{"id":1109,"date":"2018-01-22T23:56:10","date_gmt":"2018-01-22T22:56:10","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?p=1109"},"modified":"2019-10-12T10:40:22","modified_gmt":"2019-10-12T08:40:22","slug":"ostrowski-rynek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?p=1109","title":{"rendered":"Ostrowski Rynek"},"content":{"rendered":"

Dnia 25 stycznia 2018 roku przypada 470 rocznica nadania praw miejskich naszemu miastu. Centralnym placem naszej miejscowo\u015bci oraz przestrzeni\u0105 wymiany handlowej i miejscem w kt\u00f3rym zbiegaj\u0105 si\u0119 drogi prowadz\u0105ce do miasta jest rynek. Taki uk\u0142ad przestrzenny wynika\u0142 w\u0142a\u015bnie z przyj\u0119cia prawa niemieckiego magdeburskiego. Rynki wytyczano najcz\u0119\u015bciej na planie czworok\u0105ta cho\u0107 zdarza\u0142y si\u0119 tak\u017ce i tr\u00f3jk\u0105tne. W \u201eDziejach Ostrowa Lubelskiego\u201d pod red. Ryszarda Szczyg\u0142a z 1998 roku wyczyta\u0107 mo\u017cemy, i\u017c nasz ostrowski rynek mia\u0142 150 na 100 metr\u00f3w. Kilka miesi\u0119cy temu ukaza\u0142o si\u0119 nowe \u017ar\u00f3d\u0142o, kt\u00f3re rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na to jak w XVI wieku mog\u0142o wygl\u0105da\u0107 centrum naszego miasteczka.<\/span><\/p>\n

Tym nowym \u017ar\u00f3d\u0142em jest \u201eJ\u00f3zefi\u0144skie Badanie Teren\u00f3w\u201d, kt\u00f3re by\u0142o pierwszym kompleksowym mapowaniem Imperium Habsburg\u00f3w zarz\u0105dzonym przez cesarzow\u0105 Mari\u0119 Teres\u0119 po przegranej przez Austri\u0119 wojnie siedmioletniej. Badania te by\u0142y przeprowadzane w latach 1763-1787 a tak\u017ce podczas panowania jej nast\u0119pcy J\u00f3zefa II. Natomiast interesuj\u0105ca nas mapa Zachodniej Galicji w kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 Ostr\u00f3w po III rozbiorze sporz\u0105dzona zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej bo w latach 1801-1804 w skali 1:28 800. Mapy te przechowywane s\u0105 obecnie w Muzeum Narodowym Austrii.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tworzone by\u0142y metod\u0105 \u201ew zasi\u0119gu wzroku\u201d, co oznacza, \u017ce oficerowie Wojskowego Biura Topograficznego \u200b\u200bpo prostu obserwowali konkretny teren i oceniali odleg\u0142o\u015bci z wierzchu konia. Urz\u0119dnik by\u0142 w stanie mapowa\u0107 w okresie lata obszar o powierzchni 350 km kwadratowych. Badanie nie opiera\u0142o si\u0119 na \u017cadnej sieci precyzyjnie okre\u015blonych punkt\u00f3w tr\u00f3jk\u0105tnych ze wzgl\u0119du na ograniczenia finansowe i ramy czasowe prac. Z tego powodu nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci uzupe\u0142nienia mapy ca\u0142ej monarchii austriackiej w poszczeg\u00f3lnych arkuszach, to tak\u017ce przyczyni\u0142o si\u0119 do mniejszej dok\u0142adno\u015bci bada\u0144.<\/p>\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cono komunikacji (sklasyfikowanej zgodnie z ruchem drogowym – np. tzw. drogami cesarskimi), rzekami, strumieniami i sztucznymi w\u0105wozami, u\u017cytkowaniem grunt\u00f3w (pola uprawne, pastwiska itp.) oraz r\u00f3\u017cnymi rodzajami budynk\u00f3w – ko\u015bcio\u0142y , m\u0142yny itp., z kt\u00f3rych wszystkie maj\u0105 znaczenie dla cel\u00f3w wojskowych. Dzi\u0119ki r\u00f3\u017cnym kolorom reprezentuj\u0105cym poszczeg\u00f3lne komponenty krajobrazu (mapy by\u0142y r\u0119cznie kolorowane) \u0142atwo je rozr\u00f3\u017cni\u0107.<\/p>\n

Wraz z mapami odnotowano r\u00f3wnie\u017c wojskowo-topograficzne opisy obszaru, zawieraj\u0105ce pewne informacje, kt\u00f3re nie by\u0142y cz\u0119\u015bciami map, takie jak szeroko\u015b\u0107 i g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 rzek, charakter dr\u00f3g i szlak\u00f3w, utrzymanie osiedli itp.<\/p>\n

