Kolechowice nie s\u0105 w tej okolicy \u201ewsi\u0105 przygodn\u0105\u201d, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 w papierach dopiero w czasach nowo\u017cytnych. To punkt osadniczy stary i co wa\u017cniejsze: pograniczny. W XIII wieku i na pocz\u0105tku XIV stulecia tutejszy skraj ziemi lubelskiej mia\u0142 znaczenie administracyjne i komunikacyjne: bieg\u0142 t\u0119dy trakt \u0142\u0105cz\u0105cy zaplecze Lublina ze stref\u0105 wschodni\u0105, a w pobli\u017cu istnia\u0142y umocnione punkty (gr\u00f3dki), kt\u00f3rych sens by\u0142 prosty: kontrola i obrona od strony, sk\u0105d grozi\u0142y najazdy. W takim pejza\u017cu Kolechowice pojawiaj\u0105 si\u0119 jako osada \u201enajp\u00f3\u017aniej w XIII w.\u201d, a pierwsz\u0105 pewn\u0105 wzmiank\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 daje dokument z 1317 r., gdy W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek \u2013 w ramach akcji lokacyjnej i reform opartej o prawo niemieckie \u2013 wymieni\u0142 m.in. po\u0142ow\u0119 wsi nale\u017c\u0105c\u0105 do braci herbu Lewart. Druga po\u0142owa pozostawa\u0142a kr\u00f3lewska, co samo w sobie jest sygna\u0142em, \u017ce nie chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o wie\u015b rolnicz\u0105, lecz o miejsce u\u017cyteczne dla zarz\u0105dzania pograniczem.<\/p>\n\n\n\n
Na tym tle \u0142atwiej zrozumie\u0107 rzecz, kt\u00f3ra dla spisu pop\u00f3w jest zasadnicza: obecno\u015b\u0107 ludno\u015bci ruskiej i utrwalon\u0105 tu odr\u0119bno\u015b\u0107 obrz\u0105dku. \u0179r\u00f3d\u0142a \u015bredniowieczne pokazuj\u0105 to bez zb\u0119dnych komentarzy. W 1390 r. odnotowano prawos\u0142awnego Rusina Steczk\u0119 z Kolechowic, wyst\u0119puj\u0105cego ze skarg\u0105 do kr\u00f3lowej Jadwigi. Jeszcze w 1462 r. imiona kmieci brzmia\u0142y \u201eIwan, Hry\u0144, Wasyl\u201d, a na pocz\u0105tku XVI w. proboszcz ostrowski dochodzi\u0142 dziesi\u0119cin \u201ez r\u00f3l Rusin\u00f3w\u201d w Kolechowicach. To nie s\u0105 ozdobniki kronikarza, tylko twarde \u015blady etniczno-wyznaniowej struktury wsi.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie ta struktura nie by\u0142a \u201ewieczna\u201d. W XV wieku w rejonie Kolechowic wida\u0107 wzrost zaludnienia i porz\u0105dkowanie organizacji prawnej: w 1439 r. lokowano Wol\u0119 (Wol\u0119 Kolechowsk\u0105), a przy okazji obie wsie przeniesiono na prawo magdeburskie. Mechanizm by\u0142 typowy dla polityki Jagie\u0142\u0142y i nast\u0119pc\u00f3w: wprowadzanie nowych ram prawnych, porz\u0105dkowanie powinno\u015bci, wzmacnianie sieci osadniczej tak\u017ce po wschodniej stronie Ty\u015bmienicy. Dla \u017cycia parafialnego obrz\u0105dku wschodniego mia\u0142o to znaczenie praktyczne, bo \u201eparoch\u201d (w sensie duszpasterza i zarz\u0105dcy) dzia\u0142a\u0142 nie w pr\u00f3\u017cni, lecz w realnej wsp\u00f3lnocie gospodarczej, z jej daninami i obowi\u0105zkami.<\/p>\n\n\n\n
W takich warunkach parafia prawos\u0142awna (p\u00f3\u017aniej unicka) w Kolechowicach nie jest \u017cadnym zaskoczeniem, tylko logiczn\u0105 konsekwencj\u0105 zasiedlenia i pogranicznego charakteru terenu. Piotr B. Nowak podkre\u015bla, \u017ce parafia prawos\u0142awna w Kolechowicach powsta\u0142a ju\u017c przed 1531 r.<\/strong>, a oko\u0142o 1648 r. \u2013 podobnie jak inne o\u015brodki w okolicy \u2013 przesz\u0142a na uni\u0119. Co wa\u017cne dla czytania samego spisu: Kolechowice by\u0142y parafi\u0105 jednowioskow\u0105, ma\u0142\u0105, o wyra\u017anych granicach. W latach 1790\u20131797 liczy\u0142a ok. 374 osoby, a w 1863 r. \u2013 290 grekokatolik\u00f3w. To pozwala od razu ustawi\u0107 proporcje: spis pop\u00f3w z Kolechowic dotyczy wsp\u00f3lnoty niewielkiej, ale stabilnej, osadzonej w wieloobrz\u0105dkowym s\u0105siedztwie Ostrowa, U\u015bcimowa i innych miejscowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Dzieje Ostrowa Lubelskiego <\/em>pod red. Ryszarda Szczyg\u0142a dopowiadaj\u0105 jeszcze jeden element, cz\u0119sto pomijany, a dla zrozumienia obsady parafii kluczowy: model funkcjonowania kleru ruskiego<\/strong>. Popi mogli si\u0119 \u017ceni\u0107, a parafie bywa\u0142y w praktyce \u201edziedziczone\u201d w obr\u0119bie rodzin: synowie przejmowali funkcje po ojcach; podobne wi\u0119zi dotyczy\u0142y