{"id":5354,"date":"2022-10-17T17:21:36","date_gmt":"2022-10-17T15:21:36","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?page_id=5354"},"modified":"2026-06-08T16:48:19","modified_gmt":"2026-06-08T14:48:19","slug":"policjanci","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?page_id=5354","title":{"rendered":"Policjanci"},"content":{"rendered":"\n

W ma\u0142ym miasteczku i w otaczaj\u0105cych je wsiach policjant by\u0142 postaci\u0105 wielowymiarow\u0105. \u0141\u0105czy\u0142 w sobie funkcj\u0119 str\u00f3\u017ca porz\u0105dku lokalnego z rol\u0105 bezpo\u015bredniego przedstawiciela pa\u0144stwa w terenie. Do jego obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142y zar\u00f3wno interwencje w sporach s\u0105siedzkich, kradzie\u017cach czy b\u00f3jkach po jarmarkach, jak i prowadzenie czynno\u015bci urz\u0119dowych, przyjmowanie skarg oraz wykonywanie polece\u0144 w\u0142adz administracyjnych i s\u0105dowych. \u0179r\u00f3d\u0142a prasowe z XIX i XX wieku pokazuj\u0105, \u017ce posterunek by\u0142 cz\u0119sto pierwszym i ostatnim miejscem kontaktu mieszka\u0144c\u00f3w z aparatem pa\u0144stwowym.<\/p>\n\n\n\n

W spisie policjant\u00f3w z parafii Ostr\u00f3w Lubelski widoczna jest koncentracja funkcjonariuszy nie tylko w samym Ostrowie, lecz tak\u017ce w Jedlance, Kaznowie i Ty\u015bmienicy, co odpowiada sieci lokalnych posterunk\u00f3w i punkt\u00f3w dozoru. Przy nazwiskach pojawiaj\u0105 si\u0119 ramy \u017cycia, lata s\u0142u\u017cby uchwytne w \u017ar\u00f3d\u0142ach oraz stopnie, co pozwala odtworzy\u0107 hierarchi\u0119 s\u0142u\u017cbow\u0105 w r\u00f3\u017cnych okresach.<\/p>\n\n\n\n