Istotno\u015b\u0107 tej mapy polega nie tylko na jej warto\u015bci, skali i szczeg\u00f3\u0142owych opisach wojskowo-topograficznych, ale tak\u017ce ze wzgl\u0119du na czas jej powstania. Daje ona nam mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia ziem zaboru austriackiego tu\u017c przed pocz\u0105tkiem rewolucji przemys\u0142owej, w okresie pe\u0142nego rozkwitu kulturowego krajobrazu barokowego i jego najwi\u0119kszej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Innymi s\u0142owy jest to najstarsza zachowana, szczeg\u00f3\u0142owa, kolorowana mapa Ostrowa i jego okolic. Nie musz\u0105 si\u0119 zgadza\u0107 pewne odleg\u0142o\u015bci jednak\u017ce sam fakt umieszczenia poszczeg\u00f3lnych obiekt\u00f3w \u015bwiadczy o ich istnieniu w konkretnym czasie.<\/p>\n

Ostrowski rynek na omawianej mapie ma wyra\u017anie kwadratowy kszta\u0142t. Otoczony jest zwart\u0105 zabudow\u0105 drewnianych kamieniczek. Jego przybli\u017cone wymiary to ok. 100 na 100 metr\u00f3w. Wewn\u0105trz rynku znajduj\u0105 si\u0119 trzy budynki. Z pewno\u015bci\u0105 ten najwi\u0119kszy by\u0142 ratuszem skierowanym frontem ku po\u0142udniowi. Pozosta\u0142e dwa obiekty spe\u0142nia\u0142y zapewne funkcje pomocnicze, handlowe lub te\u017c by\u0142y budynkami s\u0142u\u017cby tabacznej. Niegdy\u015b w 1548 roku w\u00f3jt ostrowski Wac\u0142aw Grzyma\u0142a w\u0142a\u015bnie na tym miejscu mia\u0142 sobie wybudowa\u0107 dom. Na p\u00f3\u0142noc od rynku na terenie obecnego parku miejskiego a kiedy\u015b nazywanym Tylnim Rynkiem znajdowa\u0142y si\u0119 zabudowania nale\u017c\u0105ce do ko\u015bcio\u0142a szpitalnego rozebranego w 1790 roku. Pozosta\u0142e budynki to zapewne m.in. przytu\u0142ek dla chorych zwany w\u00f3wczas szpitalem.\"\"<\/p>\n

Mija\u0142y lata a cz\u0119ste w dawnych czasach po\u017cary powodowa\u0142y i\u017c lokalizacja budynk\u00f3w wok\u00f3\u0142 rynku ulega\u0142a ci\u0105g\u0142ym zmianom. P\u00f3\u017aniej bo na kolejnej mapie z 1933 roku zaobserwowa\u0107 mo\u017cna w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci parku tzw. drewniane budki \u017cydowskie zbudowane w kszta\u0142cie prostok\u0105ta. Teren pomi\u0119dzy nimi a miejscem gdzie obecnie stoi Urz\u0105d Miejski nazwany zosta\u0142 rynkiem. W \u015bwiadomo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w Ostrowa taki stan rzeczy zapewne nie dziwi lecz z historycznego punktu widzenia jest nieprawid\u0142owy. Prawdziwy, historyczny rynek znajdowa\u0142 si\u0119 na placu o wym. ok. 100 na 100 metr\u00f3w na kt\u00f3rym kiedy\u015b znajdowa\u0142 si\u0119 dom w\u00f3jta a obecnie Urz\u0105d Miejski. P\u00f3\u017aniejsza ciasna zabudowa spowodowa\u0142a \u201ezepchni\u0119cie\u201d rynku na p\u00f3\u0142noc. Dodatkowy charakter rynkowi jako miejscu wymiany handlowej nadawa\u0142a ulica Targowa, nazywana tak jeszcze w 1933 roku (obecnie Czerwonego Krzy\u017ca).<\/p>\n

Ka\u017cdego ch\u0119tnego do obejrzenia mapy z lat 1801-1804 zach\u0119cam do wej\u015bcia na stron\u0119: http:\/\/mapire.eu\/en\/<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dnia 25 stycznia 2018 roku przypada 470 rocznica nadania praw miejskich naszemu miastu. Centralnym placem naszej miejscowo\u015bci oraz przestrzeni\u0105 wymiany handlowej i miejscem w kt\u00f3rym zbiegaj\u0105 si\u0119 drogi prowadz\u0105ce do miasta jest rynek. Taki uk\u0142ad przestrzenny wynika\u0142 w\u0142a\u015bnie z przyj\u0119cia prawa niemieckiego magdeburskiego. Rynki wytyczano najcz\u0119\u015bciej na planie czworok\u0105ta cho\u0107 zdarza\u0142y si\u0119 tak\u017ce i tr\u00f3jk\u0105tne. … Czytaj dalej Ostrowski Rynek<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1396,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-1109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1109"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1397,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1109\/revisions\/1397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}