{"id":2716,"date":"2020-07-04T21:39:09","date_gmt":"2020-07-04T19:39:09","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?page_id=2716"},"modified":"2026-06-08T16:46:35","modified_gmt":"2026-06-08T14:46:35","slug":"pocztowcy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?page_id=2716","title":{"rendered":"Pocztowcy"},"content":{"rendered":"\n

W dawnej parafii Ostr\u00f3w Lubelski poczta by\u0142a przede wszystkim ruchem. Zanim sta\u0142a si\u0119 okienkiem urz\u0119dowym, regulaminem i piecz\u0105tk\u0105, funkcjonowa\u0142a jako sie\u0107 dr\u00f3g, koni, pos\u0142a\u0144c\u00f3w i punkt\u00f3w wymiany informacji. Pocztowiec nie by\u0142 jedynie dor\u0119czycielem list\u00f3w, lecz po\u015brednikiem pomi\u0119dzy lokaln\u0105 codzienno\u015bci\u0105 a \u015bwiatem urz\u0119du, handlu i administracji pa\u0144stwowej. Jego obecno\u015b\u0107 oznacza\u0142a, \u017ce miasteczko i okoliczne wsie zosta\u0142y w\u0142\u0105czone w obieg informacji wykraczaj\u0105cy poza bezpo\u015bredni zasi\u0119g s\u0105siedztwa.<\/p>\n\n\n\n

W metrykach i zestawieniach parafialnych dopisek \u201epoczta\u201d lub \u201epocztowiec\u201d wprowadza wyra\u017any element nowoczesno\u015bci. Oznacza zatrudnienie w instytucji pa\u0144stwowej, z hierarchi\u0105 stanowisk i odpowiedzialno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra nie zale\u017ca\u0142a od pogody ani od urodzaju. \u0179r\u00f3d\u0142a pokazuj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanie r\u00f3l: od zawiadowc\u00f3w i naczelnik\u00f3w stacji pocztowej, przez urz\u0119dnik\u00f3w, po listonoszy obs\u0142uguj\u0105cych teren.<\/p>\n\n\n\n

