieku i często zapłaciło za wierność cenę milczenia, emigracji lub zapomnienia.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Jan Zabielski | ur. 1906, Kolechowice zm. 1940, Francja | ?-1940 | |||
| Ignacy Roman Łabęcki | ur. 1903, Ostrów zm. 1975, Lublin | 1940-1945 | podporucznik | ||
Bolesław Kanclerz | ur. 1924, Malinówka zm. 2014 | ||||
| Stefan Leon Kaczor | ur. 1923, Wólka Zawieprzycka zm. 1944, Menzorg | ?-1944 |
PARTYZANCI
1939-1944
Lata okupacji niemieckiej należą do najważniejszych i najbardziej dramatycznych rozdziałów w wojennych dziejach Ostrowa Lubelskiego oraz miejscowości historycznie związanych z parafią ostrowską. Po klęsce wrześniowej 1939 roku nie ustała walka o państwo. Zmieniła tylko swoją postać. Regularne oddziały zastąpiła konspiracja, jawne koszary — leśne kwatery, a rozkaz wojskowy coraz częściej przenoszono szeptem, przez łączników, z domu do domu, od wsi do wsi.
Na ziemi ostrowskiej opór nie był zjawiskiem odległym ani wyjątkowym. Wyrastał z miejscowego życia, z rodzinnych więzi, znajomości terenu, z lasów, dróg, kolonii, folwarków i gospodarstw. To właśnie dlatego Ostrów Lubelski i jego okolice zapisały się w pamięci jako swoista „Rzeczpospolita Partyzancka”. Nie była to oczywiście rzeczpospolita w znaczeniu państwowym. Była to raczej nazwa oddająca szczególny charakter tej ziemi: silnie nasyconej konspiracją, wspierającej oddziały leśne i przez pewien czas żyjącej według własnego, podziemnego porządku oporu.
Okupant miał posterunki, rozkazy, broń i aparat terroru. Podziemie miało ludzi, teren, zaufanie i pamięć o Polsce. Ta nierówność sił nie przekreślała walki, lecz nadawała jej inny kształt. Partyzant nie mógł liczyć na bezpieczeństwo frontowego zaplecza. Jego zapleczem była wieś, stodoła, leśna kryjówka, nocna droga, milcząca pomoc sąsiadów i rodzina, która często ponosiła ryzyko razem z nim.
Dla mieszkańców Ostrowa, Babianki, Brzeźnicy, Kaznowa, Uścimowa, Rozkopaczewa, Głębokiego i innych okolicznych miejscowości działalność partyzancka nie była tylko historią oddziałów ukrytych w lesie. Była częścią codzienności. Ktoś szedł do oddziału, ktoś przenosił meldunek, ktoś dawał chleb, ktoś ostrzegał przed obławą, ktoś ukrywał broń albo człowieka poszukiwanego przez Niemców. Byli też tacy, którzy za tę pomoc płacili więzieniem, biciem, wywózką, spalonym domem albo życiem.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście konspiracji i walki partyzanckiej w latach 1939–1944. Są wśród nich żołnierze oddziałów leśnych, członkowie organizacji podziemnych, łącznicy, przewodnicy, osoby udzielające pomocy, a także ci, których los został utrwalony przez aresztowanie, represję, śmierć lub powojenne świadectwo.
W dziejach wojskowych tej ziemi partyzanci zajmują miejsce osobne. Nie byli armią regularną, ale bez nich nie sposób opowiedzieć historii walki o Polskę w czasie okupacji. Ich wojna toczyła się blisko domu: przy drogach, młynach, skrajach lasów, na podwórzach, w zabudowaniach gospodarskich i w miejscach, które dla miejscowych były zwykłą przestrzenią życia. Dlatego historia partyzantki ostrowskiej jest zarazem historią rodzin, wsi i całej wspólnoty, która znalazła się między terrorem okupanta a obowiązkiem wierności własnemu państwu.
Określenie „Rzeczpospolita Partyzancka” dobrze oddaje sens tego doświadczenia. Pokazuje, że nawet w czasie, gdy Polska zniknęła z oficjalnych map okupacyjnych, istniała nadal w ludziach, w przysiędze, w pomocy udzielanej nocą, w ukrytej broni, w meldunku przeniesionym przez las i w pamięci tych, którzy nie uznali przemocy za prawo. Nazwiska zebrane w tym rozdziale są więc nie tylko wykazem uczestników walki. Są świadectwem ziemi, która w latach wojny stała się jednym z miejsc lokalnej, upartej i niebezpiecznej wolności.
| ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA | |
|---|---|---|---|---|---|
| Jan Domański, ps. Góra  | ur. 1920, Ostrów zm. 1983, Ostrów | 1939-? ?-1944 1944 |    | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
| Jan Doroszewski, ps. Stalowy | ur. 1905, Ostrów zm. 1992 | 1939-1940 1940 1940-1944 1944 | | kwatermistrz | Związek Walki Zbrojnej Bojowa Organizacja Ludowa Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
Zygfryd Korol | ur. 1921, Ostrów zm. 1944, Ostrów | 1939-1940 1940-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
| Stanisław Dąże, ps. Janek | ur. 1904, Ostrów zm. 1970, Ostrów | 1939-1940 1940-1943 1943-1944 1944 |  | zbrojmistrz, zastępca komendanta starszy sierżant dow. batalionu | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie Gwardia Ludowa Armia Ludowa |
| Tadeusz Zawicki | ur. 1906, Warszawa zm. 1989 | 1939-1941 | | komendant | Związek Walki Zbrojnej |
Marian Grodek | ur. 1922, Ostrów zm. 2006, Lublin | 1939-1941 1941-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Wacław Drabik | ur. 1907, Ostrów zm. 1974, Lublin | 1939-? ?-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
| Władysław Drozd | ur. 1920, Ostrów zm. 1943, Rudka Starościańska | 1939-? ?-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
| Feliks Goławski | ur. 1913, Ostrów zm. 2010, Ostrów | 1939-? ?-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Józef Pomianowski | ur. 1923, Ostrów zm. 2003 | 1940-1941 | | Związek Walki Zbrojnej |
|
| Zygmunt Goławski | ur. 1912, Ostrów zm. 1944, Bójki | 1940-1941 1941 1941-1944 | | kapitan | Związek Walki Zbrojnej Bojowa Organizacja Ludowa Bataliony Chłopskie |
| Czesław Korol | ur. 1910, Ostrów zm. 1943, Lublin | 1940-1941 1941-1943 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Henryk Gruszczyk | ur. 1913, Ostrów zm. 1982, Lubartów | 1940-1941 1941-1943 1943-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Gwardia Ludowa Armia Ludowa |
|
Józef Franciszek Gruszczyk | ur. 1920, Ostrów zm. 1987, Ostrów | 1940-1941 1941-1943 1943-1944 | | kapitan | Związek Walki Zbrojnej Gwardia Ludowa Armia Ludowa |
Bolesław Klementewicz | ur. 1913, Ostrów zm. 1990, Ostrów | 1940-1941 1941-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Kazimiera Banachewicz zd. Antonik | ur. 1919, Ostrów zm. 2012, Ostrów | 1940-1942 1942-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Zenon Domaszewski | ur. 1923, Ostrów zm. 2016, Nowy Dwór Gdański | 1940-1942 1942-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Stanisław Wiśniewski | ur. 1927, Ostrów zm. 2013, Ostrów | 1940-1942 1942-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
| Rozalia Dąże zd. Drozd  | ur. 1907, Ostrów zm. 1996 | 1940-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Leon Doroszewski, ps. "Oksyda"  | ur. 1921, Ostrów zm. 2024, Sopot | 1940-1944 1944 1944 |  | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa Milicja Obywatelska |
