Poni\u017cszy spis pop\u00f3w u\u015bcimowskich porz\u0105dkuje osoby duchowne obrz\u0105dku wschodniego (w praktyce: greckokatolickie i po kasacie unii: prawos\u0142awne) zwi\u0105zane z parafi\u0105 w U\u015bcimowie w takim zakresie, w jakim daj\u0105 si\u0119 uchwyci\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Zwraca uwag\u0119 sama konstrukcja wykazu: przy cz\u0119\u015bci nazwisk wyst\u0119puj\u0105 znaki zapytania i rozchwiane datowanie, a obok kr\u00f3tkich \u201eod\u2013do\u201d pojawiaj\u0105 si\u0119 biogramowe szczeg\u00f3\u0142y (np. daty urodzenia, \u015bwi\u0119ce\u0144 i zgonu). To jest typowy efekt pracy na materiale nieci\u0105g\u0142ym: metryki, wizytacje, schematyzmy i pojedyncze wzmianki kancelaryjne cz\u0119\u015bciej pozwalaj\u0105 ustali\u0107 momenty po\u015bwiadczone, ni\u017c pe\u0142ne kadencje urz\u0119dowania.<\/p>\n\n\n\n
T\u0142o instytucjonalne jest tu jasne i do\u015b\u0107 dobrze udokumentowane. Ks. Piotr B. Nowak wskazuje, \u017ce parafia obrz\u0105dku wschodniego istnia\u0142a w U\u015bcimowie ju\u017c na pocz\u0105tku XVII w., a oko\u0142o 1648 r. przesz\u0142a na uni\u0119, podobnie jak Kolechowice; jednocze\u015bnie podkre\u015bla, \u017ce by\u0142y to parafie po\u0142o\u017cone na zachodnich kra\u0144cach eparchii che\u0142mskiej. W uj\u0119ciu terytorialnym parafia u\u015bcimowska obejmowa\u0142a wsie: U\u015bcim\u00f3w, Drozd\u00f3wka, Jedlanka, Krasne i Ma\u015bluchy.<\/p>\n\n\n\n
Dla interpretacji listy istotne s\u0105 te\u017c dane ilo\u015bciowe, bo pokazuj\u0105 \u201eskal\u0119\u201d o\u015brodka i jego zdolno\u015b\u0107 do utrzymania duchownego. Nowak podaje, \u017ce w latach 1790\u20131797 parafia u\u015bcimowska liczy\u0142a oko\u0142o 667 os\u00f3b, a w 1863 r. \u2014 895 os\u00f3b. Te same zestawienia u\u015bwiadamiaj\u0105, \u017ce w obr\u0119bie jednej parafii udzia\u0142 ludno\u015bci obrz\u0105dku wschodniego bywa\u0142 skrajnie zr\u00f3\u017cnicowany w poszczeg\u00f3lnych wsiach (w Krasnem i Ma\u015bluchach bardzo wysoki).<\/p>\n\n\n\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w parafiach unickich Che\u0142mszczyzny sama \u201eliczba wiernych\u201d nie zawsze przek\u0142ada\u0142a si\u0119 na stabilno\u015b\u0107 organizacyjn\u0105. Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em> pokazuj\u0105 problem od strony ekonomicznej: beneficja unickie bywa\u0142y s\u0142abo dochodowe, a utrzymanie parocha w du\u017cej mierze opiera\u0142o si\u0119 na kombinacji niewielkich dochod\u00f3w sta\u0142ych i op\u0142at z pos\u0142ug. Jednocze\u015bnie autorzy podaj\u0105, \u017ce akurat U\u015bcim\u00f3w nale\u017ca\u0142 do zamo\u017cniejszych parafii w por\u00f3wnaniach z pocz\u0105tku XIX w. (wy\u017cszy sta\u0142y doch\u00f3d ni\u017c np. Ostr\u00f3w), co t\u0142umaczy, dlaczego urz\u0105d parocha m\u00f3g\u0142 tam przyci\u0105ga\u0107 i utrzymywa\u0107 duchownych przez d\u0142u\u017csze odcinki czasu.<\/p>\n\n\n\n Cech\u0105 specyficzn\u0105 \u201ekleru ruskiego\u201d, wa\u017cn\u0105 dla czytania takich wykaz\u00f3w, by\u0142y powi\u0105zania rodzinne. Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em> wprost stwierdzaj\u0105, \u017ce popi mogli si\u0119 \u017ceni\u0107, a synowie cz\u0119sto przejmowali parafie po ojcach; mechanizm ten autorzy odnosz\u0105 nie tylko do Ostrowa, ale r\u00f3wnie\u017c do parafii s\u0105siednich, w tym U\u015bcimowa, oraz wspominaj\u0105 rol\u0119 diak\u00f3w jako os\u00f3b pomocniczych o funkcji bli\u017cszej organi\u015bcie\/nauczycielowi ni\u017c wikariuszowi w parafii \u0142aci\u0144skiej. Tego typu uk\u0142ad sprzyja\u0142 lokalnej ci\u0105g\u0142o\u015bci (nazwiska \u201erodowe\u201d w parafii), ale utrudnia dzisiejsz\u0105 identyfikacj\u0119, gdy \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105 tylko imi\u0119 i nazwisko bez jednoznacznych dopisk\u00f3w genealogicznych.