Dla Ostrowa Lubelskiego moment ten da si\u0119 wskaza\u0107 precyzyjnie. Pocz\u0105tki plac\u00f3wki pocztowej w Ostrowie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z rokiem 1883, kiedy prasa informowa\u0142a o otwarciu urz\u0119du, kt\u00f3ry mia\u0142 uwolni\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w od konieczno\u015bci posy\u0142ania po korespondencj\u0119 a\u017c do Lubartowa i Parczewa. By\u0142 to krok istotny nie tylko logistycznie, lecz tak\u017ce symbolicznie, bo oznacza\u0142 w\u0142\u0105czenie Ostrowa w sta\u0142\u0105 sie\u0107 komunikacyjn\u0105[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnych dziesi\u0119cioleciach poczta staje si\u0119 punktem odniesienia w opisie przestrzeni. W og\u0142oszeniach prasowych spotykamy charakterystyczne adresowanie typu \u201epoczta Ostr\u00f3w\u201d, stosowane nawet w odniesieniu do miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych w s\u0105siednich gminach. Poczta pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 w\u0119z\u0142a komunikacyjnego, wed\u0142ug kt\u00f3rego porz\u0105dkowano obieg korespondencji i informacji[2]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Podobny schemat pojawia si\u0119 w og\u0142oszeniach sprzeda\u017cy maj\u0105tk\u00f3w, gdzie obok odleg\u0142o\u015bci od kolei wskazywano najbli\u017csz\u0105 stacj\u0119 pocztow\u0105, traktuj\u0105c j\u0105 jako podstawowy punkt kontaktowy[3]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Po I wojnie \u015bwiatowej zakres dzia\u0142ania poczty ulega dalszemu rozszerzeniu. W 1920 r. informowano o otwarciu w Ostrowie urz\u0119du pocztowo-telegraficznego, przy czym telegramy pocz\u0105tkowo przyjmowano telefonicznie, a \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z Parczewem utrzymywano za pomoc\u0105 pos\u0142a\u0144ca kursuj\u0105cego w wyznaczone dni tygodnia. Ten detal pokazuje praktyk\u0119 przej\u015bciow\u0105, w kt\u00f3rej nowoczesna infrastruktura dopiero si\u0119 kszta\u0142towa\u0142a, a obieg informacji nadal opiera\u0142 si\u0119 na fizycznym przemieszczaniu ludzi[4]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Poczta obs\u0142ugiwa\u0142a tak\u017ce codzienno\u015b\u0107 urz\u0119dow\u0105. W 1923 r. komunikat sejmikowy regulowa\u0142 zasady odbioru poczty urz\u0119dowej przez gminy, wskazuj\u0105c Urz\u0105d Gminy U\u015bcim\u00f3w i Magistrat Ostrowa jako instytucje odbieraj\u0105ce przesy\u0142ki w Urz\u0119dzie Pocztowym w Ostrowie, z zaleceniem korzystania z przesy\u0142ek poleconych i ekspresowych w sprawach pilnych[5]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a prasowe notuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sytuacje kryzysowe i nadu\u017cycia. W 1927 r. odnotowano w\u0142amanie do urz\u0119du pocztowego w Ostrowie, a prowadzone \u015bledztwo wskazywa\u0142o na mo\u017cliwe nadu\u017cycia pracownika, fa\u0142szowanie dat oraz defraudacj\u0119 znacznej sumy pieni\u0119dzy. Sprawa ta pokazuje, \u017ce zaufanie do instytucji pocztowej mia\u0142o wymiar realny i finansowy[6]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Bywa\u0142o tak\u017ce, \u017ce poczta by\u0142a jedyn\u0105 nici\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 rodzin\u0119 z osob\u0105 zaginion\u0105 w zawierusze dziejowej. W og\u0142oszeniu z 1924 r. poszukiwano Stefana Petryszaka, wcielonego do wojska rosyjskiego, prosz\u0105c o przekazanie informacji za po\u015brednictwem proboszcza parafii Ostr\u00f3w, z wyra\u017anym wskazaniem \u201epoczta Ostr\u00f3w Siedlecki\u201d[7]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Nie zawsze jednak zawodzi\u0142 cz\u0142owiek. Prasa notowa\u0142a tak\u017ce awarie techniczne, m.in. przypadki uszkodze\u0144 \u0142\u0105czno\u015bci telegraficznej spowodowanych silnymi mrozami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wymieniano r\u00f3wnie\u017c Ostr\u00f3w jako jedn\u0105 z miejscowo\u015bci czasowo odci\u0119tych od sprawnych po\u0142\u0105cze\u0144[8]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Najbardziej widoczn\u0105 twarz\u0105 tej instytucji pozostawa\u0142 listonosz. Reporta\u017cowe opisy z lat powojennych przywo\u0142uj\u0105 obraz listonosza z ci\u0119\u017ck\u0105, wypchan\u0105 torb\u0105, przemierzaj\u0105cego teren w trudnych warunkach, co pozwala uchwyci\u0107 fizyczny wymiar pracy, zwykle sprowadzanej do lakonicznego okre\u015blenia \u201edor\u0119cza\u201d[9]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W efekcie spis pocztowc\u00f3w z parafii Ostr\u00f3w Lubelski mo\u017cna czyta\u0107 jako map\u0119 komunikacyjn\u0105 dawnej wsp\u00f3lnoty. Nie jest to jedynie wykaz stanowisk, lecz zapis momentu, w kt\u00f3rym Ostr\u00f3w i jego okolice zacz\u0119\u0142y funkcjonowa\u0107 w \u015bwiecie, gdzie informacja mia\u0142a okre\u015blony rytm, swoje drogi i instytucjonalne ramy. Nawet w powojennych og\u0142oszeniach urz\u0119dowych miejscowo\u015bci bywa\u0142y identyfikowane przez swoj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 pocztow\u0105, jak w przypadku Jedlanki okre\u015blanej jako \u201epoczta Ostr\u00f3w Lubelski\u201d[10]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> \u201eKurjer Warszawski\u201d 1883, R. 63, nr 272a (18 X), s. 1\u20133.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> \u201eGazeta \u015awi\u0105teczna\u201d 1901, R. 21, nr 14 (7 IV), s. 11.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> \u201eGazeta Polska\u201d 1906, nr 332 (5 XII), s. 1; \u201eGazeta Polska\u201d 1906, nr 336 (10 XII), s. 1.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> \u201eZiemia Lubelska : poranna\u201d 1920, R. 15, nr 462 (24 X), s. 2.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> \u201eZiemia W\u0142odawska : organ samorz\u0105dowo-spo\u0142eczny\u201d 1923, R. 1, nr 9\u201310 (1 VI), s. 15.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> \u201eZiemia Lubelska\u201d 1927, R. 23, nr 125 (8 V), s. 7.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> \u201eGazeta \u015awi\u0105teczna\u201d 1924, R. 44, nr 26 (29 VI), s. 8.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> \u201eZiemia Lubelska\u201d 1929, R. 25, nr 59 (1 III), s. 4.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> \u201eSztandar Ludu : pismo Polskiej Partii Robotniczej\u201d 1947, R. 3, nr 135 (20 V), s. 4.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> \u201eSztandar Ludu : pismo Polskiej Partii Robotniczej\u201d 1947, R. 3, nr 168 (23 VI), s. 8.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Pocztylion – drzeworyt Edwarda Machowskiego, wg. rysunku W\u0142adys\u0142awa Dmochowskiego – 1870 r.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