|
Stefania Patkowska zd. Lec | ur. 1917, Kolechowice zm. ? | 1940-1944 | | sanitariuszka, łączniczka | Gwardia Ludowa Armia Ludowa |
Tadeusz Drabik | ur. 1923, Uścimów zm. 1993 | 1940-1944 1944 | | Związek Walki Zbrojnej Armia Krajowa |
|
Stefan Dziadko | ur. 1918, Uścimów zm. 2012 | 1940-? ?-1944 | | starszy strzelec pułkownik | Związek Walki Zbrojnej Armia Krajowa (7 pp) |
Augustyn Respondek | ur. 1910, Oleszów zm. 2000 | 1940-? ?-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Józef Czabaj | ur. 1920, Ostrów zm. 2002, Ostrów | 1940-? ?-1944 1944 | | kapral | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
Władysław Doroszewski | ur. 1909, Ostrów zm. 1975, Gdańsk | 1941-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Władysław Wacław Jach | ur. 1925, Kaznów zm. 2008, Ostrów | 1941-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Stanisław Korzan | ur. 1914, Ostrów zm. 1974, Lublin | 1941-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Wacław Banachewicz, ps. Wacek | ur. 1911, Rudka Starościańska zm. ? | 1941-? ?-1944 | | kapral | Bataliony Chłopskie Gwardia Ludowa-Armia Ludowa |
| Franciszek Walkiewicz | ur. 1915, Ostrów zm. 1968, Kolechowice | 1941-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Edmund Labęcki | ur. 1915, Ostrów zm. 2018, Lublin | 1941-1944 | | Związek Walki Zbrojnej | |
Zygmunt Łabęcki | ur. 1925, Ostrów zm. 1944, Wólka Zawieprzycka | 1941-? ?-1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
Kazimierz Maleszyk | ur. 1920, Ostrów zm. 2009, Ostrów | ?-1941 1942-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
| Wacław Czubacki, ps. "Wacek" | ur. 1924, Krasne zm. ? | 1942-1944 1944-? | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa Milicja Obywatelska |
|
Zygmunt Dzido | ur. 1922, Ostrów zm. 2013, Ostrów | 1942-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Bolesław Drabik, ps. "Bimberek" później: Klonowiecki | ur. 1914, Tyśmienica zm. ? | 1942-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Władysław Walkiewicz | ur. 1907, Ostrów zm. 1984, Ostrów | 1942-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Edward Stradowski | ur. 1923, Kolechowice zm. 1944, Ostrów | 1942-1944 1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
| Eugeniusz Albert Czubacki | ur. 1922, Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1942-? | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
Stanisław Kostka Domaszewski  | ur. 1885, Ostrów zm. 1971, Ostrów | 1942-1944 1944 | | zaopatrzenie i zakwaterowanie | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
Aleksander Meluch  | ur. 1923, Ostrów zm. 2008 | 1942-? ?-1944 | | kapral | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
Piotr Sawicki | ur. 1919, Rudka Kijańska zm. ? | 1942-? ?-1944 | | łącznik | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
| Maurycy Łabęcki | ur. 1922, Parczew zm. 1942, KL Auschwitz | ?-1942 1942 | | Związek Walki Zbrojnej Armia Krajowa |
|
| Andrzej Pietruszewski | ur. 1895, Bójki zm. 1961, Bójki | ?-1942 1942-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Tadeusz Marian Łabęcki | ur. 1922, Ostrów zm. 1977 | ?-1942 1942-1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
| Antoni Mazan | ur. ok. 1918, Buradów zam. Bójki zm. 1943, Pohulanka | ?-1943 | |||
Tadeusz Edward Latkowski | ur. 1924, Ostrów zm. 2003, Ostrów | ?-1943, 1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Stanisław Czubacki, ps. Roman | ur. 1906, Rozkopaczew zm. ? | 1943-1944 1944-? |  | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej |
|
| Jerzy Wolff | ur. 1922, Płock zm. 1943, Kostry | 1943 | | Bataliony Chłopskie | |
Michał Czech | ur. 1911, Nowa Jedlanka zm. 1991 | 1943-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
Tadeusz Antonik | ur. 1927, Kolechowice Kolonia zm. ? | 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Józef Czesław Bartkowicz | ur. 1918, Brzeźnica Bychawska zm. ? | 1943-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Regina Wanda Biernacka | ur. 1925, Stara Jedlanka zm. ? | 1943-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Bolesław Biernacki | | Bojowa Organizacja Ludowa Gwardia Ludowa-Armia Ludowa |
|||
| Piotr Bolesław Bójko, ps. Bolek | ur. 1922, Ostrów zm. ? | 1943-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Henryk Borówka. ps. Heniek | ur. 1920, Stara Jedlanka zm. 2002, Stara Jedlanka | 1943-1944 | mabgen.pl/wp-content/uploads/2022/09/Armia-Ludowa.jpg" alt="" width="128" height="155" class="aligncenter size-full wp-image-488" /> | Armia Ludowa | |
| Czesław Banachewicz. ps. Brzoza | ur. 1928, Rudka Starościanska zm. ? | 1943-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
Jan Borówka | ur. 1926, Nowa Jedlanka zm. ? | 1943-1944 |  | podporucznik | Armia Krajowa Bataliony Chłopskie Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość |
Tadeusz Bronisz | ur. 1922, Brzeźnica Książęca zm. 2018 | 1943-1944 | Armia Krajowa | ||
| Julian Delmaczyński | ur. 1926 zm. 2015 | 1943-1944 | Armia Krajowa "Parasol" | ||
Wacław Drozd | ur. 1923, Ostrów zm. 2006, Kolechowice | 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Aleksander Kabaciński | ur. 1924, Krasne zm. 2004 | 1943-1944 | Armia Krajowa | ||
Tadeusz Korol | ur. 1923, Ostrów zm. 2003, Ostrów | 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Franciszek Kulik | ur. 1917, Ostrów zm. 2012, Lubartów | 1943-1944 | | łącznik, goniec | Bataliony Chłopskie |
Piotr Musik | ur. 1925, Ostrów zm. 2014 | 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Wacław Stefaniak | ur. 1925, Ruda Kozłowiecka zm. 2003, Kolechowice | 1943-1944 | | sierżant | Armia Ludowa |
Edward Stolarski | ur. 1920, Dębowa Kłoda zm. 1983, Ostrów | 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
| Stanisław Doroszewski | ur. 1904, Bójki zm. ? | 1943-1944 1946-1960 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej |
|
| Stanisław Dejko, ps. Wacek | ur. 1915, Brzostówka zm. ? | 1943-1944 1944-1950 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa Milicja Obywatelska |
|
| Stanisław Dejko, ps. Wilk | ur. 1923, Brzostówka zm. ? | 1943-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Stanisław Zatorski | ur. 1913, Stryjna zm. 2003 | 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Bolesław Józef Kozłowski | ur. 1925, Bójki zm. 2005, Kraków | 1943-1944 1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
Kazimierz Walkiewicz | ur. 1921, Ostrów zm. 2006 | 1943-1944 1944 | | miner | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
Mieczysław Krzewski | ur. 1924, Rudka Kijańska zm. 1984 | 1943-1944 1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Krajowa |