Zanim jednak ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 nowoczesna struktura policyjna znana z XX wieku, porz\u0105dek publiczny funkcjonowa\u0142 pod innymi nazwami i piecz\u0119ciami. W urz\u0119dowych gazetach Kr\u00f3lestwa Polskiego z pocz\u0105tku XIX wieku regularnie pojawiaj\u0105 si\u0119 listy go\u0144cze oraz og\u0142oszenia s\u0105d\u00f3w policyjnych, w kt\u00f3rych Ostr\u00f3w i okoliczne miejscowo\u015bci wyst\u0119puj\u0105 jako miejsca zamieszkania os\u00f3b obwinionych, zatrzymanych lub zbieg\u0142ych. W 1817 r. \u201eGazeta Korrespondenta Warszawskiego i Zagranicznego\u201d informowa\u0142a o ucieczce Andrzeja G\u00f3reckiego, obwinionego o kradzie\u017c, kt\u00f3ry zbieg\u0142 podczas transportu z Ostrowa do W\u0142odawy we wsi U\u015bcim\u00f3w[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Rok p\u00f3\u017aniej \u201eDziennik Urz\u0119dowy Woiew\u00f3dztwa Krakowskiego\u201d opublikowa\u0142 list go\u0144czy za Katarzyn\u0105 Or\u0142owsk\u0105, ukrywaj\u0105c\u0105 si\u0119 pod nazwiskiem Malinowskiej, kt\u00f3rej ostatnim miejscem zamieszkania mia\u0142 by\u0107 Ostr\u00f3w, z poleceniem jej uj\u0119cia i odes\u0142ania do s\u0105du policyjnego[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Podobne mechanizmy widoczne s\u0105 w kolejnych dekadach. W 1832 r. S\u0105d Policji Poprawczej Wydzia\u0142u Bialskiego wzywa\u0142 do \u015bcigania Jana Wi\u015bniewskiego, zbieg\u0142ego z aresztu, kt\u00f3rego ostatnim miejscem zamieszkania by\u0142o miasto Ostr\u00f3w, podaj\u0105c szczeg\u00f3\u0142owy rysopis oraz informacj\u0119 o kajdanach[3]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W 1844 r. \u201eGazeta Rz\u0105dowa Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d donosi\u0142a o poszukiwaniach Walentego Kuszyka, rodem z Jedlanki, obwinionego o kradzie\u017ce, wzywaj\u0105c w\u0142adze bezpiecze\u0144stwa publicznego do jego uj\u0119cia[4]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie XIX wieku funkcje policyjne przenika\u0142y si\u0119 z administracj\u0105 skarbow\u0105. W 1849 r. prasa rz\u0105dowa informowa\u0142a, \u017ce burmistrz miasta rz\u0105dowego Ostrowa, sprawuj\u0105cy jednocze\u015bnie urz\u0105d skarbowy, zatrzyma\u0142 w zaje\u017adzie dw\u00f3ch podejrzanych o przew\u00f3z towar\u00f3w defraudowanych, szczeg\u00f3\u0142owo opisuj\u0105c znalezione przy nich przedmioty[5]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec XIX wieku ton prasy staje si\u0119 bardziej krytyczny. \u201eKurjer Codzienny\u201d w 1881 r. pisa\u0142 o zuchwa\u0142ych kradzie\u017cach w okolicy Ostrowa, zarzucaj\u0105c stra\u017cy ziemskiej bezczynno\u015b\u0107 i brak skutecznych dzia\u0142a\u0144[6]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wyra\u017any prze\u0142om przyni\u00f3s\u0142 okres po 1918 r., gdy ustaw\u0105 z 24 lipca 1919 r. utworzono Policj\u0119 Pa\u0144stwow\u0105 jako jednolit\u0105, pa\u0144stwow\u0105 formacj\u0119 bezpiecze\u0144stwa publicznego. W materia\u0142ach z parafii ostrowskiej pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas stopnie typowe dla tej struktury: posterunkowy, starszy posterunkowy, przodownik i starszy przodownik.<\/p>\n\n\n\n

Prasa mi\u0119dzywojenna pokazuje policjanta jako posta\u0107 silnie obecn\u0105 w codziennym \u017cyciu miasteczka. W 1924 r. \u201eNowa Ziemia Lubelska\u201d krytycznie opisywa\u0142a rzekome nadu\u017cycia policjant\u00f3w w Ostrowie, przytaczaj\u0105c histori\u0119 starszego mieszka\u0144ca Kolechowic, kt\u00f3ry po przes\u0142uchaniu mia\u0142 ci\u0119\u017cko zachorowa\u0107[7]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W 1924 r. prasa pokazuje r\u00f3wnie\u017c policjanta jako uczestnika spor\u00f3w spo\u0142ecznych, nie tylko jako wykonawc\u0119 interwencji kryminalnych. W tle konflikt\u00f3w pracowniczych w maj\u0105tku Babianka pojawia si\u0119 przodownik posterunku Policji Pa\u0144stwowej w Ostrowie, p. Bowdur<\/strong>, przedstawiany jako posta\u0107 jednocze\u015bnie kontrowersyjna i wp\u0142ywowa. W relacji prasowej podkre\u015blono, \u017ce p. Dzikowski pozostaje z nim \u201ew sta\u0142ym zatargu\u201d i wi\u0105\u017ce z jego osob\u0105 pogorszenie \u201ewarunk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i gwarancji w\u0142asno\u015bci osobistej\u201d, przy r\u00f3wnoczesnym rozwoju handlu w Ostrowie, w tym handlu w\u00f3dk\u0105 i papierosami. Ten sam tekst przynosi jednak tak\u017ce opis Bowdura jako \u201ecz\u0142owieka bardzo czynnego\u201d, kt\u00f3ry mimo obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych interesuje si\u0119 \u201emiejscowymi warunkami pracy i najmu\u201d i pojawia si\u0119 w Babiance, by rozmawia\u0107 ze s\u0142u\u017cb\u0105 dworsk\u0105 i czeladzi\u0105. Autor korespondencji sugeruje nast\u0119pnie zwi\u0105zek mi\u0119dzy t\u0105 wizyt\u0105 a ponownym wybuchem strajku, wskazuj\u0105c, \u017ce notatki poczynione przez Bowdura \u201edziwnym zbiegiem okoliczno\u015bci\u201d mia\u0142y znale\u017a\u0107 odbicie w kr\u00f3tkiej publikacji prasowej dotycz\u0105cej strajku rolnego[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ten sam rok przynosi relacje o realnym zagro\u017ceniu s\u0142u\u017cby: patrol policyjny zosta\u0142 ostrzelany podczas interwencji nocnej w W\u00f3lce Zawieprzyckiej, a sprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wys\u0142aniem posi\u0142k\u00f3w z Lubartowa[9]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ten epizod pokazuje posterunek nie jako wy\u0142\u0105cznie \u201einstytucj\u0119 od przest\u0119pstw\u201d, lecz jako miejsce, gdzie krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 interesy dworu, czeladzi i miasteczka, a policjant m\u00f3g\u0142 sta\u0107 si\u0119 stron\u0105 sporu lub jego katalizatorem w percepcji lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, co potwierdzaj\u0105 r\u00f3wnoleg\u0142e relacje prasowe z tego samego roku.<\/p>\n\n\n\n