STARA JEDLANKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>FUNKCJA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Jan Stanis\u0142aw \u0141obodzi\u0144ski\"\"<\/td>1902-?<\/td>?-1940-?<\/td>urz\u0119dnik<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n

OSTR\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki poczty w Ostrowie Lubelskim wed\u0142ug „Pamjatnajej Knigi Gubernii Lubelskiej”, si\u0119gaj\u0105 1883 roku.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>FUNKCJA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Walenty Kudriawicew<\/td><\/td>1883-1884<\/td>zawiadowca stacji pocztowej<\/td>\n<\/tr>\n
Onufry Derewennicki<\/td><\/td>1884-1893<\/td>zawiadowca stacji pocztowej<\/td>\n<\/tr>\n
Miko\u0142aj Nowicki<\/td><\/td>1893-1896<\/td>naczelnik<\/td>\n<\/tr>\n
Onufry Derewennicki<\/td><\/td>1896-1905<\/td>naczelnik<\/td>\n<\/tr>\n
Pawe\u0142 Panasewicz<\/td><\/td>1905-1913-?<\/td>naczelnik<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td><\/td><\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Janina S\u0119d\u0142akowska<\/td>1896-?<\/td>?-1924-?<\/td>naczelnik<\/td>\n<\/tr>\n
Adam Dziubi\u0144ski<\/td><\/td>?-1927<\/td>kierownik<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Stanis\u0142aw \u0141obodzi\u0144ski\"\"<\/td>1902-?<\/td>1927-1934-?<\/td>kierownik
\n<\/td>\n<\/tr>\n
Micha\u0142 Szczucki<\/td>1897-1941<\/td>?-1935-1941<\/td>naczelnik<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Suchorab\"\"<\/td>1913-1963<\/td>?-1937-?<\/td>listonosz<\/td>\n<\/tr>\n
Boles\u0142aw Klementewicz\"\"<\/td>1913-1990<\/td>?-1941-1942-?
\n?-1944-?<\/td>		listonosz
\nnaczelnik<\/td>\n<\/tr>\n
Wac\u0142aw Klementewicz\"\"<\/td>1926-?<\/td><\/td>listonosz<\/td>\n<\/tr>\n
X\"\"<\/td><\/td><\/td>listonosz<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/p>\n\n\n
\n
\"\"
Medalion do munduru pocztylion\u00f3w i s\u0142ug pocztowych u\u017cywany po 1870 r.,
wym. 80 mm.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Emblemat Poczty Polskiej u\u017cywana w latach 1919 – 1939,
wym. 33×19 mm.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
Kurierka pocztowa na trakcie bitym, 1869<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dawnej parafii Ostr\u00f3w Lubelski poczta by\u0142a przede wszystkim ruchem. Zanim sta\u0142a si\u0119 okienkiem urz\u0119dowym, regulaminem i piecz\u0105tk\u0105, funkcjonowa\u0142a jako sie\u0107 dr\u00f3g, koni, pos\u0142a\u0144c\u00f3w i punkt\u00f3w wymiany informacji. Pocztowiec nie by\u0142 jedynie dor\u0119czycielem list\u00f3w, lecz po\u015brednikiem pomi\u0119dzy lokaln\u0105 codzienno\u015bci\u0105 a \u015bwiatem urz\u0119du, handlu i administracji pa\u0144stwowej. Jego obecno\u015b\u0107 oznacza\u0142a, \u017ce miasteczko i okoliczne wsie zosta\u0142y … Czytaj dalej Pocztowcy<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2886,"parent":1408,"menu_order":17,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2716","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2716"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2716\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8246,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2716\/revisions\/8246"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}