{"id":2014,"date":"2020-01-14T07:00:03","date_gmt":"2020-01-14T06:00:03","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?page_id=2014"},"modified":"2026-06-08T16:23:05","modified_gmt":"2026-06-08T14:23:05","slug":"kusnierze","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?page_id=2014","title":{"rendered":"Ku\u015bnierze"},"content":{"rendered":"\n

W dawnym pejza\u017cu miasteczka i wsi ku\u015bnierz by\u0142 rzemie\u015blnikiem od rzeczy o podw\u00f3jnym znaczeniu. Chroni\u0142y przed zimnem, ale jednocze\u015bnie m\u00f3wi\u0142y co\u015b o cz\u0142owieku. Futro nie by\u0142o jedynie ciep\u0142ym okryciem. Bywa\u0142o znakiem zamo\u017cno\u015bci, porz\u0105dku domowego, czasem tak\u017ce ambicji. W metrykach parafialnych wystarczy dopisek \u201eku\u015bnierz\u201d, aby za nazwiskiem pojawi\u0142 si\u0119 ca\u0142y \u015bwiat codziennych praktyk: zapach wyprawianej sk\u00f3ry, ci\u0119\u017car ko\u017cucha noszonego latami, mi\u0119kko\u015b\u0107 futrzanego ko\u0142nierza, skrzypienie nowych r\u0119kawic w mro\u017any poranek.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to obraz abstrakcyjny. Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em> pokazuj\u0105 ku\u015bnierzy jako realnie obecn\u0105 grup\u0119 zawodow\u0105 w strukturze rzemios\u0142 miejskich. W zestawieniach dotycz\u0105cych XVII i XVIII wieku ku\u015bnierze pojawiaj\u0105 si\u0119 obok garbarzy, rze\u017anik\u00f3w i szewc\u00f3w, co dobrze oddaje naturalne zaplecze tego fachu. By\u0142o to rzemios\u0142o osadzone w lokalnym obiegu surowca i pracy, a nie dzia\u0142alno\u015b\u0107 okazjonalna[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015bnierz pracowa\u0142 na materiale kapry\u015bnym. Tkanin\u0119 mo\u017cna poprawi\u0107 lub przyci\u0105\u0107. Sk\u00f3ra i futro wymaga\u0142y innej r\u0119ki i innej cierpliwo\u015bci. Trzeba by\u0142o umie\u0107 oceni\u0107 jako\u015b\u0107 sk\u00f3ry, dobra\u0107 pary futer, wyr\u00f3wna\u0107 w\u0142os, zszy\u0107 tak, aby szew nie p\u0119ka\u0142 i nie ci\u0105gn\u0105\u0142. Istotny by\u0142 tak\u017ce etap przygotowania: czyszczenie, zmi\u0119kczanie, a czasem farbowanie. Bardzo cz\u0119sto praca polega\u0142a nie na wykonaniu nowego okrycia, lecz na przer\u00f3bkach i \u201eodm\u0142adzaniu\u201d starych ko\u017cuch\u00f3w, kt\u00f3re przechodzi\u0142y z pokolenia na pokolenie. W tym sensie ku\u015bnierz by\u0142 nie tylko wytw\u00f3rc\u0105, lecz tak\u017ce konserwatorem domowego maj\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

W klimacie, w kt\u00f3rym zima potrafi\u0142a trwa\u0107 d\u0142ugo, ku\u015bnierstwo by\u0142o tak\u017ce rzemios\u0142em praktycznej konieczno\u015bci. Ko\u017cuchy, czapki, mufki, obszycia i ko\u0142nierze nale\u017ca\u0142y do codzienno\u015bci r\u00f3wnie mocno jak obuwie czy p\u0142\u00f3tno na koszule. Dost\u0119p do sk\u00f3r zapewnia\u0142 handel oraz wsp\u00f3\u0142praca z rze\u017anikami i garbarzami. Gotowe wyroby trafia\u0142y do mieszka\u0144c\u00f3w okolicy, na targi, a czasem dalej, tam gdzie istnia\u0142 popyt i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zap\u0142aty.<\/p>\n\n\n\n

