{"id":75,"date":"2016-12-02T17:35:00","date_gmt":"2016-12-02T16:35:00","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?p=75"},"modified":"2019-10-12T09:24:08","modified_gmt":"2019-10-12T07:24:08","slug":"z-ziemi-francuskiej-do-polskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?p=75","title":{"rendered":"Z ziemi francuskiej do polskiej"},"content":{"rendered":"
\"1\"
Herb miasta L’Isle Jourdain<\/figcaption><\/figure>\n

Wszyscy pewnie mieszka\u0144cy Ostrowa i by\u0107 mo\u017ce okolicy znaj\u0105 nazwisko D\u0105\u017ce. Stanis\u0142aw tego nazwiska by\u0142 w okresie okupacji hitlerowskiej partyzantem a po niej burmistrzem w Ostrowie. Rodzina ta jednak skrywa ciekaw\u0105 histori\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z jej pochodzeniem.<\/p>\n

Nazwisko zdawa\u0142oby si\u0119 polskie ma francuskie korzenie. Wpad\u0142em na to rozczytuj\u0105c akt zgonu J\u00f3zefa D\u0105\u017ce:<\/p>\n

Metryka ta wzbudzi\u0142a moj\u0105 \u017cyw\u0105 ciekawo\u015b\u0107 z kilku powod\u00f3w. Pierwszy z nich to niezwyk\u0142a dok\u0142adno\u015b\u0107 z jak\u0105 starano si\u0119 poda\u0107 miejsce urodzenia J\u00f3zefa. Drugi spos\u00f3b zapisu nazw francuskich i w ko\u0144cu \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczna bliskiej rodziny zmar\u0142ego.<\/p>\n

\n

Dzia\u0142o si\u0119 w mie\u015bcie Ostrowie dnia pierwszego maja tysi\u0105c osiemset czterdziestego pierwszego roku, o godzinie trzeciej po po\u0142udniu. Stawili si\u0119 Wawrzyniec Doma\u0144ski lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105t dwa tudzie\u017c Marcin Kozicki lat siedemdziesi\u0105t dwa licz\u0105cy: obydwaj mieszczanie tu w Ostrowie na gospodarstwie rolnem zamieszkali i o\u015bwiadczyli, \u017ce na dniu trzydziestem kwietnia roku bie\u017c\u0105cego o godzinie jedynastej przed po\u0142udniem umar\u0142 Jozef Donje wyrobnik w francuskiem pa\u0144stwie urodzony w mie\u015bcie Lille Jor obwodzie Din w prowincji Gaskonii syn Antoniego i Marianny ma\u0142\u017conk\u00f3w Donje lat siedemdziesiat dwa maj\u0105cy: pozostawi\u0142 po sobie owdowia\u0142\u0105 \u017con\u0119 Franciszk\u0119 z Kulczyckich. Po przekonaniu si\u0119 naocznem o zej\u015bciu Donje akt ten stawaj\u0105cem przeczytany i wraz z niemi podpisany zosta\u0142.<\/p>\n<\/blockquote>\n

[podpisy Wawrzy\u0144ca Doma\u0144skiego, Marcina Kozickiego oraz Gabriela Nieprzeckiego proboszcza]<\/p>\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c mia\u0142em ju\u017c podejrzenie, \u017ce nazwy „francuskie” w metryce by\u0142y efektem zniekszta\u0142ce\u0144 fonetycznych, tyle \u017ce nie z francuskiego na polski, ale odwrotnie. Tylko zmar\u0142y m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107 z jakiego miejsca pochodzi, ale najpewniej by\u0142 niepi\u015bmienny, wi\u0119c nawet on zna\u0142 je tylko ze s\u0142yszenia. Nie mam poj\u0119cia komu i dlaczego przekaza\u0142 te dane przed \u015bmierci\u0105 (np. wszystkie inne dotycz\u0105ce jego i jego rodziny metryki podaj\u0105 nazwisko D\u0105\u017ce (z odmianami) – tu komu\u015b zale\u017ca\u0142o na „francuskiej” pisowni. Zapisuj\u0105cy akt zgonu J\u00f3zefa chcia\u0142 z tych nazw ze s\u0142uchu zrobi\u0107 „oryginalne” francuskie, pytanie jednak, czy mu wysz\u0142o. Mo\u017cliwe bowiem, \u017ce pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0119dy nie tylko fonetyczne. Mo\u017cliwe np., \u017ce w og\u00f3le nie by\u0142o \u017cadnego „obwodu Din” (lub podobnie). W akcie zgonu wida\u0107 raczej miejscowo\u015b\u0107 Lille-Jor-Din. Gdyby mia\u0142o to wyra\u017ca\u0107 prawdziw\u0105 nazw\u0119 francusk\u0105 to by\u0142oby to L’Isle Jourdain, i taka miejscowo\u015b\u0107 le\u017cy w Gaskonii (region Midi-Pyrenees, departament Gers), na zach\u00f3d od Tuluzy. Zapisuj\u0105cy akt chcia\u0142 na si\u0142\u0119 dorobi\u0107 francusk\u0105 pisowni\u0119 do zas\u0142yszanych nazw. By\u0107 mo\u017ce s\u0105 to nawet zniekszta\u0142cenia dialektu gasko\u0144skiego.<\/p>\n