|
| Marianna Irena Bachryj zd. Gruszczyk, ps. Irka | ur. 1923, Stara Jedlanka zm. 2004, Stara Jedlanka | 1943-1944 1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa |
|
Marianna Łobaszewska zd. Sidor | ur. 1918, Rudka Starościańska zm. 1990, Warszawa | ?-1943 1943-1944 | | Bataliony Chłopskie Gwardia Ludowa Armia Ludowa |
|
| Kazimierz Dębek | ur. 1927, Wólka Stara Kijańska zm. ? | 1944 1946-? | | Armia Ludowa Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej |
|
| Ignacy Czubacki | ur. 1897, Rozkopaczew zm. 1984, Rozkopaczew | 1944 | | Gwardia Ludowa | |
| Józef Czubacki, ps. Leon | ur. 1895, Rozkopaczew zm. 1985, Rozkopaczew | 1944 | | Armia Ludowa Milicja Obywatelska |
|
| Józef Czubacki | ur. 1911, Rozkopaczew zm. 1981 | ?-1944 ?-1946-1947-? | | Gwardia Ludowa Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej |
|
| Mieczysław Ciesielski | ur. 1912, Rozkopaczew zm. 1994, Rozkopaczew | 1944 | | Armia Ludowa | |
| Stanisław Borówka, ps. Strzecha | ur. 1927, Nowa Jedlanka zm. ? | 1944 | | Armia Ludowa | |
| Jan Dejko, ps. Sum | ur. 1923, Brzostówka zm. ? | 1944 1944-? | | Armia Ludowa Milicja Obywatelska |
|
Wacław Dzido | ur. 1926, Ostrów zm. 2000, Ostrów | 1944 | | Armia Ludowa | |
Tomasz Misiuk | ur. 1924, Ostrów zm. 2004 | 1944 | | Armia Ludowa | |
Józef Polak | ur. 1924, Kaznów zm. ? | 1944 | | Armia Ludowa | |
| Józef Romańczuk | ur. 1923, Krasne zm. ? | 1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Zenon Korol | ur. 1925, Ostrów zm. 1944, Porytowe Wzgórze | ?-1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
| Ignacy Bronisz | ur. 1920, Brzostówka zm. 1945, Gozdowice | ?-1944 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
Tadeusz Maleszyk | ur. 1925, Ostrów zm. 2020 | ?-1944 | | łącznik | Bataliony Chłopskie |
Stanisław Niedbalski | ur. 1920, Ostrów zm. 2009, Parczew | ?-1944 | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
|
Kazimierz Markiewicz | ur. 1899, Ostrów zm. 1954, Ostrów | ?-1944 | | Bataliony Chłopskie | |
Ignacy Karczmarek | ur. 1923, Kolechowice zm. ? | ?-1944 | | Armia Ludowa | |
Wacław Gębka | ur. ? Kolechowice zm. 2022, Elbląg | ?-1944 | |||
Kajetan Chocyk, ps. Dąb | ur. 1923, Jamy zm. 1983, | ?-1944 1944 | | zwiadowca | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
Stefan Wierzchowski | ur. 1927, Kolechowice zm. 1995, Lubartów | ?-1944 | | łącznik | Bataliony Chłopskie |
| Jan Banachewicz | ur. 1923, Ostrów zm. 1944, Rąblów | ?-1944 | |||
Wacław Drozd | ur. 1919, Ostrów zm. 1979, Lublin | ?-1944 1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
Marian Wróblewski | ur. 1922, Ostrów zm. 1966, Szczecin | ?-1944 1944 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
| Bolesław Aleksandrowicz, ps. Lis | ur. 1904, Rozkopaczew | ?-1944 1944-? | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
| Jan Doroszewski, ps. Podkowa | ur. 1901, Bójki zm. 1992, Lubartów | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | ||
Jadwiga Czyżewska zd. Korol  | ur. 1916, Ostrów Lubelski zm. 1985 | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
||
| Władysław Czubacki | ur. 1895, Rozkopaczew zm. ? | | magazynier broni | GL-AL Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej |
|
Mikołaj Czubacki  | ur. 1901, Rozkopaczew zm. 1978 | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | ||
| Stanisława Czech | ur. 1913, Nowa Jedlanka zm. 2005, Lubartów | | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | ||
| Feliks Chocyk | ur. 1912, Jamy zm. ? | | podporucznik | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Marian Piotr Bronisz | ur. 1922, Ostrów zm. ? | | plutonowy | Gwardia Ludowa-Armia Ludowa | |
| Feliks Pawłowicz | ur. 1910, Ostrów zm. 1946, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
Henryk Lipniacki | ur. ? Kolechowice zm. ? | ||||
Józef Niedbalski | ur. 1923, Ostrów zm. 1983 | | Bataliony Chłopskie | ||
| Genowefa Jadwiga Doroszewska zd. Korol  | ur. 1909, Ostrów zm. 1993, Ostrów | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
||
| Bolesław Abramik | ur. 1917. Jamy zm. 2001, Lubartów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Bronisław Abramik | ur. 1920, Jamy zm. 1943 | | Bataliony Chłopskie | ||
| Kazimierz Błoński | ur. ? zm. ? | Armia Krajowa | |||
| Wacław Bonat | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Bolesław Bójko | ur. 1909, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Józef Bójko | ur. 1921, Ostrów zm. 2013, Ostrów | | podporucznik | Bataliony Chłopskie | |
| Edward Branica | ur. ? zm. ? | ||||
| Jan Cichecki | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Stanisław Cichecki | ur. ? zm. ? | ||||
Feliks Chocyk | ur. 1920, Jamy zm. 1986 | | Bataliony Chłopskie | ||
Stanisław Dasiuk | ur. 1924, Ostrów zm. 1944, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
Bolesław Leon Domański | ur. 1921, Kolechowice zm. ? | | Związek Walki Zbrojnej | ||
Marian Domański | ur. 1927, Ostrów zm. 2007, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
Franciszek Drabik | ur. 1905, Kolechowice zm. 1983, Lublin | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
||
| Czesław Drabik | ur. ? zm. ? | ||||
Władysław Drabik | ur. 1926, Kolechowice zm. 2015 | | Bataliony Chłopskie | ||
Edward Drozd | ur. 1922, Chicago zm. 1944, Makoszka | | Bojowa Organizacja Ludowa Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
||
| Jan Drozd | ur. ? zm. ? | ||||
| Tadeusz Drozd | ur. ? zm. ? | ||||
| Wacław Drozd | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Wanda Drozd zd. Łozińska | ur. 1917, Uścimów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Michał Fijałka | ur. ? zm. ? | kapitan | Armia Krajowa (27 dyw.) | ||
| Stanisław Garczewski vel Garczyk | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Lucyna Goławska zd. Leszczyńska | ur. 1914, Hańsk zm. 1944, Bójki | | Bataliony Chłopskie | ||
Leon Goławski | ur. 1923, Ostrów zm. 2018 | | Bataliony Chłopskie | ||
Stanisław Goławski | ur. 1927, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Antoni Gomuliński | ur. 1925, Sosnowica zm. 1945 | ||||
| Stanisław Gomuliński | ur. 1936, Sosnowica zm. 1992, Sosnowica | ||||
| Wiktor Gomuliński | ur. 1926, Ostrów zm. 2013 | ||||
Aleksander Grodek | ur. 1922, Ostrów zm. 2002, Drozdówka | | Bataliony Chłopskie | ||
| Aleksander Gruszczyk | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Danuta Jarmolińska | ur. ? zm. ? | ||||
| Stanisław Kapitan | ur. ? zm. ? | ||||
| Aleksander Karaś | ur. ? zm. ? | | Armia Ludowa | ||
