{"id":2189,"date":"2020-02-08T19:44:18","date_gmt":"2020-02-08T18:44:18","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?page_id=2189"},"modified":"2026-06-08T16:44:05","modified_gmt":"2026-06-08T14:44:05","slug":"pasterze","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?page_id=2189","title":{"rendered":"Pasterze"},"content":{"rendered":"\n

W dawnej parafii Ostr\u00f3w Lubelski owczarz nale\u017ca\u0142 do tych profesji, kt\u00f3re sytuowa\u0142y si\u0119 na pograniczu sta\u0142ej osady i przestrzeni otwartej. Nie by\u0142 rzemie\u015blnikiem pracuj\u0105cym przy warsztacie ani gospodarzem trwale zwi\u0105zanym z jednym podw\u00f3rzem. Jego miejsce wyznacza\u0142y pastwiska, miedze, skraje las\u00f3w i \u0142\u0105ki, a rytm pracy regulowa\u0142y pory roku oraz potrzeby stada, a nie kalendarz liturgiczny czy targowy. Dopisek \u201eowczarz\u201d w metrykach parafialnych sygnalizuje zaw\u00f3d silnie uzale\u017cniony od natury, z regu\u0142y o charakterze sezonowym, obejmuj\u0105cym przede wszystkim okres od wiosny do jesieni.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a metrykalne pokazuj\u0105, \u017ce owczarz rzadko by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem stada. Zdecydowanie cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje jako osoba najemna, pas\u0105ca cudze owce na podstawie ustnego lub czasowego porozumienia. W tym sensie by\u0142 pracownikiem \u201eod fachu\u201d, a nie jedynie wiejskim pastuchem przypisanym do jednego gospodarstwa. Taka forma zatrudnienia sprzyja\u0142a mobilno\u015bci, co t\u0142umaczy obecno\u015b\u0107 owczarzy notowanych kolejno w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach parafii.<\/p>\n\n\n\n

W materiale s\u0105dowym z Ostrowa Lubelskiego z lat 1794\u20131796 zaw\u00f3d owczarza wog\u00f3le si\u0119 nie pojawia, co samo w sobie jest informacj\u0105 istotn\u0105. Brak bezpo\u015brednich spor\u00f3w s\u0105dowych z udzia\u0142em owczarzy mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o ich s\u0142abszym zakorzenieniu w miejskim obrocie prawnym oraz o tym, \u017ce relacje zwi\u0105zane z wypasem i opiek\u0105 nad stadami rozstrzygano najcz\u0119\u015bciej na poziomie dworskim lub zwyczajowym, poza forum s\u0105du miejskiego.<\/p>\n\n\n\n

Prasa z XIX i pocz\u0105tku XX wieku, uj\u0119ta w bibliografii parafii Ostr\u00f3w Lubelski, dostarcza jedynie po\u015brednich \u015bwiadectw funkcjonowania gospodarki hodowlanej. Wzmianki dotycz\u0105ce folwark\u00f3w, maj\u0105tk\u00f3w ziemskich oraz produkcji rolnej i zwierz\u0119cej pozwalaj\u0105 umie\u015bci\u0107 prac\u0119 owczarzy w szerszym tle ekonomicznym regionu, cho\u0107 same og\u0142oszenia rzadko wymieniaj\u0105 ich z nazwiska. Milczenie prasy na temat owczarzy potwierdza, \u017ce by\u0142 to zaw\u00f3d istotny gospodarczo, lecz ma\u0142o widoczny w sferze publicznej i informacyjnej.<\/p>\n\n\n\n

Zestawienie owczarzy z parafii Ostr\u00f3w Lubelski ukazuje jednak wyra\u017anie zasi\u0119g tej profesji. Owczarze pojawiaj\u0105 si\u0119 w Berejowie, obu Brze\u017anicach, Brzost\u00f3wce, G\u0142\u0119bokiem, Jedlance, Kaznowie, Kolechowicach, Krasnem, Rozkopaczewie, Ty\u015bmienicy, U\u015bcimowie, W\u00f3lkach, Zabielu oraz w samym Ostrowie. Chronologia zapis\u00f3w prowadzi od ko\u0144ca XVIII wieku przez ca\u0142y wiek XIX a\u017c po pocz\u0105tek XX stulecia, co pozwala m\u00f3wi\u0107 o d\u0142ugim trwaniu tego zawodu mimo zmian w strukturze rolnictwa.<\/p>\n\n\n\n

