{"id":1674,"date":"2019-12-16T16:41:12","date_gmt":"2019-12-16T15:41:12","guid":{"rendered":"http:\/\/mabgen.pl\/?page_id=1674"},"modified":"2026-06-08T16:22:13","modified_gmt":"2026-06-08T14:22:13","slug":"krawcy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mabgen.pl\/?page_id=1674","title":{"rendered":"Krawcy"},"content":{"rendered":"\n

W dawnym \u015bwiecie ubranie nie by\u0142o drobiazgiem. By\u0142o czym\u015b na kszta\u0142t domowego maj\u0105tku: noszonym latami, cerowanym z uporem, przerabianym po starszym, odk\u0142adanym na gorsze dni i wyci\u0105ganym na \u015bwi\u0119ta jak znak godno\u015bci. Dlatego w metrykach s\u0142owo krawiec wa\u017cy wi\u0119cej, ni\u017c sugeruje jego zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107. To nie tylko fach od ig\u0142y, lecz cz\u0142owiek, kt\u00f3ry umia\u0142 nada\u0107 kszta\u0142t tkaninie, a wraz z nim przyzwoito\u015b\u0107, porz\u0105dek i rozpoznawalny wygl\u0105d domu.<\/p>\n\n\n\n

Krawiec pracowa\u0142 na styku codzienno\u015bci i ceremonii. Z jednej strony rzeczy proste: koszule, spodnie, sp\u00f3dnice, fartuchy, poprawki przy r\u0119kawach, zw\u0119\u017cenia i \u0142atki. Z drugiej strony to, co wida\u0107 by\u0142o na rynku i w ko\u015bciele: sukmany i kaftany, p\u00f3\u017aniej surduty, kamizelki, marynarki, mundury, stroje na urz\u0105d i na komuni\u0119. Tam, gdzie handel materia\u0142em dawa\u0142 surowiec, krawiectwo dawa\u0142o form\u0119, a forma by\u0142a j\u0119zykiem spo\u0142ecznym: m\u00f3wi\u0142a, czy kto\u015b jest od roli, od rzemios\u0142a, od miasta, czy dopiero \u0107wiczy si\u0119 w miejskiej minie.<\/p>\n\n\n\n

Nie jest to obraz wzi\u0119ty z og\u00f3lnej wiedzy, bo Ostr\u00f3w zostawi\u0142 tu \u015blady bardzo konkretne. W Dziejach Ostrowa Lubelskiego<\/em> wprost zestawiono struktur\u0119 zawodow\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w w latach 1626\u20131764 i po\u015br\u00f3d rzemios\u0142 pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce krawcy jako sta\u0142y element miejskiego organizmu, obok szewc\u00f3w, kowali, piekarzy czy rze\u017anik\u00f3w. To jest wa\u017cne \u015bwiadectwo, bo pokazuje, \u017ce ig\u0142a i no\u017cyce nie by\u0142y dodatkiem do \u017cycia miasta, tylko jego codziennym narz\u0105dem[1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei prasa, kt\u00f3ra potrafi uchwyci\u0107 ton obyczaju lepiej ni\u017c niejeden urz\u0119dowy rejestr, daje krawiectwu t\u0142o psychologiczne. W korespondencji z gminy Ostrowa drukowanej w \u201eGazecie \u015awi\u0105tecznej\u201d autor skar\u017cy si\u0119 na m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra goni za mod\u0105: modna sp\u00f3dnica, kaftanik, grzywa uci\u0119ta, a do tego pogarda dla tych, co chodz\u0105 w sukmanie. W tych kilku zdaniach jest ca\u0142a spo\u0142eczna energia stroju: ubranie jako ambicja, jako granica mi\u0119dzy \u201egospodarskim\u201d a \u201epa\u0144skim\u201d, jako pow\u00f3d do wstydu albo do pychy[2]<\/a>. Krawiec, cho\u0107 zwykle milczy w papierach, pracuje w\u0142a\u015bnie w tym napi\u0119ciu.<\/p>\n\n\n\n