Wacław Klementewicz | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Ludwik Zygmunt Klepka | ur. 1922, Kolechowice zm. 1944, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
Piotr Korol | ur. 1920, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Władysław Korol | ur. 1912, Ostrów zm. 1999, Ostrów | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie Armia Krajowa Wolność i Niezawisłość "Uskok" |
||
| Kazimierz Korzan | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Marian Kotowski | ur. 1914, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Wawrzyniec Kowal | ur. 1905, Charlęż zm. 1944, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Michał Kozłowski | ur. 1898, Tyśmienica zm. 1984, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
Stanisław Waldemar Kozłowski | ur. 1927, Gościniec zm. 1993, Warszawa | | Bataliony Chłopskie | ||
| Czesław Kozicki | ur. ? zm. ? | ||||
Bolesław Krzewski | ur. 1915, Rudka Kijańska zm. 2001, Lubartów | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
||
Stanisław Kuchcewicz | ur. 1909, Białka zm. 2003, Lubartów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Emilia Kuder | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
||
| Antoni Kulik | ur. ? zm. ? | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie Armia Krajowa |
||
Seweryn Bolesław Kunach | ur. 1918, Rudka Starościańska zm. 1943 | ||||
| Czesław Kuszyk | ur. 1915, Jedlanka zm. ? | | Wolność i Niezawisłość | ||
| Dorota Kuszyk zd. ? | ur. ? zm. 1944 | | Armia Ludowa | ||
Stanisław Kuszyk | ur. 1927, Jedlanka Stara zm. ? | | Armia Ludowa | ||
Władysław Kuszyk | ur. 1912, Jedlanka zm. 2000 | | Armia Ludowa | ||
| Edward Kuźmicz | ur. ok. 1925 zm. 2002 | ||||
| Wanda Kuźmicz | ur. ok. 1925 zm. ? | ||||
| Jan Paweł Lato | ur. 1924, Tyśmienica zm. ? | | porucznik | Armia Ludowa | |
Bibianna Zofia Laskowska zd. Pomianowska | ur. 1925, Ostrów zm. 2014 | | Bataliony Chłopskie | ||
Józef Latkowski | ur. 1921, Ostrów zm. 1982, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Jan Litko | ur. ? Tyśmienica zm. ? | | Armia Ludowa | ||
Marian Łabęcki | ur. 1913, Ostrów zm. 1999 | ||||
| Władysław Maleszyk | ur. 1911, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Mieczysław Malinowski | ur. 1926, Kolechowice zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Stanisław Marcinkowski | ur. ? zm. ? | Armia Krajowa | |||
| Marian Markiewicz | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Władysław Markiewicz | ur. ? zm. ? | ||||
| Marianna Markiewicz zd. Sidor | ur. ? zm. ? | | Armia Ludowa | ||
| Michał Matyjaszczyk | ur. ? zm. ? | Armia Krajowa | |||
Mikołaj Meluch | ur. 1921, Kowel zm. 1965, Wietnam | | Armia Ludowa | ||
| Piotr Monist | ur. 1925, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Michał Papaj | ur. ok. 1893, Iwaniska zm. ? | ||||
| Jan Pietrzela | ur. ? zm. ? | ||||
| Stanisław Piwowarski | ur. ? zm. ? | Armia Krajowa | |||
| Jan Piwowarski | ur. ? zm. ? | ||||
| Bolesław Prokopowicz | ur. 1910, Ostrów zm. 1944 | Armia Krajowa | |||
Konstanty Prokopowicz | ur. 1908, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Wawrzyniec Prokopowicz | ur. 1901, Ostrów zm. 1944 | Armia Krajowa | |||
| Piotr Paweł Przystupa | ur. 1925, Milejów zm. 1944 | | Bataliony Chłopskie | ||
Stanisław Posio | ur. 1907, Ostrów zm. 1965, Lublin | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie Wolność i Niezawisłość |
||
| Franciszek Raczyński | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Stanisław Roman | ur. 1907, Łęki zm. 1943, Neuengame | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
||
| Stanisław Rosiński | ur. ok. 1910, Udrzyn zm. 1944, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
Władysław Rozmysł | ur. 1896, Ostrów zm. 1941, KL Auschwitz | ||||
Józefa Sipak zd. Sidor | ur. 1926, Rudka Starościańska zm. ? | | Armia Ludowa | ||
Kazimierz Sidor | ur. 1915, Rudka Starościańska zm. 1981, Warszawa | | Związek Młodochłopski Bojowa Organizacja Ludowa Bataliony Chłopskie Gwardia Ludowa |
||
| Stanisław Sikora | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Ludwik Kazimierz Sikora, "Igiełka"  | ur. 1924, Lubartów zm. 1969, Świdnica | | Bataliony Chłopskie | ||
Wacław Siwakowski | ur. 1923, Ostrów zm. 1997, Ostrów | ||||
| Piotr Słowik | ur. 1891, Uścimów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Maurycy Adam Ejsmentewicz | ur. 1920, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Bolesław Smyk | ur. 1904, Bójki zm. 1986, Ostrów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Bolesław Smyk s. Karola | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Jan Smyk | ur. ? zm. ? | ||||
Wiktor Smyk | ur. 1927, Ostrów zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
Bolesław Wacław Solecki | ur. 1919, Rudka Kijańska zm. 1942, Rudka Kijańska | ||||
| Jan Solecki | ur. ? zm. 1942 | ||||
| Bolesław Stasiewicz | ur. ? zm. ? | ||||
Tadeusz vel Tomasz Sławski | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Zbigniew Stępka | ur. ? zm. ? | | kapitan | Armia Krajowa Bataliony Chłopskie Armia Ludowa |
|
Wacław Stolarski | ur. 1913, Dębowa Kłoda zm. 1987 | | Bataliony Chłopskie | ||
| Aleksander Szczygielski | ur. 1909, Ostrów zm. 2000, Ostrów | | Związek Walki Zbrojnej Bataliony Chłopskie |
||
| Stanisław Szkulnik | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Józef Szymanek | ur. ? zm. ? | | Armia Ludowa | ||
| Kazimierz Tkaczyk | ur. ? zm. ? | | Armia Ludowa | ||
| Czesław Wawrzyniak | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Boleslaw Woźniak | ur. ? zm. ? | ||||
| Tadeusz Woźniak | ur. 1920, Kaznów zm. 1994, Lubartów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Witold Woźniak | ur. 1922, Kaznów zm. 1998, Kaznów | | Bataliony Chłopskie | ||
| Eugeniusz Ziemnicki | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Zdzisław Ziemnicki | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Czesław Żuchowski | ur. ? zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Stanisław Żuchowski | ur. 1913, Jedlanka zm. ? | | Bataliony Chłopskie | ||
| Jan Barszcz, ps. Jan | ur. 1910, Bójki zm. 1993, Lubartów | | Gwardia Ludowa Armia Ludowa |
||
| Jan Fiutka | ur. 1921, Kaznów zm. 1949, Kaznów |
ARMIA POLSKA NA WSCHODZIE
1942-1947
Armia Polska na Wschodzie zajmuje w dziejach wojennych miejsce osobne. Powstała z doświadczenia, które trudno zamknąć w zwykłym opisie wojskowej organizacji. Jej początkiem były nie koszary spokojnego państwa, lecz sowieckie więzienia, łagry, zesłania, głód, choroby i długa droga ludzi wyrwanych z domów po 17 września 1939 roku. Z tego rozproszenia, cierpienia i niepewności zaczęło się formować wojsko, które dla tysięcy Polaków stało się nie tylko armią, ale także znakiem ocalenia.
