W 1720 r. starosta Aleksander Dani\u0142owicz zabroni\u0142 mieszczanom produkcji i dystrybucji alkoholu, a napi\u0119cie przerodzi\u0142o si\u0119 w konflikt o realn\u0105 kontrol\u0119 nad \u017cyciem miasteczka[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n W XIX wieku sp\u00f3r przybra\u0142 form\u0119 urz\u0119dow\u0105: w 1830 r. w toku rozstrzygni\u0119\u0107 komisji rz\u0105dowych miasto nie uzyska\u0142o prawa \u201ewolnej propinacji\u201d, a przyznane uprawnienia mia\u0142y charakter ograniczony, \u0142\u0105cznie z obowi\u0105zkami wobec m\u0142yn\u00f3w staro\u015bci\u0144skich[3]<\/a>. Pod koniec lat 30. XIX wieku dzier\u017cawca d\u00f3br oskar\u017ca\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w o sprowadzanie trunk\u00f3w oraz warzenie piwa bez uiszczania nale\u017cnych op\u0142at i przedstawia\u0142 w\u0142adzom list\u0119 os\u00f3b maj\u0105cych sprowadza\u0107 trunki \u201ebez op\u0142aty na jego rzecz\u201d. Mieszka\u0144cy odpowiadali skargami, domagaj\u0105c si\u0119 uznania prawa nie tylko do sprowadzania alkoholu, ale i do wytwarzania go na w\u0142asne potrzeby, a sprawa ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 latami. W 1840 r. Komisja Skarbu uzna\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprowadzania trunk\u00f3w na w\u0142asne potrzeby bez op\u0142at, ale nie przyzna\u0142a zgody na produkcj\u0119 w\u00f3dki czy piwa. W 1844 r. pojawi\u0142a si\u0119 propozycja wykupu propinacji przez skarb lub miasto, lecz mieszczanie nie chcieli wykupywa\u0107 prawa, na kt\u00f3re powo\u0142ywali si\u0119 jako na przys\u0142uguj\u0105ce im z dawnych przywilej\u00f3w. Ostatecznie dochody propinacyjne zasila\u0142y kas\u0119 donatariusza, a z dzier\u017cawy tych dochod\u00f3w gen. Nabokow mia\u0142 otrzymywa\u0107 rocznie 900 rubli[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n Ten epizod pokazuje, \u017ce piwowarstwo i wyszynk by\u0142y nie tylko rzemios\u0142em i handlem, lecz tak\u017ce elementem sporu o jurysdykcj\u0119 fiskaln\u0105 i o to, kto ma prawo czerpa\u0107 zysk z trunk\u00f3w w miasteczku.<\/p>\n\n\n\n Materia\u0142 s\u0105dowy z lat 1794\u20131796 nie przynosi w tym miejscu bezpo\u015brednich spor\u00f3w z udzia\u0142em piwowar\u00f3w, co nale\u017cy odnotowa\u0107 jako cech\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142, a nie jako dow\u00f3d nieistnienia problemu. Brak takich spraw w ksi\u0119dze miejskiej mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce konflikty propinacyjne rozstrzygano w innych trybach, albo \u017ce ich eskalacja w Ostrowie jest lepiej uchwytna dopiero w dokumentacji p\u00f3\u017aniejszej, administracyjnej.<\/p>\n\n\n\n Zestawienie piwowar\u00f3w z parafii Ostr\u00f3w Lubelski pozwala wi\u0119c spojrze\u0107 na piwo jako element lokalnej to\u017csamo\u015bci gospodarczej. Tam, gdzie w metrykach pojawia si\u0119 piwowar, mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o istnieniu przetw\u00f3rstwa, handlu i zaplecza us\u0142ugowego. Zaw\u00f3d ten trwa\u0142 przez XVIII i XIX wiek, stopniowo ust\u0119puj\u0105c nowoczesnym formom produkcji, lecz pozostawiaj\u0105c trwa\u0142y \u015blad w \u017ar\u00f3d\u0142ach metrykalnych.<\/p>\n\n\n\n W rezultacie spis piwowar\u00f3w nie jest jedynie list\u0105 nazwisk. Jest zapisem ludzi stoj\u0105cych pomi\u0119dzy zbo\u017cem a sto\u0142em, pomi\u0119dzy prac\u0105 a \u015bwi\u0119tem, pomi\u0119dzy gospodark\u0105 domow\u0105 a rynkiem. Gdy w metryce pojawia si\u0119 dopisek \u201epiwowar\u201d, oznacza on nie tylko wykonywany zaw\u00f3d, lecz tak\u017ce fragment codziennej ekonomii parafii, w kt\u00f3rej piwo by\u0142o produktem powszednim, a zarazem \u015bci\u015ble wplecionym w system przywilej\u00f3w, zakaz\u00f3w i dochod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Stanis\u0142aw Jop, \u201eOstr\u00f3w Lubelski w XVII-XVIII wieku\u201d w: Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em>, red. Ryszard Szczygie\u0142, Lublin 1998, s. 104.<\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Ibidem, s. 105.<\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Marek M\u0105dzik, \u201eOstr\u00f3w Lubelski w latach 1795-1918\u201d w: Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em>, red. Ryszard Szczygie\u0142, Lublin 1998, s. 169.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> Ibidem, s. 169-170.<\/p>\n\n\n W dawnej parafii Ostr\u00f3w Lubelski piwo nale\u017ca\u0142o do podstawowych element\u00f3w codzienno\u015bci. Nie by\u0142o napojem okazjonalnym ani luksusowym, lecz sta\u0142ym sk\u0142adnikiem diety, powszechnie spo\u017cywanym przy pracy i przy stole. \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne wskazuj\u0105, \u017ce piwo bywa\u0142o bezpieczniejsze od wody czerpanej z niepewnych uj\u0119\u0107, a jednocze\u015bnie stanowi\u0142o wa\u017cny produkt gospodarczy, generuj\u0105cy doch\u00f3d i nap\u0119dzaj\u0105cy lokalny obr\u00f3t. Dopisek \u201epiwowar\u201d … Czytaj dalej Piwowarzy<\/span>
\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/mabgen.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Browarnik.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n\n
\n\t \n<\/td> \u017bYCIE<\/th> PRACA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n\t <\/td> <\/td> <\/td>\n<\/tr>\n \n\t <\/td> <\/td> <\/td>\n<\/tr>\n \n\t <\/td> <\/td> <\/td>\n<\/tr>\n \n\t <\/td> <\/td> <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"