Z tego powodu inaczej spojrza\u0142em tak\u017ce na pisowni\u0119 nazwiska J\u00f3zefa. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce sta\u0142o si\u0119 z nim podobnie. Donje brzmi podejrzanie ma\u0142o francusko. Natomiast, je\u015bli prawdziwe nazwisko czytano D\u0105\u017ce to mo\u017cliwe, \u017ce pisa\u0142o si\u0119 ono Donjeux. I to ju\u017c wygl\u0105da bardziej francusko. Z dok\u0142adno\u015bci\u0105 do wymowy mo\u017cna spekulowa\u0107 tak\u017ce Donjoux – cho\u0107 czyta\u0142oby si\u0119 to D\u0105\u017cu. \u015alady takich nazwisk mo\u017cna znale\u017a\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnej Francji.<\/p>\n

Zanim ta rodzina przyby\u0142a do Ostrowa przedtem zamieszkiwa\u0142a wie\u015b Wiski w parafii Huszcza pod Bia\u0142\u0105 Podlask\u0105. 15 kwietnia 1824 roku urodzi\u0142a si\u0119 tam c\u00f3rka zmar\u0142ego J\u00f3zefa. Mia\u0142 on r\u00f3wnie\u017c dw\u00f3ch syn\u00f3w: Jana (1827-1881) i swego imiennika r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zefa (1831-1888), kt\u00f3ry by\u0142 dziadkiem wspomnianego powy\u017cej Stanis\u0142awa D\u0105\u017ce (1904-1970).<\/p>\n

Mo\u017cna by\u0107 pewnym, \u017ce gdyby nie wyj\u0105tkowa dba\u0142o\u015b\u0107 najbli\u017cszej rodziny zmar\u0142ego J\u00f3zefa Donjeux w utrwaleniu pami\u0119ci o jego korzeniach, kt\u00f3ra zosta\u0142a uwieczniona na kartach ksi\u0119gi metrykalnej – dzi\u015b nie poznaliby\u015bmy tej historii. W zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci akty zgon\u00f3w i wcze\u015bniejszych z tego okresu nie odnajdziemy nawet danych o rodzicach zmar\u0142ego, kt\u00f3ry schodzi\u0142 z tego \u015bwiata po uko\u0144czeniu lat ok. 50! Osoby zg\u0142aszaj\u0105ce zdarzenie b\u0119d\u0105ce najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0105 nie znali (o zgrozo) imion swych dziadk\u00f3w ani tym bardziej ich wieku. St\u0105d tak du\u017ce wynikaj\u0105 p\u00f3\u017anej r\u00f3\u017cnice w wieku podawanym przez \u015bwiadk\u00f3w a rzeczywistym. Sytuacja ta ulega\u0142a z up\u0142ywem czasu znacznemu polepszeniu na co mia\u0142 wp\u0142yw bez w\u0105tpienia wzrost zamo\u017cno\u015bci ludno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszyscy pewnie mieszka\u0144cy Ostrowa i by\u0107 mo\u017ce okolicy znaj\u0105 nazwisko D\u0105\u017ce. Stanis\u0142aw tego nazwiska by\u0142 w okresie okupacji hitlerowskiej partyzantem a po niej burmistrzem w Ostrowie. Rodzina ta jednak skrywa ciekaw\u0105 histori\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z jej pochodzeniem. Nazwisko zdawa\u0142oby si\u0119 polskie ma francuskie korzenie. Wpad\u0142em na to rozczytuj\u0105c akt zgonu J\u00f3zefa D\u0105\u017ce: Metryka ta wzbudzi\u0142a moj\u0105 … Czytaj dalej Z ziemi francuskiej do polskiej<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-75","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1392,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions\/1392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}