Po układzie Sikorski–Majski i utworzeniu Armii Polskiej w Związku Sowieckim część żołnierzy oraz ludności cywilnej została ewakuowana na Bliski Wschód. Droga ta prowadziła przez głód i wyczerpanie, przez punkty zborne, transporty, Morze Kaspijskie, Persję, Irak, Palestynę i Egipt. Była to jedna z najbardziej niezwykłych wędrówek polskich w XX wieku: od nieludzkiej ziemi ku formacjom, które miały jeszcze wrócić do walki o wolność Polski.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego i miejscowości historycznie związanych z parafią ostrowską ta historia mogła mieć wymiar bardzo osobisty. Ktoś został wywieziony w głąb Związku Sowieckiego, ktoś przeszedł przez łagier, ktoś trafił do punktu werbunkowego, ktoś zaginął po drodze, a ktoś po latach pojawił się w dokumentach jako żołnierz Armii Polskiej na Wschodzie, 2 Korpusu Polskiego albo formacji pomocniczych. Za każdym takim zapisem kryje się nie tylko służba wojskowa, ale cała biografia wojennego oderwania od rodzinnej ziemi.
Armia Polska na Wschodzie była wojskiem tworzonym poza krajem, lecz z myślą o kraju. Jej żołnierze nosili polski mundur, składali polską przysięgę i zachowywali ciągłość służby Rzeczypospolitej, choć Polska znajdowała się pod okupacją, a jej przyszłe granice i los polityczny pozostawały niepewne. W tej armii spotykali się ludzie różnych ziem, stanów, zawodów i doświadczeń: przedwojenni wojskowi, rezerwiści, chłopi, rzemieślnicy, uczniowie, urzędnicy, zesłańcy i ci, których wojna uczyniła żołnierzami.
Źródła dotyczące tej formacji bywają rozproszone. Czasem pozwalają ustalić szlak służby, przydział, stopień, jednostkę, udział w kampanii włoskiej, ranę, odznaczenie albo miejsce pochówku. Innym razem zachowują tylko nazwisko, rok urodzenia, miejscowość pochodzenia lub krótką wzmiankę w wykazie. W wielu przypadkach trzeba łączyć dokumenty wojskowe, relacje rodzinne, listy strat, akta emigracyjne i powojenne świadectwa. Nie zawsze da się odtworzyć całą drogę człowieka, ale nawet jej fragment ma znaczenie.
Szczególnym dziedzictwem Armii Polskiej na Wschodzie był 2 Korpus Polski. To z tej drogi wyrosły późniejsze walki pod Monte Cassino, Ankoną i Bolonią. Nazwy te stały się częścią narodowej pamięci, ale za nimi stali konkretni ludzie, często mający za sobą doświadczenie sowieckiej niewoli i tułaczki. Dla nich zwycięstwo nad Niemcami nie oznaczało prostego powrotu do domu. Wielu po zakończeniu wojny stanęło przed dramatycznym wyborem: wracać do Polski podporządkowanej nowej władzy czy pozostać na emigracji.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Armii Polskiej na Wschodzie w latach 1942–1947. Są to żołnierze, których losy prowadziły przez Wschód, Bliski Wschód, front włoski, obozy wojskowe, szpitale, demobilizację i powojenne rozproszenie. Niektórzy wrócili do kraju, inni pozostali poza jego granicami, a jeszcze inni spoczęli na cmentarzach daleko od rodzinnej miejscowości.
W dziejach wojskowych parafii ostrowskiej Armia Polska na Wschodzie jest rozdziałem o szczególnej wymowie. Pokazuje, jak daleko wojna mogła wynieść ludzi z małej lokalnej wspólnoty i jak wielka historia potrafiła przeciąć zwykłe biografie. Jest to opowieść o służbie, ale także o ocaleniu, tułaczce, wierności i cenie, jaką płaciło pokolenie wojenne. Nazwiska zapisane w tym rozdziale są więc nie tylko wojskowym wykazem. Są śladem ludzi, którzy przez Wschód szli ku Polsce, choć po drodze wielu z nich utraciło możliwość powrotu do tej Polski, którą pamiętali z domu.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Zbigniew Toporowski | ur. ? zm. 1944, Monte Cassino |  | 2 Korpus Polski | ||
| Józef Monist | ur. 1910, Ostrów zm. ? | Armia Andersa | |||
| Władysław Maleszyk | ur. 1910, Ostrów zm. 1999, Ostrów | kapral | Armia Andersa |
POWSTANIE WARSZAWSKIE
1944
Powstanie Warszawskie było jednym z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach Polski XX wieku. Nie była to tylko walka o miasto. Była to także próba pokazania, że mimo pięciu lat okupacji, mimo terroru i zniszczenia, Polska nadal istnieje: w konspiracji, w Armii Krajowej, w podziemnych strukturach państwa i w ludziach, którzy nie pogodzili się z niewolą.
Dla mieszkańców ziem związanych z parafią Ostrów Lubelski Warszawa mogła wydawać się miejscem odległym, ale wojna bardzo często przenosiła ludzi daleko od domu. Jedni trafiali do stolicy przed wojną za nauką lub pracą, inni w czasie okupacji przez konspirację, służbę wojskową, wysiedlenie albo zwykły przypadek wojennych losów. Dlatego wśród uczestników powstania odnajdujemy także osoby mające swoje korzenie w Ostrowie Lubelskim i okolicznych miejscowościach.
Powstanie było przede wszystkim walką żołnierzy podziemia, ale nie można go oddzielić od losu ludności cywilnej. W sierpniu i wrześniu 1944 roku walczyli nie tylko ci, którzy mieli broń. Służyli także łącznicy, sanitariuszki, harcerze, lekarze, kapelani, przewodnicy kanałowi i zwykli mieszkańcy, którzy przenosili wodę, żywność, meldunki albo pomagali rannym. W oblężonym mieście granica między frontem a codziennym życiem niemal przestała istnieć.
Źródła dotyczące powstańców bywają bardzo różne. Czasem zachował się pseudonim, oddział, stopień wojskowy, miejsce walki, informacja o śmierci, ranach albo niewoli. Niekiedy pozostała tylko rodzinna pamięć, fotografia, krótka wzmianka w wykazie lub nazwisko na tablicy. Takie ślady trzeba czytać ostrożnie, ale nie wolno ich lekceważyć. Często są jedynym zachowanym świadectwem udziału konkretnego człowieka w tamtych wydarzeniach.
W tym rozdziale zebrano osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Powstania Warszawskiego. Ich związki z tą ziemią mogły być różne: urodzenie, pochodzenie rodzinne, zamieszkanie albo wcześniejszy etap życia. Wszystkich łączy jednak to, że ich los w 1944 roku zetknął się z jednym z najważniejszych dramatów polskiej historii.