diak\u00f3w i ich relacji z parochami. Autor pokazuje to na przyk\u0142adach z Ostrowa, ale wprost wskazuje te\u017c na analogie w pobliskich parafiach unickich w Kolechowicach i U\u015bcimowie, a w Kolechowicach wymienia diaka Jana Skalskiego, co sugeruje rodzinne lub bliskie powi\u0105zanie z parochem Stefanem Skalskim. Dla odbiorcy spisu to wa\u017cna uwaga warsztatowa: ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 nazwisk i powtarzalno\u015b\u0107 imion nie zawsze oznacza \u201eprzypadek\u201d, bywa skutkiem mechanizmu rodzinnej sukcesji i lokalnych sieci zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Na ko\u0144cu trzeba doda\u0107, \u017ce w XIX wieku zw\u0142aszcza po powstaniu styczniowym w \u017cycie parafii obrz\u0105dku wschodniego brutalnie wesz\u0142a polityka pa\u0144stwowa. Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em> opisuj\u0105 konflikt wok\u00f3\u0142 ks. J\u00f3zefa T\u0105kiela (w Ostrowie): wprowadzanie j\u0119zyka \u201eruskiego\u201d, usuwanie \u201enowo\u015bci \u0142aci\u0144skich\u201d, bunt wiernych i przemoc aparatu pa\u0144stwowego. To nie jest epizod tylko \u201eostrowski\u201d, bo mechanizm nacisku na uni\u0119 i popychania wiernych ku prawos\u0142awiu by\u0142 regionalny i uderza\u0142 w ten sam typ spo\u0142eczno\u015bci, co w Kolechowicach \u2013 ma\u0142e parafie na zachodnich rubie\u017cach dawnej eparchii, silnie zwi\u0105zane z obyczajem i lokaln\u0105 tradycj\u0105. Spis pop\u00f3w, cho\u0107 z natury \u201esuchy\u201d, stoi wi\u0119c na tle historii spor\u00f3w o obrz\u0105dek, j\u0119zyk liturgii i pos\u0142usze\u0144stwo i dlatego warto go czyta\u0107 nie jak list\u0119 nazwisk, ale jak przekr\u00f3j przez instytucj\u0119, kt\u00f3ra musia\u0142a funkcjonowa\u0107 mi\u0119dzy wsp\u00f3lnot\u0105 wiejsk\u0105, hierarchi\u0105 ko\u015bcieln\u0105 i presj\u0105 administracji.<\/p>\n\n\n Spis pop\u00f3w grekokatolickich\/prawos\u0142awnych kolechowskich<\/strong><\/p>\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kolechowice nie s\u0105 w tej okolicy \u201ewsi\u0105 przygodn\u0105\u201d, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 w papierach dopiero w czasach nowo\u017cytnych. To punkt osadniczy stary i co wa\u017cniejsze: pograniczny. W XIII wieku i na pocz\u0105tku XIV stulecia tutejszy skraj ziemi lubelskiej mia\u0142 znaczenie administracyjne i komunikacyjne: bieg\u0142 t\u0119dy trakt \u0142\u0105cz\u0105cy zaplecze Lublina ze stref\u0105 wschodni\u0105, a w pobli\u017cu istnia\u0142y … Czytaj dalej Popi kolechowscy<\/span> \n\n
\n\t 1.<\/td> Bazyli Czerniejewicz<\/td> ? - 1531 - ?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 2.<\/td> Stefan<\/td> ? - 1541 - ?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 3.<\/td> Jan Warchowski<\/td> ? \u2013 1714 - ?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 4.<\/td> Aleksander Skalski<\/td> ? \u2013 1765 \u2013 1794 - ?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 5.<\/td> Stefan Skalski<\/td> ? \u2013 1817 - 1825<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 6.<\/td> Pawe\u0142 G\u00f3rski<\/td> 1832 - 1834<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 7.<\/td> J\u00f3zef T\u0105kiel<\/td> ? - 1863 - ?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 8.<\/td> Antoni Dudzi\u0144ski<\/td> 1876 - 1911 - ?<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 9.<\/td> Aleksy Baranow<\/td> 1945 - 1961<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 10.<\/td> Eugeniusz Lachocki<\/td> 1945 - 1947<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 11.<\/td> Piotr Weremczuk<\/td> 1963 - 1970<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 12.<\/td> Piotr Kosacki<\/td> 1963 - 1978<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 13.<\/td> Bazyli Roszczenko<\/td> 1979 - 1989<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 14.<\/td> Jerzy Ignaciuk<\/td> 1982 - 1989<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 15.<\/td> Aleksy Andrejuk<\/td> 1989 -1991<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 16.<\/td> Miros\u0142aw Wiszniewski<\/td> 1991 - 1995<\/td>\n<\/tr>\n \n\t 17.<\/td> Andrzej \u0141o\u015b<\/td> 1995 - 2011<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n