I jeszcze jeden, bardzo mocny przyk\u0142ad, ju\u017c z XX wieku, kiedy rzemie\u015blnik spotyka si\u0119 z pa\u0144stwem nie w poetyce obyczaju, ale w j\u0119zyku fiskusa. W \u201eTygodniku Demokratycznym\u201d z 1956 r. opublikowano list krawca Antoniego Buni z Ostrowa Lubelskiego<\/strong>. Opisuje on wizyt\u0119 inspektora, sp\u00f3r o to, czy obecny w mieszkaniu znajomy zosta\u0142 nies\u0142usznie uznany za czeladnika, a dalej konsekwencje w postaci dotkliwego wymiaru podatku. To \u017ar\u00f3d\u0142o jest bezcenne, bo pokazuje warsztat \u201eod \u015brodka\u201d: krawiec ma uczni\u00f3w, ma rytm pracy domowo rzemie\u015blniczej, i ma te\u017c do\u015bwiadczenie epoki, w kt\u00f3rej \u201eutr\u0105canie rzemios\u0142a\u201d bywa\u0142o praktyk\u0105 administracyjn\u0105[3]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Na tym tle spis krawc\u00f3w warto czyta\u0107 jak map\u0119 drobnych pracowni rozsianych po przestrzeni parafii. Ka\u017cde nazwisko to osobna historia: czasem wieloletnie trwanie fachu w rodzinie, czasem pojedynczy b\u0142ysk, jakby cz\u0142owiek tylko na chwil\u0119 wyszed\u0142 z t\u0142umu i zosta\u0142 uchwycony w akcie przy okazji chrztu czy \u015blubu. W takich wykazach szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie wida\u0107, jak rzemios\u0142o splata\u0142o si\u0119 z \u017cyciem rodzinnym: kto by\u0142 \u201eod ig\u0142y\u201d, ten mia\u0142 w domu materia\u0142, nici, skrawki, a wi\u0119c i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zarobku wtedy, gdy rola nie dawa\u0142a do\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I dlatego, gdy w metryce przy nazwisku pojawia si\u0119 s\u0142owo krawiec<\/strong>, dobrze jest je us\u0142ysze\u0107 jak d\u017awi\u0119k no\u017cyc na stole i jak szelest materia\u0142u, z kt\u00f3rego powstaje porz\u0105dek. Wtedy cz\u0142owiek przestaje by\u0107 sam\u0105 linijk\u0105 w ksi\u0119dze. Staje si\u0119 kim\u015b, kto w tej parafii umia\u0142 zrobi\u0107 rzecz potrzebn\u0105, i sprawi\u0107, \u017ceby cz\u0142owiek wygl\u0105da\u0142 \u201ejak trzeba\u201d: do pracy, do drogi, do ko\u015bcio\u0142a, do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Stanis\u0142aw Jop, \u201eOstr\u00f3w Lubelski w XVII-XVIII wieku\u201d w: Dzieje Ostrowa Lubelskiego<\/em>, red. Ryszard Szczygie\u0142, Lublin 1998, s. 95.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> \u201eGazeta \u015awi\u0105teczna\u201d 1893, R. 13, nr 5 (29 I), s. 5-6.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> \u201eTygodnik Demokratyczny : pismo Stronictwa Demokratycznego\u201d 1956, R. 4, nr 42 (17-23 X), s. IV.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

BABIANKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Tomasz Tyburski<\/td>1783-?<\/td>?-1821-?<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td><\/td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

BEREJ\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Stanis\u0142aw Majewski<\/td>1768-?<\/td>?-1838-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

BRZE\u0179NICA BYCHAWSKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Marcin Wr\u00f3bel<\/td>?-1707<\/td>?-1669-1674-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

BRZE\u0179NICA KSI\u0104\u017b\u0118CA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Pawe\u0142<\/td>ok. 1650<\/td>?-1673-?<\/td>\n<\/tr>\n
Boles\u0142aw \u015acis\u0142owski<\/td>1885-1967<\/td>?-1909-?<\/td>\n<\/tr>\n
Leon B\u0105c\u0142awek<\/td>1909-?<\/td>?-1931-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

BRZOST\u00d3WKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Leon Pi\u0105tkowski<\/td>1901-?<\/td>?-1927-1931-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

JAMY<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Adam Kapitan<\/td>1898-?<\/td>?-1922-?<\/td>\n<\/tr>\n
Janina Maria Piwko<\/td>1901-1944<\/td>?-1944<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

JEDLANKA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Bronis\u0142aw Kuszyk<\/td>1893-?<\/td>?-1925-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Gorczy\u0144ski<\/td>1910-?<\/td>?-1940-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

KAZN\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Antoni Wo\u017aniak<\/td><\/td>?-1945-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n

KOLECHOWICE<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Leon Ku\u017amicz<\/td><\/td>?-1945-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n