Dla dziejów wojskowych parafii ostrowskiej jest to rozdział szczególny. Pokazuje, że historia lokalna nie zamyka się w granicach jednej miejscowości. Człowiek urodzony w małej parafii mógł znaleźć się w samym środku walki o stolicę, na barykadzie, w szpitalu powstańczym, w oddziale łączności albo wśród ludności cywilnej wypędzanej po kapitulacji.
Powstanie Warszawskie zakończyło się klęską militarną i zniszczeniem miasta, ale pozostało jednym z najważniejszych świadectw polskiej woli niepodległości. Nazwiska zapisane w tym rozdziale nie są więc tylko dodatkiem do wielkiej historii. Są przypomnieniem, że w tej historii uczestniczyli także ludzie wywodzący się z Ostrowa Lubelskiego i jego okolic – często zwyczajni, młodzi, rzuceni przez wojnę w miejsce, gdzie trzeba było podjąć decyzje ostateczne.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Maria Latkowska | ur. ? zm. po 1944 | 1944 | |||
| Bolesław Prokopowicz | ur. 1910, Ostrów zm. 1944 | 1944 | |||
| Wawrzyniec Prokopowicz | ur. 1901, Ostrów zm. 1944 | 1944 | |||
| Eugeniusz Ziemnicki | ur. ? zm. 1944 | 1944 |
LUDOWE WOJSKO POLSKIE
1944-1989
Ludowe Wojsko Polskie należy do tych rozdziałów historii, które wymagają szczególnie spokojnego i uważnego opisu. Było wojskiem polskim z nazwy, języka i wielu ludzkich biografii, ale powstało w warunkach politycznej zależności od Związku Sowieckiego i przez cały okres Polski Ludowej pozostawało częścią systemu państwa komunistycznego. Dlatego nie da się mówić o nim wyłącznie językiem wojskowych stopni, jednostek i lat służby. Trzeba widzieć także czas, w którym przyszło tym ludziom żyć.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego i miejscowości historycznie związanych z parafią ostrowską Ludowe Wojsko Polskie było przede wszystkim doświadczeniem powszechnej służby wojskowej. Kolejne roczniki młodych mężczyzn trafiały do komisji poborowych, jednostek, szkół podoficerskich, garnizonów i rezerwy. Jedni służyli krótko i wracali do domu, inni związali z wojskiem całe życie zawodowe. Dla wielu była to pierwsza dłuższa rozłąka z rodziną, wyjazd poza najbliższą okolicę i zetknięcie z państwem w jego najbardziej zdyscyplinowanej, koszarowej postaci.
W źródłach z tego okresu spotykamy żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, podoficerów, oficerów, rezerwistów, pracowników wojska, uczestników ćwiczeń, a czasem także ludzi, których wojskowy epizod został odnotowany jedynie w fotografii, książeczce wojskowej, wspomnieniu rodzinnym albo krótkiej wzmiance prasowej. Część tych zapisów ma charakter urzędowy i suchy. Podaje stopień, jednostkę, datę poboru, czas służby lub przeniesienie do rezerwy. Ale za każdym takim zapisem stoi konkretna historia: młodość, obowiązek, rozłąka, powrót, czasem awans, czasem wojskowa codzienność zapamiętana na całe życie.
Nie można jednak pomijać politycznego tła. Ludowe Wojsko Polskie uczestniczyło w budowie i utrzymywaniu porządku Polski Ludowej. Było obecne w oficjalnych uroczystościach, wychowaniu obywatelskim, propagandzie państwowej, a w momentach kryzysowych także w działaniach skierowanych wobec społeczeństwa. Dlatego biografie żołnierzy z tego okresu należy odczytywać bez uproszczeń. W jednej formacji spotykały się zwykły obowiązek poborowego, zawodowa służba wojskowa, powojenna bieda, awans społeczny, presja ideologii i realia państwa zależnego od Moskwy.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Ludowego Wojska Polskiego w latach 1944–1989. Są to zarówno żołnierze służby zasadniczej, jak i osoby pełniące dłuższą służbę zawodową lub pozostające w ewidencji wojskowej. Nie zawsze ich wojskowe losy były szczególnie dramatyczne. Często były po prostu częścią zwykłego życia mężczyzny w Polsce Ludowej. I właśnie dlatego są ważne.
W dziejach wojskowych tej ziemi Ludowe Wojsko Polskie stanowi rozdział długi, niejednoznaczny i bliski pamięci wielu rodzin. Nie jest to już historia powstań, konspiracji ani frontów II wojny światowej. To raczej historia powojennego państwa, koszar, poboru, przysięgi, ćwiczeń, przepustek, listów do domu i fotografii w mundurze przechowywanych w rodzinnych albumach.
Nazwiska zebrane w tym rozdziale należy więc traktować jako świadectwo epoki, w której wojsko było stałym elementem życia społecznego. Dla jednych oznaczało obowiązek, dla innych zawód, dla jeszcze innych trudne wspomnienie podporządkowania państwu, z którym nie zawsze się utożsamiali. Wszystkie te doświadczenia należą jednak do historii ludzi z Ostrowa Lubelskiego i okolic — historii mniej odległej, często jeszcze pamiętanej, a przez to wymagającej szczególnej rzetelności i umiaru.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
| Józef Pomianowski | ur. 1923, Ostrów zm. 2003 | 1944 1944-1945 1946-1950 1950-1953 1953-1957 1957-1970 1970-1976 |  | podpułkownik | 4 Pułk Lotniczy Zapasowy 15 Pułk Lotniczy Zapasowy 4 Pułk Lotnictwa Szturmowego 7 Pułk Lotnictwa Bombowego Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Zegrzu Pomorskim przedstawiciel wojskowy Wojewódzki Sztab Wojskowy w Szczecinie |
| Józef Franciszek Gruszczyk | ur. 1920, Ostrów zm. 1987, Ostrów | 1944-1945 | kapitan | ||
Konstanty Gruszczyk | ur. 1927, Ostrów zm. 2015 | 1944-1945 | |||
| Tadeusz Edward Latkowski | ur. 1924, Ostrów zm. 2003, Ostrów | 1944-1945 | kapral | 1 Armia WP 31 batalion pontonowo-mostowy w Orchówku nad Bugiem |
|
| Wacław Stefaniak | ur. 1925, Ruda Kozłowiecka zm. 2003, Kolechowice | 1944-1945 |  | podporucznik | 12 Kołobrzeski Pułk Piechoty |
| Kazimierz Walkiewicz | ur. 1921, Ostrów zm. 2006 | 1944-1945 | podporucznik | 4 Samodzielny Batalion Ochrony Sztabu Głównego w Lublinie |
