Poni\u017cszy spis tr\u0119baczy warto czyta\u0107 jako element historii s\u0142u\u017cby ko\u015bcielnej, ale s\u0142u\u017cby szczeg\u00f3lnej, bo zwi\u0105zanej nie tyle z codzienn\u0105 obs\u0142ug\u0105 parafii, ile z opraw\u0105 wybranych ceremonii i z rozwojem kultu cudownego obrazu Matki Bo\u017cej w Ostrowie Lubelskim. Punktem wyj\u015bcia by\u0142a fundacja Miko\u0142aja Krzynieckiego, kt\u00f3ry 7 stycznia 1751 roku zapisa\u0142 5000 z\u0142 na dobrach wsi Babianki jako kapita\u0142 przeznaczony na utrzymanie dw\u00f3ch tr\u0119baczy, z procentem rocznym liczonym w praktyce w granicach od 175 do 250 z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
W uj\u0119ciu instytucjonalnym jest to klasyczne rozwi\u0105zanie znane z wielu innych form ko\u015bcielnego finansowania w epoce staropolskiej: nie p\u0142aci si\u0119 \u201ez dnia na dzie\u0144\u201d, tylko zabezpiecza sta\u0142y doch\u00f3d przez lokowanie sumy na dobrach ziemskich, a nast\u0119pnie z odsetek pokrywa si\u0119 wynagrodzenia i koszty okre\u015blonej pos\u0142ugi. Ten model wida\u0107 w Ostrowie r\u00f3wnie\u017c w innych segmentach gospodarki parafialnej, gdzie zapisy pieni\u0119\u017cne, czynsze i rozliczenia terminowe porz\u0105dkuj\u0105 praktyk\u0119 dzia\u0142ania instytucji ko\u015bcielnych, niezale\u017cnie od tego, czy chodzi o liturgi\u0119, utrzymanie ludzi \u201eprzy ko\u015bciele\u201d, czy bie\u017c\u0105ce potrzeby proboszcza.<\/p>\n\n\n\n
Funkcja tr\u0119baczy by\u0142a liturgicznie i duszpastersko zdefiniowana do\u015b\u0107 precyzyjnie. Nowak podkre\u015bla, \u017ce ich gra towarzyszy\u0142a zw\u0142aszcza ods\u0142anianiu obrazu Matki Bo\u017cej oraz wystawieniom Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, a wi\u0119c momentom, w kt\u00f3rych parafia budowa\u0142a \u201erang\u0119\u201d nabo\u017ce\u0144stwa przez \u015brodki d\u017awi\u0119kowe i wizualne. Co istotne, rozw\u00f3j kultu maryjnego rodzi\u0142 napi\u0119cia interpretacyjne: w wizytacyjnym porz\u0105dku nakazywano, aby wystawieniu eucharystycznemu towarzyszy\u0142a wyra\u017anie odmienna oprawa, na przyk\u0142ad trzykrotne tr\u0105bienie, odr\u00f3\u017cniane od jednorazowego sygna\u0142u przy ods\u0142anianiu obrazu, oraz zwi\u0119kszona liczba \u015bwiec. To pokazuje, \u017ce tr\u0119bacze nie byli dodatkiem folklorystycznym, tylko wykonawcami praktyk, kt\u00f3re podlega\u0142y kontroli ko\u015bcielnej i mia\u0142y znaczenie w hierarchii nabo\u017ce\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n
Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107 o stronie organizacyjnej tej pos\u0142ugi. Tr\u0119bacze funkcjonowali w krajobrazie parafii obok organisty, zakrystiana i innych pracownik\u00f3w \u015bwieckich, ale z wyra\u017anym wyr\u00f3\u017cnikiem w postaci osobnego funduszu. \u0179r\u00f3d\u0142a odnotowuj\u0105, \u017ce opr\u00f3cz gry w ko\u015bciele parafialnym dochodzili tak\u017ce do ko\u015bcio\u0142a szpitalnego, za co otrzymywali dodatkowe wynagrodzenie, oraz \u017ce mieli zapewnion\u0105 rezydencj\u0119 na gruncie ko\u015bcielnym. To s\u0105 dane wa\u017cne, bo sytuuj\u0105 tr\u0119baczy jednocze\u015bnie w przestrzeni liturgii i w przestrzeni ekonomii parafialnej, wraz z typowym dla epoki problemem: kto p\u0142aci, z jakiego tytu\u0142u i w jakich okoliczno\u015bciach dana praca generuje dodatkowy doch\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n
Sam wykaz na stronie ma charakter rekonstrukcyjny. Zestawia osoby uchwytne w \u017ar\u00f3d\u0142ach, podaje orientacyjne daty \u017cycia oraz ramy aktywno\u015bci zawodowej, a znaki zapytania i warianty nazwisk przypominaj\u0105 o ograniczeniach materia\u0142u metrykalnego i kancelaryjnego. W praktyce oznacza to, \u017ce spis nale\u017cy traktowa\u0107 jako rejestr \u015bwiadectw, czyli miejsc, w kt\u00f3rych dana osoba zosta\u0142a nazwana tr\u0119baczem albo da si\u0119 j\u0105 z t\u0105 funkcj\u0105 powi\u0105za\u0107, a nie jako pe\u0142ny, zamkni\u0119ty wykaz etat\u00f3w. Jest to szczeg\u00f3lnie istotne przy zawodach \u201eko\u015bcielnych\u201d, kt\u00f3re cz\u0119sto by\u0142y \u0142\u0105czone z innymi zaj\u0119ciami i kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142ach zale\u017ca\u0142a od okazji: wizytacji, rozlicze\u0144, wpis\u00f3w metrykalnych, zapis\u00f3w o funduszach i sporadycznych wzmianek opisowych.<\/p>\n\n\n\n
ks. Piotr Nowak, Dzieje parafii Ostr\u00f3w Lubelski do roku 1918, Lublin 1994.<\/p>\n\n\n\n
| <\/td> | \u017bycie<\/th> | Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n |
|---|---|---|
| Maciej Pleszczy\u0144ski <\/td> | ok. 1708-?<\/td> | ?-1728-1731-?<\/td>\n<\/tr>\n |
| Tomasz Prokopowicz <\/td> | ok. 1709-1779<\/td> | ?-1736-?<\/td>\n<\/tr>\n |
| Marcin Kopciewicz vel Kopczy\u0144ski <\/td> | 1713-?<\/td> | ?-1739-1740-?<\/td>\n<\/tr>\n |
| Wojciech Linczewski <\/td> | ok.1722-?<\/td> | ?-1742-1761-?<\/td>\n<\/tr>\n |
| Wojciech Kopczy\u0144ski <\/td> | ok. 1730-?<\/td> | ?-1751-?<\/td>\n<\/tr>\n |
| Marcin Kaczorowicz <\/td> | 1736-1788<\/td> | 1766-1788<\/td>\n<\/tr>\n |
| Bonawentura Br\u0105glewicz <\/td> | ok. 1770-?<\/td> | 1789-1800<\/td>\n<\/tr>\n |
| Jakub Wojty\u0144ski <\/td> | ok. 1758-1810<\/td> | 1790-1800-?<\/td>\n<\/tr>\n |
| Jan Raszkiewicz <\/td> | ?<\/td> | ?-1801-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Poni\u017cszy spis tr\u0119baczy warto czyta\u0107 jako element historii s\u0142u\u017cby ko\u015bcielnej, ale s\u0142u\u017cby szczeg\u00f3lnej, bo zwi\u0105zanej nie tyle z codzienn\u0105 obs\u0142ug\u0105 parafii, ile z opraw\u0105 wybranych ceremonii i z rozwojem kultu cudownego obrazu Matki Bo\u017cej w Ostrowie Lubelskim. Punktem wyj\u015bcia by\u0142a fundacja Miko\u0142aja Krzynieckiego, kt\u00f3ry 7 stycznia 1751 roku zapisa\u0142 5000 z\u0142 na dobrach wsi Babianki … Czytaj dalej Tr\u0119bacze<\/span> |