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksz\u0105 cezur\u0105 dla wykaz\u00f3w pop\u00f3w jest likwidacja unii w Kr\u00f3lestwie Polskim. Nowak zauwa\u017ca, \u017ce w latach 70. XIX w. statystyki bywaj\u0105 niesp\u00f3jne (raz klasyfikuj\u0105 ludno\u015b\u0107 jako unit\u00f3w, innym razem dziel\u0105 na unit\u00f3w i prawos\u0142awnych, a czasem ujmuj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 jako prawos\u0142awn\u0105), co dobrze oddaje presj\u0119 administracyjn\u0105 i zmian\u0119 kategorii urz\u0119dowych. W samym spisie wida\u0107 to w przej\u015bciu od duchownych okre\u015blanych jako greckokatoliccy do wyra\u017anie prawos\u0142awnych obsad ko\u0144ca XIX w.<\/p>\n\n\n\n Drug\u0105 cezur\u0105 jest rok 1905 (ukaz tolerancyjny) i masowe przej\u015bcia dawnych unit\u00f3w do Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em> pokazuj\u0105 ten proces na danych dla Ostrowa (gwa\u0142towny spadek liczby prawos\u0142awnych po 1905 r.), ale mechanizm by\u0142 regionalny i wp\u0142ywa\u0142 na realne zapotrzebowanie na duszpasterstwo prawos\u0142awne w s\u0105siednich o\u015brodkach. W konsekwencji p\u00f3\u017ane odcinki wykazu (pocz\u0105tek XX w.) nale\u017cy czyta\u0107 w warunkach kurcz\u0105cej si\u0119 bazy wiernych i zmienionej polityki wyznaniowej.<\/p>\n\n\n Spis pop\u00f3w grekokatolickich\/prawos\u0142awnych u\u015bcimowskich<\/strong><\/p>\n\n Poni\u017cszy spis pop\u00f3w u\u015bcimowskich porz\u0105dkuje osoby duchowne obrz\u0105dku wschodniego (w praktyce: greckokatolickie i po kasacie unii: prawos\u0142awne) zwi\u0105zane z parafi\u0105 w U\u015bcimowie w takim zakresie, w jakim daj\u0105 si\u0119 uchwyci\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142ach. Zwraca uwag\u0119 sama konstrukcja wykazu: przy cz\u0119\u015bci nazwisk wyst\u0119puj\u0105 znaki zapytania i rozchwiane datowanie, a obok kr\u00f3tkich \u201eod\u2013do\u201d pojawiaj\u0105 si\u0119 biogramowe szczeg\u00f3\u0142y (np. … Czytaj dalej Popi u\u015bcimowscy<\/span> \n\n
\n\t 1.<\/td> Naum Janowicz<\/td> <\/td> ?-1651-1659-?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 2.<\/td> Mateusz Jewtaszewicz<\/td> <\/td> ?-1670-?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 3.<\/td> Maciej Jewtaszewicz<\/td> <\/td> ?-1670-?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 4. <\/td> Jan G\u00f3rski<\/td> <\/td> ?\u20131756-1757-?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 5.<\/td> Sylwester G\u00f3rski<\/td> ur. 2 I 1758<\/td> 1783-1827<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 6.<\/td> Jan Kurmanowicz<\/td> ur. 20 XI 1800
\nzm. 30 I 1838
\nwy\u015bw. 4 III 1827<\/td>1827-1838<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 7.<\/td> Pawe\u0142 Szyma\u0144ski<\/td> <\/td> 1838-1868-?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 8,<\/td> Aleksiej Maciurak<\/td> <\/td> ?-1875-1891<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 9.<\/td> J\u00f3zef Lisowski<\/td> <\/td> 1891-1908<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 10.<\/td> Jan R\u00f3\u017ca\u0144ski<\/td> <\/td> 1908-1913-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"