|
| ks. Władysław Bodziak | ur. 1911, Ostrów zm. 2001, Ostrów | 1944-1945 |  | pułkownik | 5 Pomorska Brygada Artylerii Ciężkiej |
| Feliks Domaszewski | ur. 1912, Ostrów zm. 1945 | 1944-1945 | porucznik | ||
| Kazimierz Błoński | ur. ? zm. ? | 1944-1945 | podporucznik, felczer | ||
| Tadeusz Bronisz | ur. 1922, Brzeźnica Książęca zm. 2018 | 1944-1945 1945-1946 |   | plutonowy | 1 Warszawska Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki - 8 Batalion Saperów marynarka wojenna |
Tomasz Misiuk | ur. 1924, Ostrów zm. 2004 | 1944-1945 1945-1946 1946-1949 1949 1949-1960 1960-1966 1966-1973 1973-1974 | pułkownik | Pułk Artylerii Lekkiej w Wełnowcu Pułk Piechoty w Gliwicach Pułk Piechoty w Żarach Pułk Artylerii 5 Pułk Piechoty Dywizji 12 Dywizja Wojewódzki Sztab Wojskowy w Szczecinie Wojskowa Komenda Uzupełnień |
|
Aleksander Bakun | ur. 1923, Drozdówka zm. 2008 | 1944-1945 1945-1947 |  | starszy strzelec | 3 Brygada Czołgów - 2 Armia WP 6 Pułk Czołgów w Opolu nad Odrą |
| Tadeusz Marian Łabęcki | ur. 1922, Ostrów zm. 1977 | 1944-1946 |  | chorąży | 6 Pomorska Dywizja Piechoty |
| Piotr Sawicki | ur. 1919, Rudka Kijańska zm. ? | 1944-1946 | kapral | 1 Armia WP | |
| Józef Romańczuk | ur. 1923, Krasne zm. ? | 1944-1946 1946-1947 | kapral | 21 Zapasowy Pułk Artylerii 1 Baon Śląski Wojsk Ochrony Pogranicza |
|
| Aleksander Meluch | ur. 1923, Ostrów zm. 2008 | 1944-1946 1951, 1952 | podporucznik | 2 Armia WP | |
Władysław Łabęcki | ur. 1909, Ostrów zm. 1980 | 1944-1947 | kapitan | 2 Armia WP sztab - Składnica Topograficzna |
|
Bolesław Misiuk | ur. 1922, Ostrów zm. 2009, Lubartów | 1944-1947 |  | starszy pisarz sekcji | 31 Batalion Pontonowo-Mostowy |
| Józef Polak | ur. 1924, Kaznów zm. ? | 1944-1947 |  | starszy szeregowy | 7 Warszawski Samodzielny Zmotoryzowany Batalion Saperów |
| Bolesław Tadeusz Smyk | ur. 1924, Ostrów zm. 2002 | 1944-1947 |  | starszy szeregowy | 2 Warszawska Brygada Saperów (2 Brygada, 29 Batalion) |
| Aleksander Kabaciński | ur. 1924, Krasne zm. 2004 | 1944-1947 | ogniomistrz | 21 Zapasowy Pułk Artylerii (8 Bateria 14 Dywizjon) | |
| Stefan Maleszyk | ur. 1901, Ostrów zm. 1962, Lublin | 1944-1949 | kapitan | ||
| Mieczysław Krzewski | ur. 1924, Rudka Kijańska zm. 1984 | 1944-? | | starszy strzelec | 12 Kołobrzeski Pułk Piechoty |
| Witold Wójtowicz | ur. 1922, Brzostówka zm. 1944, ? | ?-1944 | 6 Pułk Piechoty | ||
| Piotr Grzegorczyk | ur. 1922, Nowa Wieś zam. Brzostówka zm. 1944, ? | ?-1944 | 6 Pułk Piechoty | ||
| Hieronim Budka | ur. 1924, Brzostówka zm. 1945, Żabinek (Klein Sabin) | ?-1945 | 6 Pułk Piechoty | ||
| Wacław Zalewski | ur. 1925, Brzostówka zm. 1945, Collkrinke nad Odrą | ?-1945 | |||
| Stanisław Szymanek | ur. 1921, Brzostówka zm. 1945. Neuwustrow | ?-1945 | 4 Pułk Piechoty | ||
| Czesław Włosek | ur. 1926, Kaznów zm. 1945, ? | ?-1945 | |||
| Bolesław Wiktor Kozłowski | ur. 1924, Brzostówka zm. 1945, ? | ?-1945 | |||
| Edward Foltyn | ur. 1923, Kaznów zm. 1945, Ruszów | ?-1945 | |||
| Ignacy Bronisz | ur. 1920, Brzostówka zm. 1945, Gozdowice | ?-1945 | |||
| Stanisław Władysław Dąbrowski | ur. 1924, Rudka Starościańska zm. 1945, ? | ?-1945 | |||
| Czesław Łabęcki | ur. 1907, Ostrów zm. 1979 | 1945-1946 | kapitan | 15 Zapasowy Pułk Lotniczy 3 Eskadra Szkolna ds. Wyszkolenia Liniowego i Lotniczego |
|
| Władysław Maleszyk | ur. 1910, Ostrów zm. 1999, Ostrów | 1945-1947 | 2 Szwadron Żandarmerii | ||
| Edward Wójcik | ur. ok. 1921, Wietrzychowice zam. Kolechowice Nowe | ?-1945-? | |||
| Feliks Bakulski | ur. ok. 1922, Skurpie zam. Kaznów zm. ? | ?-1945-? | lotnik | ||
| Zdzisław Sidor | ur. 1917, Tyśmienica zm. ? | ?-1945-? | porucznik | ||
Marian Ścisłowski | ur. ? zm. ? | ?-1947-1948-? | |||
Stanisław Wiśniewski | ur. 1927, Ostrów zm. 2013, Ostrów | 1948-1949 | 12 Pułk Piechoty w Szczecinie | ||
Władysław Bernacki | ur. ? zm. ? | ?-1953-? | | marynarka wojenna (Kołobrzeg) |
|
Jan Bodziak | ur. 1936 zm. 2001 | ?-1954-1955-? | |||
Stanisław Bunia | ur. 1929, Ostrów zm. 2014, Lubartów | ?-1954-? | |||
Stanisław Czubacki | ur. ? zm. ? | ?-1958-? | |||
Wiesław Dominik Labęcki | ur. 1952, Ostrów | 1972-2002 | podpułkownik | kontrwywiad | |
Wiesław Kazimierz Redzik | ur. 1952, Ostrów | 1974-1997 | major | 12 Pułk Drogowo-Eksploatacyjny 4 Pułk Drogowy |
|
| Andrzej Józef Bunia | ur. 1957, Lubartów | 1982 1982-1983 |  | plutonowy podchorąży | Ośrodek Szkolenia Służby Komunikacji Wojskowej 4 Pułk Drogowo-Eksploatacyjny |
| Marian Domański | ur. 1927, Ostrów zm. 2007, Ostrów |  | Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego | ||
Dominik Bolesta  | ur. 1896, Kolechowice zm. 1947, Łobza | porucznik | 2 Armia WP | ||
| Kajetan Chocyk | ur. 1923, Jamy zm. 1983 | kapral | |||
Janusz Marian Domaszewski | ur. 1948 | kapitan | |||
| Zenon Domaszewski | ur. 1923, Ostrów zm. 2016, Nowy Dwór Gdański | chorąży | |||
Leon Doroszewski | ur. 1921, Ostrów zm. 2024, Sopot | | komandor | marynarka wojenna | |
| Władysław Doroszewski | ur. 1909, Ostrów zm. 1975, Gdańsk | | 1 Batalion Morski | ||
Wacław Drozd | ur. 1919, Ostrów zm. 1979, Lublin | pułkownik | |||
Czesław Drozd | ur. 1922, Kolechowice zm. 1977, Kolechowice | ||||
| Stanisław Glinka | ur. ? zm. ? | pułkownik | |||
| Dominik Gruszczyk | ur. ? zm. ? | ||||
| Wacław Kieler | ur. ? zm. ? | ||||
| Jan Kosiński | ur. ? zm. ? | porucznik | |||
| Czesław Łubkowski | ur. ? zm. ? Przyłęk | szeregowy | |||
| Mirosław Włodzimierz Kremky, herbu Nadelwicz | ur. ok. 1922 zm. 2012, Warszawa | ||||
| Michał Matyjaszczyk | ur. ? zm. ? | strzelec - celowniczy pp | |||