W gospodarce folwarcznej owczarz nale\u017ca\u0142 do grupy wyspecjalizowanych pracownik\u00f3w, bez kt\u00f3rych maj\u0105tek nie m\u00f3g\u0142 funkcjonowa\u0107 sprawnie. Odpowiada\u0142 nie tylko za wypas, lecz po\u015brednio tak\u017ce za jako\u015b\u0107 we\u0142ny, przyrost stada i ograniczanie strat. Jego praca, cho\u0107 pozbawiona trwa\u0142ych materialnych \u015blad\u00f3w, mia\u0142a bezpo\u015bredni wp\u0142yw na produkcj\u0119 surowc\u00f3w istotnych dla lokalnej gospodarki.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego spis owczarzy z parafii Ostr\u00f3w Lubelski warto czyta\u0107 jako map\u0119 codziennej ekonomii regionu. Owczarz nie zostawia\u0142 po sobie mur\u00f3w ani narz\u0119dzi, kt\u00f3re przetrwa\u0142yby wieki. Pozostawia\u0142 natomiast ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 zaopatrzenia w mleko, mi\u0119so, we\u0142n\u0119 i sk\u00f3ry oraz porz\u0105dek na wsp\u00f3lnych pastwiskach. Gdy w metryce pojawia si\u0119 to jedno s\u0142owo, \u201eowczarz\u201d, ods\u0142ania ono fragment \u015bwiata pracy rozgrywaj\u0105cej si\u0119 poza centrum wsi, lecz niezb\u0119dnej dla jej trwania.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

BEREJ\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
\u0141ukasz Niedzielski <\/td>1831-?<\/td>?-1855-1857-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef G\u0142\u00f3wczy\u0144ski <\/td>1830-?<\/td>?-1862-1869-?<\/td>\n<\/tr>\n
Miko\u0142aj \u015aliwi\u0144ski <\/td>1842-?<\/td>?-1882-?<\/td>\n<\/tr>\n
Wojciech Pasierbiak <\/td>1863-1916<\/td>?-1892-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

BRZE\u0179NICA BYCHAWSKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Micha\u0142 Piotruk <\/td>ok. 1807-?<\/td>?-1849-?<\/td>\n<\/tr>\n
Mateusz Rycek <\/td>1822-1869<\/td>?-1868-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Maciejewski <\/td>1842-?<\/td>?-1888-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

BRZE\u0179NICA KSI\u0104\u017b\u0118CA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Tomasz Osomek<\/td>ok. 1660-?<\/td>?-1684-?<\/td>\n<\/tr>\n
Wojciech Parol <\/td>ok. 1805-?<\/td>?-1845-1849-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

BRZOST\u00d3WKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
J\u00f3zef Chudziak <\/td>1787-?<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Tomasz Jaworski <\/td>1815-1891<\/td>?-1841-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

G\u0141\u0118BOKIE<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Tomasz Stachyra <\/td>1802-?<\/td>?-1828-1831-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

JEDLANKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Pawe\u0142 Latkowski <\/td>ok. 1738-1832<\/td>?-1784-1797-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Kubat <\/td>ok. 1771-?<\/td>?-1825-?<\/td>\n<\/tr>\n
Kacper Kabaci\u0144ski <\/td>1807-?<\/td>?-1826-1829-?<\/td>\n<\/tr>\n
Mateusz Opa\u0142kiewicz <\/td>1783-1835<\/td>?-1828-?<\/td>\n<\/tr>\n
Marcin St\u0119pkowski <\/td>1787-?<\/td>?-1833-1835-?<\/td>\n<\/tr>\n
Franciszek W\u0119g\u0142owski <\/td>ok. 1815-?<\/td>?-1856-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Kabaci\u0144ski <\/td>1835-?<\/td>?-1860-1862-?<\/td>\n<\/tr>\n
Wojciech Maci\u0105\u017cek <\/td>ok. 1831-?<\/td>?-1874-?<\/td>\n<\/tr>\n
Sylwester Kasperczuk <\/td>1846-1908<\/td>?-1892-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