Spis ku\u015bnierzy z parafii Ostr\u00f3w Lubelski warto czyta\u0107 w\u0142a\u015bnie w tej perspektywie. Nie jako list\u0119 rzadkich fachowc\u00f3w, lecz jako rejestr ludzi pracuj\u0105cych na styku domu, handlu i obyczaju. Przy jednych nazwiskach wida\u0107 d\u0142u\u017csze trwanie rzemios\u0142a w rodzinie, przy innych tylko kr\u00f3tkie pojawienie si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach, jakby ku\u015bnierz zaznaczy\u0142 swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na moment, po czym znikn\u0105\u0142 z kart dokument\u00f3w. Zmiany gospodarcze XIX i XX wieku, zw\u0142aszcza nap\u0142yw odzie\u017cy fabrycznej, ogranicza\u0142y znaczenie niekt\u00f3rych us\u0142ug, ale umiej\u0119tno\u015b\u0107 przer\u00f3bek i napraw futer potrafi\u0142a trwa\u0107 zadziwiaj\u0105co d\u0142ugo. Futro, nawet stare, by\u0142o zbyt cenne, by je porzuci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ku\u015bnierz jest zawodem pozostawiaj\u0105cym po sobie \u015blad szczeg\u00f3lnie ulotny. Murarz zostawia mur, kowal \u017celazo, ko\u0142odziej ko\u0142o. Ku\u015bnierz pozostawia rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 zu\u017cywaj\u0105, przecieraj\u0105 i znikaj\u0105 bez epitafium. Dlatego metrykalne dopiski i zapisy s\u0105dowe maj\u0105 tu wyj\u0105tkow\u0105 wag\u0119. Przypominaj\u0105, \u017ce w parafii Ostr\u00f3w Lubelski byli ludzie, kt\u00f3rzy potrafili oswoi\u0107 sk\u00f3r\u0119 i futro, zamieni\u0107 je w ciep\u0142o na zim\u0119 i str\u00f3j na \u015bwi\u0119to, i \u017ce ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego trwania miejscowej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Stanis\u0142aw Jop, \u201eOstr\u00f3w Lubelski w XVII-XVIII wieku\u201d w: Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em>, red. Ryszard Szczygie\u0142, Lublin 1998, s. 95.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

OSTR\u00d3W LUBELSKI<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Stefan Kratowicz<\/td>ok. 1650-?<\/td>?-1683-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Opolski <\/td>1779-1833<\/td>?-1812-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Mi\u0142kowski <\/td>1781-1841<\/td>?-1812-?<\/td>\n<\/tr>\n
Mateusz Mi\u0142kowski <\/td>1788-1831<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Miko\u0142aj Ozon<\/td>1789-?<\/td>?-1815-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Mi\u0142kowski <\/td>1865-1921<\/td>?-1894-?<\/td>\n<\/tr>\n
Franciszek Czajkowski <\/td>1921-1999<\/td>?-1948-?<\/td>\n<\/tr>\n
Piotr Siwakowski \"\"<\/td>1927-1981<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142aw Bunia \"\"<\/td>1929-2014<\/td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dawnym pejza\u017cu miasteczka i wsi ku\u015bnierz by\u0142 rzemie\u015blnikiem od rzeczy o podw\u00f3jnym znaczeniu. Chroni\u0142y przed zimnem, ale jednocze\u015bnie m\u00f3wi\u0142y co\u015b o cz\u0142owieku. Futro nie by\u0142o jedynie ciep\u0142ym okryciem. Bywa\u0142o znakiem zamo\u017cno\u015bci, porz\u0105dku domowego, czasem tak\u017ce ambicji. W metrykach parafialnych wystarczy dopisek \u201eku\u015bnierz\u201d, aby za nazwiskiem pojawi\u0142 si\u0119 ca\u0142y \u015bwiat codziennych praktyk: zapach wyprawianej sk\u00f3ry, … Czytaj dalej Ku\u015bnierze<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2020,"parent":1408,"menu_order":11,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2014","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2014"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8236,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2014\/revisions\/8236"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}