OSTR\u00d3W LUBELSKI<\/strong><\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Adam Kocha\u0144ski<\/td>ok. 1657-?<\/td>?-1678-1710-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Nab\u0142ocki<\/td>ok. 1650-?<\/td>?-1681-?<\/td>\n<\/tr>\n
Andrzej Stetkiewicz<\/td>?-1731<\/td>?-1731<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Sch\u00f6nsap, sukiennik<\/td>1779-?<\/td>?-1812-1813-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Tyburski vel Knap<\/td>1772-?<\/td>?-1814-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Hojnowski<\/td>1787-?<\/td>?-1814-1818-?<\/td>\n<\/tr>\n
Walenty Tyburski, sukiennik<\/td>1797-1841<\/td>?-1826-1841<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Ignacy Machel, sukiennik <\/td>1849-?<\/td>?-1875-1890-?<\/td>\n<\/tr>\n
Jan Lipski<\/td>1902-1932<\/td>?-1928-1932<\/td>\n<\/tr>\n
Helena Prokopowicz zd. Przechodzka<\/td>1900-1955<\/td>?-1932-?<\/td>\n<\/tr>\n
Szczepan Czy\u017cewski\"\"<\/td>1906-1997<\/td>?-1935-?<\/td>\n<\/tr>\n
Leokadia Oko\u0144 zd. Drabik<\/td>1912-?<\/td>?-1935-?<\/td>\n<\/tr>\n
Rozalia Weso\u0142owska zd. Walkiewicz\"\"<\/td>1907-2003<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Sabina Dr\u0105\u017ckiewicz<\/td>1904-1981<\/td>?-1937-?<\/td>\n<\/tr>\n
Waleria Kotowska zd. Prokopowicz\"\"<\/td>1908-?<\/td>?-1938-?<\/td>\n<\/tr>\n
Teofila Bunia zd. Dzido<\/td>1920-1999<\/td>?-1941-1945-?<\/td>\n<\/tr>\n
Julia Helena Cichecka zd. Komendecka<\/td>1896-?<\/td>?-1941-?<\/td>\n<\/tr>\n
Stanis\u0142awa Grodek zd. Grodek<\/td>1919-2013<\/td>?-1941-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Wojtczak<\/td>1908-?<\/td>?-1941-?<\/td>\n<\/tr>\n
Kazimiera Dulanowska<\/td><\/td>?-1941-?<\/td>\n<\/tr>\n
W\u0142adys\u0142aw Szafra\u0144ski\"\"<\/td>1909-1994<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Jan Sawu\u0142a\"\"<\/td>1924-2003<\/td><\/td>\n<\/tr>\n
Janina Piwko<\/td>1901-?<\/td>?-1942-?<\/td>\n<\/tr>\n
Antoni Bunia\"\"<\/td>1925-2021<\/td>1942-ok. 2000<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Wojtczak<\/td><\/td>?-1943-?<\/td>\n<\/tr>\n
J\u00f3zef Gorczy\u0144ski<\/td>1910-?<\/td>?-1943-?<\/td>\n<\/tr>\n
Ewa Agnieszka Lipska zd. Ejsmentewicz\"\"<\/td>1910-?<\/td>?-1943-?<\/td>\n<\/tr>\n
Leokadia Gruszczyk<\/td><\/td>?-1944-?<\/td>\n<\/tr>\n
Adam P\u0119ksi\u0144ski<\/td><\/td>?-1944-?<\/td>\n<\/tr>\n
Wojtczak<\/td><\/td>?-1944-?<\/td>\n<\/tr>\n
Kazimiera Kordiaka zd. Posio \"\"<\/td>1925-?<\/td>?-1946-? <\/td>\n<\/tr>\n
Aleksander Bli\u017aniuk<\/td>1907-1947<\/td>?-1947<\/td>\n<\/tr>\n
Janina Maleszyk zd. Paw\u0142owicz \"\"<\/td>1918-2006<\/td>?-1951-? <\/td>\n<\/tr>\n
Wanda Maleszyk zd. Stankiewicz \"\"<\/td>1920-2019<\/td>?-1951-? <\/td>\n<\/tr>\n
Jadwiga Gruszczyk zd. Micha\u0142owska \"\"<\/td>1926-?<\/td>?-1953-?<\/td>\n<\/tr>\n
Krystyna Maleszyk zd. \u0141ysko <\/td>1928<\/td>?-1958-?<\/td>\n<\/tr>\n
Eugenia Agata Szymaniak zd. Misiuk \"\"<\/td>1936-?<\/td><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

TY\u015aMIENICA<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\n\n\n\n\t\n\n\t
<\/td>\u017bycie<\/th>Praca<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Grzegorz Bzoma<\/td>1873-?<\/td>?-1909-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/p>\n\n\n\n

U\u015aCIM\u00d3W<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\n\n\n\n\t\n\n\t\n\t
<\/td>\u017bYCIE<\/th>PRACA<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Adam Wawerski<\/td>1886-?<\/td>?-1910-1912-?<\/td>\n<\/tr>\n
Leon Ku\u017amicz<\/td>1900-1985<\/td>?-1947-?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dawnym \u015bwiecie ubranie nie by\u0142o drobiazgiem. By\u0142o czym\u015b na kszta\u0142t domowego maj\u0105tku: noszonym latami, cerowanym z uporem, przerabianym po starszym, odk\u0142adanym na gorsze dni i wyci\u0105ganym na \u015bwi\u0119ta jak znak godno\u015bci. Dlatego w metrykach s\u0142owo krawiec wa\u017cy wi\u0119cej, ni\u017c sugeruje jego zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107. To nie tylko fach od ig\u0142y, lecz cz\u0142owiek, kt\u00f3ry umia\u0142 nada\u0107 kszta\u0142t … Czytaj dalej Krawcy<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2023,"parent":1408,"menu_order":10,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1674","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1674"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8235,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1674\/revisions\/8235"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1408"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mabgen.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}