| Mikołaj Meluch | ur. 1921, Kowel zm. 1965, Wietnam | kapitan | |||
| Wiktor Smyk | ur. 1927, Ostrów zm. ? | ||||
| Wacław Stefaniak | ur. 1925, Ruda Kozłowiecka zm. 2003, Kolechowice | zwiadowca | 1 Armia WP | ||
Antoni Bunia | ur. 1925, Ostrów zm. 2021, Ostrów | ||||
Andrzej Domański | ur. 1944, Ostrów | ||||
Antoni Tajer | ur. 1944, Ostrów | ||||
Bolesław Maleszyk | ur. 1916, Ostrów zm. 1960, Ostrów | ||||
Czesław Ścisłowski | ur. ? zm. ? | ||||
Feliks Klementewicz | ur. 1930, Ostrów zm. 1996, Ostrów | ||||
Franciszek Bunia | ur. 1931, Ostrów zm. 2016, Poznań | ||||
| Franciszek Wojciechowski | ur. 1910, Ostrów zm. 1974, Kraków | ||||
Józef Wiśniewski | ur. 1929, Ostrów zm. 2020 | ||||
Kazimierz Sobczyński | ur. 1930, Ostrów zm. 1993, Ostrów | ||||
Leon Gruszczyk | ur. 1930, Ostrów | ||||
Ludwik Rozmysł | ur. ? zm. ? | ||||
Mirosław Domaszewski | ur. 1958 | ||||
Remigiusz Mileszczyk | ur. ? zm. ? | ||||
Stanisław Gajuś | ur. ? zm. ? | ||||
Stanisław Petryszak | ur. 1911, Uścimów zm. ? | ||||
Władysław Borówka | ur. 1921, Drozdówka zm. ? | ||||
Zdzisław Banachewicz | ur. 1929, Rudka Starościańska zm. 2009, Lubartów | ||||
Piotr Maleszyk | ur. 1931, Ostrów zm. 2008, Ostrów | ||||
Józef Maleszyk | ur. ? zm. ? |
SIŁY ZBROJNE RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
1990-obecnie
Po roku 1989 rozpoczął się kolejny rozdział w dziejach polskiego wojska. Zmieniło się państwo, zmieniły się sojusze, zmienił się także sens służby. Wojsko przestało być częścią systemu Polski Ludowej, podporządkowanego politycznie wschodniemu blokowi, a stało się armią odrodzonej, suwerennej Rzeczypospolitej. Nie była to zmiana dokonana z dnia na dzień. Przez kilka lat obok nowych znaków, przepisów i kierunków polityki obronnej trwały jeszcze dawne przyzwyczajenia, struktury i pamięć poprzedniej epoki.
Dla mieszkańców Ostrowa Lubelskiego i miejscowości historycznie związanych z parafią ostrowską był to czas, w którym służba wojskowa stopniowo nabierała innego charakteru. Jeszcze przez wiele lat kolejne roczniki młodych mężczyzn odbywały zasadniczą służbę wojskową. Dla jednych była ona zwykłym obowiązkiem, dla innych ważnym etapem młodości, pierwszym dłuższym wyjazdem z domu, szkołą samodzielności, dyscypliny i zetknięcia z szerszym światem. Później, wraz ze zmianami w organizacji armii, coraz większe znaczenie zaczęła mieć służba zawodowa, kontraktowa, specjalistyczna i ochotnicza.
Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej po 1990 roku to już nie armia zaborcza, nie wojsko państwa zależnego i nie formacja konspiracyjna. To wojsko własnego państwa, działające w nowych realiach politycznych i międzynarodowych. Jego żołnierze służyli w jednostkach w kraju, uczestniczyli w ćwiczeniach, szkoleniach, misjach zagranicznych, działaniach zabezpieczających i zadaniach wynikających z potrzeb państwa. W ich biografiach odbija się historia Polski po przełomie: od wychodzenia z dziedzictwa PRL, przez budowanie nowoczesnej armii, po współczesne rozumienie bezpieczeństwa.
Rozdział ten obejmuje osoby związane z terenem historycznej parafii Ostrów Lubelski, które pojawiają się w kontekście Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej od 1990 roku do czasów obecnych. Są wśród nich żołnierze zasadniczej służby wojskowej, rezerwiści, żołnierze zawodowi, ochotnicy, uczestnicy misji, a także osoby, których wojskowy epizod zachował się w dokumentach rodzinnych lub lokalnej pamięci. Nie każda taka biografia musi mieć dramatyczny przebieg. Czasem najważniejszy jest sam fakt służby — zwykłej, spokojnej, spełnionej bez rozgłosu.
W dziejach wojskowych tej ziemi okres po 1990 roku jest rozdziałem najbliższym, a przez to szczególnie delikatnym. Dotyczy ludzi żyjących, ich rodzin i wspomnień, które nie zdążyły jeszcze przejść do odległej historii. Wymaga więc innego tonu niż opowieść o dawnych chorągwiach, powstaniach czy wojnach światowych. Mniej tu patyny czasu, więcej bezpośredniej pamięci.
Nazwiska zgromadzone w tym rozdziale są świadectwem ciągłości. Pokazują, że historia wojskowa parafii ostrowskiej nie kończy się wraz z dawnymi księgami, rejestrami i aktami. Trwa nadal: w służbie ludzi urodzonych już w wolnej Polsce albo wchodzących w dorosłość po wielkim przełomie ustrojowym. Jest to historia mniej oddalona, mniej zamknięta, wciąż dopisywana. I właśnie dlatego warto ją odnotować, zanim rozproszy się w rodzinnych albumach, dokumentach, wspomnieniach i pojedynczych fotografiach w mundurze.
| IMIĘ I NAZWISKO | ŻYCIE | CZAS SŁUŻBY | SYMBOL JEDNOSTKI | STOPIEŃ | FORMACJA WOJSKOWA |
|---|---|---|---|---|---|
Mirosław Janusz Jemielniak | ur. 1964, Rozkopaczew | 1983-2020 |  | generał brygady | Siły Powietrzne RP |
Źródła:
- Edward Olszewski, Księga Partyzantów Lubelszczyzny, t. 1, cz. 1 (A-I), Lublin 1989.
- Edward Olszewski, Księga Partyzantów Lubelszczyzny, t. 1, cz. 2 (J-Ż), Lublin 2002.
- Henryk Gmiterek, Akta Sejmikowe Województwa Lubelskiego 1633-1668, Lublin-Radom 2021
- https://gwar.mil.ru/
- https://zolnierze-niepodleglosci.pl/start/
- Księgi metrykalne parafii Ostrów Lubelski.
- Marian Markiewicz, Wojsko Polskie i żołnierze z Ostrowa Lubelskiego i okolicy, Ostrów Lubelski 2011
- Rejestry popisowe wojska koronnego 1531, wyd. Aleksander Bołdyrew, Warszawa: Polskie Towarzystwo Historyczne, 2023, seria: Folia Jagellonica. Fontes, t. 10.
- Rejestry popisowe wojska koronnego 1538 (księga 31, 32), wyd. Aleksander Bołdyrew, Tadeusz Grabarczyk, Piotr Strzyż, Warszawa: Polskie Towarzystwo Historyczne, 2024, seria: Folia Jagellonica. Fontes, t. 14.
- Zbiory własne