W czasie okupacji niemieckiej \u017ar\u00f3d\u0142a prasowe odnotowuj\u0105 dramatyczne zdarzenia z udzia\u0142em tzw. policji granatowej. W 1941 r. opisano \u015bmiertelne postrzelenie gospodarza w Kaznowie podczas interwencji zwi\u0105zanej z wykryciem aparatu do p\u0119dzenia w\u00f3dki[10]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Po 1944 r. w miejsce Policji Pa\u0144stwowej wprowadzono Milicj\u0119 Obywatelsk\u0105. Powojenna prasa rejestrowa\u0142a zar\u00f3wno akcje \u015bledcze MO, jak i spektakularne po\u015bcigi oraz procesy s\u0105dowe dotycz\u0105ce przest\u0119pstw w Rozkopaczewie i okolicznych wsiach[11]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W rezultacie wykaz policjant\u00f3w z parafii Ostr\u00f3w Lubelski nale\u017cy czyta\u0107 nie tylko jako list\u0119 funkcjonariuszy, lecz jako map\u0119 obecno\u015bci pa\u0144stwa w codziennym \u017cyciu wsp\u00f3lnoty. Nazwiska zapisane w metrykach i dokumentach \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z konkretnymi zdarzeniami: ucieczkami, listami go\u0144czymi, interwencjami, sporami i tragediami, kt\u00f3re ukazuj\u0105 praktyczny wymiar s\u0142u\u017cby porz\u0105dkowej na prowincji.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> \u201eGazeta Korrespondenta Warszawskiego i Zagranicznego\u201d 1817, nr 22 + dod. (18 III), s. 486.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> \u201eDziennik Urz\u0119dowy Woiew\u00f3dztwa Krakowskiego\u201d 1818, nr 66 (4 I), s. 593.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> \u201eDziennik Urz\u0119dowy Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego\u201d 1832, nr 25 (12 III), s. 256\u2013257.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> \u201eGazeta Rz\u0105dowa Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d 1844, nr 136 (20 VI), s. 990.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> \u201eGazeta Rz\u0105dowa Kr\u00f3lestwa Polskiego\u201d 1849, nr 147 (6 VII), s. 1342.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> \u201eKurjer Codzienny\u201d 1881, R. 17, nr 44 (25 II), s. 2.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> \u201eNowa Ziemia Lubelska\u201d 1924, R. 20, nr 75 (16 III), s. 2.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> \u201eNowa Ziemia Lubelska\u201d 1924, R. 20, nr 247 (10 IX), s. 5.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> \u201eNowa Ziemia Lubelska\u201d 1924, R. 20, nr 257 (20 IX), s. 3.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> \u201eNowy G\u0142os Lubelski\u201d 1941, R. 2, nr 32 (8 II), s. 4; \u201eKurier Cz\u0119stochowski\u201d 1941, R. 3, nr 35 (12 II), s. 5.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> \u201eSztandar Ludu\u201d 1946, R. 2, nr 49 (18 II), s. 5; \u201eTrybuna Ludu\u201d 1959, R. 12, nr 249 (8 IX), s. 5.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

JEDLANKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
IMI\u0118 I NAZWISKO<\/th>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>STOPIE\u0143<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Franciszek Krzewski<\/td>1894-?<\/td>?-1920-?<\/td>starszy posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

KAZN\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
IMI\u0118 i NAZWISKO<\/th>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>STOPIE\u0143<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Jan Puchacz<\/td><\/td>?-1940-?<\/td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n

OSTR\u00d3W LUBELSKI<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
IMI\u0118 I NAZWISKO<\/th>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>STOPIE\u0143<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Piotr Targa\u0144ski<\/td>1895-?<\/td>?-1920-1921-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Franciszek Bronisz<\/td>1891-1943<\/td>?-1921-1922-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
W\u0142adys\u0142aw Dudzi\u0144ski<\/td>1888-?<\/td>?-1921-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Tadeusz Sypniewski<\/td>1896-?<\/td>?-1921-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Dawidek<\/td><\/td>?-1921-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Piotr Wochowicz<\/td><\/td>?-1921-1922-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Franciszek Ko\u0142dy\u0144ski<\/td>1883-?<\/td>?-1922-1923-?<\/td>przodownik<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Tomsia<\/td><\/td>?-1922-1925-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Witkowski<\/td><\/td>?-1923-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Karol Ma\u0144kucki<\/td><\/td>?-1923-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Bowdur<\/td><\/td>?-1924-?
\n?-1925-?<\/td>		przodownik
\nstarszy przodownik<\/td>\n<\/tr>\n
Boles\u0142aw Bohutyn<\/td>1884-?<\/td>?-1924-?<\/td>policjant<\/td>\n<\/tr>\n
Feliks Wiszniarowski<\/td><\/td>?-1925-1926-?<\/td>przodownik<\/td>\n<\/tr>\n
Stefan Skrobowski<\/td>1895-?<\/td>?-1926-1933-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Kruszelnicki<\/td><\/td>?-1926-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Jakubowski<\/td>1895-?<\/td>?-1929-1930-?
\n?-1933-?<\/td>		posterunkowy
\nstarszy posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Niziasko<\/td><\/td>?-1929-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Antoni Ja\u015bkiewicz<\/td>1900-?<\/td>?-1932-1937-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Tarka<\/td><\/td>?-1937-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Po\u0142e\u0107<\/td>1897-?<\/td>?-1939-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Jan K\u0142ak<\/td><\/td>?-1939-1941-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Rosi\u0144ski<\/td>1910-1944<\/td>?-1942-1944<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n
Franciszek Ko\u0142odziejczyk<\/td>1922-?<\/td>?-1948-?<\/td>milicjant<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

TY\u015aMIENICA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
IMI\u0118 I NAZWISKO<\/th>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>STOPIE\u0143<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Piotr Lisiewicz<\/td>1893-?<\/td>?-1921-?<\/td>posterunkowy<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ma\u0142ym miasteczku i w otaczaj\u0105cych je wsiach policjant by\u0142 postaci\u0105 wielowymiarow\u0105. \u0141\u0105czy\u0142 w sobie funkcj\u0119 str\u00f3\u017ca porz\u0105dku lokalnego z rol\u0105 bezpo\u015bredniego przedstawiciela pa\u0144stwa w terenie. Do jego obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142y zar\u00f3wno interwencje w sporach s\u0105siedzkich, kradzie\u017cach czy b\u00f3jkach po jarmarkach, jak i prowadzenie czynno\u015bci urz\u0119dowych, przyjmowanie skarg oraz wykonywanie polece\u0144 w\u0142adz administracyjnych i s\u0105dowych. \u0179r\u00f3d\u0142a … Czytaj dalej Policjanci<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1408,"menu_order":17,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5354","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/5354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5354"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/5354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8248,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/5354\/revisions\/8248"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}