KAZN\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Miko\u0142aj \u015aliwi\u0144ski <\/td>1842-?<\/td>?-1877-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

KOLECHOWICE<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Wawrzyniec Siemie\u0144ski <\/td>ok. 1755-?<\/td>?-1788-?<\/td>\n<\/tr>\n
Andrzej Nawi\u0144ski <\/td>ok. 1800-?<\/td>?-1830-?<\/td>\n<\/tr>\n
Piotr Lipi\u0144ski <\/td>ok. 1802-?<\/td>?-1842-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jakub Jusiak <\/td>1834-1876<\/td>?-1859-?<\/td>\n<\/tr>\n
Miko\u0142aj \u015aliwi\u0144ski <\/td>1842-?<\/td>?-1868-?<\/td>\n<\/tr>\n
Miko\u0142aj Orzechowski <\/td>1842-?<\/td>?-1871-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

KRASNE<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Stanis\u0142aw Muszy\u0144ski <\/td>ok. 1804-?<\/td>?-1835-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

OSTR\u00d3W LUBELSKI<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>Uwagi<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Maciej Mazur<\/td>ok. 1653-?<\/td>?-1683-?<\/td>pasterz byd\u0142a<\/td>\n<\/tr>\n
Maciej Ku\u015b<\/td>ok. 1653-1684<\/td>?-1684<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Tomasz Lec<\/td>ok. 1733 - 1803<\/td>?-1786-?<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Tomasz Polak <\/td>ok. 1757-?<\/td>?-1807-?<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Andrzej Wasilowski <\/td>ok. 1762-?<\/td>?-1808-?<\/td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

ROZKOPACZEW<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Maciej Zas\u0142o\u0144ski <\/td>ok. 1770-?<\/td>?-1795-?<\/td>\n<\/tr>\n
Kajetan Sipta <\/td>ok. 1804-?<\/td>?-1830-?<\/td>\n<\/tr>\n
Pawe\u0142 Ch\u0142opa\u015b <\/td>1830-1862<\/td>?-1860-?<\/td>\n<\/tr>\n
Andrzej Walczak <\/td>1838-1908<\/td>?-1862-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

TY\u015aMIENICA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Andrzej Kubat <\/td>1802-1848<\/td>?-1828-1848-?<\/td>\n<\/tr>\n
Wojciech Maci\u0105\u017cek <\/td>ok. 1831-?<\/td>?-1871-?<\/td>\n<\/tr>\n
Kazimierz Kalicki <\/td>1829-?<\/td>?-1875-1878-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

U\u015aCIM\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Kazimierz Kalicki <\/td>1829-?<\/td>?-1867-1872-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

W\u00d3LKA KIJA\u0143SKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Kacper Reszko <\/td>1746-1826<\/td>?-1792-?<\/td>\n<\/tr>\n
Andrzej Nieroda <\/td>1836-1912<\/td>?-1888-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

W\u00d3LKA ZAWIEPRZYCKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Franciszek Olsztak <\/td>ok. 1807-?<\/td>?-1847-1851-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

ZABIELE<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Antoni Wasilewski <\/td>1826-?<\/td>?-1864-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dawnej parafii Ostr\u00f3w Lubelski owczarz nale\u017ca\u0142 do tych profesji, kt\u00f3re sytuowa\u0142y si\u0119 na pograniczu sta\u0142ej osady i przestrzeni otwartej. Nie by\u0142 rzemie\u015blnikiem pracuj\u0105cym przy warsztacie ani gospodarzem trwale zwi\u0105zanym z jednym podw\u00f3rzem. Jego miejsce wyznacza\u0142y pastwiska, miedze, skraje las\u00f3w i \u0142\u0105ki, a rytm pracy regulowa\u0142y pory roku oraz potrzeby stada, a nie kalendarz liturgiczny … Czytaj dalej Pasterze<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2190,"parent":1408,"menu_order":15,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2189","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2189"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2189\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8244,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2189\/revisions\/8244"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}