Wikariusze

Do końca XVIII wieku wikariusze byli angażowani przez samych proboszczów, a biskupi rezerwowali sobie tylko prawo udzielenia aprobaty kandydatowi na to stanowisko. Wikariusze mieli wspierać proboszczów w pracy duszpasterskiej: w udzielaniu sakramentów i nauczaniu religijnym. Bywało jednak często, szczególnie gdy proboszcz nie posiadał święceń lub nie rezydował, że tylko na nich spoczywały wszystkie te obowiązki. W parafiach większych, nawet jeżeli proboszcz był na miejscu i tak potrzebował kogoś do pomocy, by zaradzić wszystkim potrzebom wiernych.

Pierwsza wzmianka o wikariuszu w Ostrowie pochodzi z wizytacji z 1565 r. Tekst stwierdza, że wcześniej było ich trzech, teraz został jeden z powodu niedbałości proboszcza Jana Fogelwedera (aliquando tres vicarii erant sed propter neglentiam Plebani unus servatur antoquus), a i ten ledwie wystarczający na potrzeby parafii w zastępstwie nierezydującego plebana, nie był najlepszy, trzymał  bowiem u siebie podejrzaną służącą, którą pod karą synodalną nakazano mu oddalić. W 1595 roku mimo dalszego nierezydowania proboszcza, wikariusz był nadal tylko jeden, dlatego wizytator nakazał zatrudnić drugiego. Skutkiem tego polecenia w roku 1601 było ich dwóch, podobnie w 1603, ale już w 1614 i 1617 ponownie jeden.

Od końca XVII wieku parafia zaczęła wydobywać się z kryzysu demograficznego i rozwijać się liczebnie, zachodziła więc konieczność angażowania większej ilości księży do obsługi. Dlatego bardzo często pracowali obok wikariusza zwykle przez krótki czas, zakonnicy z klasztorów lubelskich – dominikanie, karmelici, augustianie – czasami aprobowani jako wikariusze, częściej jednak przybywający z doraźną pomocą. Sytuacja taka spowodowana była problemem utrzymania wikariuszy, nie mieli oni bowiem osobnego uposażenia a utrzymywali się tylko z tego co dawał im proboszcz. Dlatego tak często są ich zmiany, związane z przemieszczaniem się w poszukiwaniu lepszych warunków. Można mówić nawet o pewnej konkurencji na rynku pracy prowadzącego zwłaszcza w XVI wieku do powstania kategorii tzw. księży bez stanowisk. Zwykle byli oni podejrzani o jakieś wykroczenia ale i tak ich przyjmowano ze względu na potrzeby. Ci jednak nie posiadając lub nie starając się o aprobatę oficjała, uciekali często przed nadejściem wizytatora.

Zazwyczaj wikariusze mieli swoje domy i otrzymywali od proboszcza rocznie pewną sumę pieniędzy. W Ostrowie w roku 1656 było to 20 marek, w 1603 roku – jeden miał 40 zł, a drugi 30 zł – podczas gdy w Parczewie dostawał wtedy 20 zł, ale w Kocku wikariusz będący komendarzem już 200 zł, a Michowie zaś 100 zł. W 1721 roku pensja wynosiła 200 zł, tak samo w 1738 roku.

Aby zaradzić potrzebom kościoła bez konieczności korzystania z pomocy obcych kapłanów, Jan Zamojski ofiarował 10 tys. zł i ubezpieczył je na swoich dobrach Łabunie. Z procentu od tej sumy proboszcz miał utrzymywać dwóch wikariuszy. Zatwierdzenie legatu przez władze kościelne i erekcja, jak je nazwano w dokumencie, kolegium mansjonarzy, nastąpiło 25 X 1765 roku. Dochód z sumy był mały, bo w 1781 roku wynosił tylko 350 zł a ponieważ w roku 1782 proboszcz Jan Szumla przeniósł ją na inne dobra Zamojskich – w Gródku Berdyczowskim na Podolu, to po drugim rozbiorze przepadła i od 1794 roku procent nie był wypłacany. W tym czasie pensja wikariusza wynosiła 600 zł, którą to kwotę musiał proboszcz pokrywać z innych dochodów. Dlatego też starano się unikać zatrudniania osobnych wikariuszy, traktując za taowych altarzystę św. Krzyża i promotora różańcowego, których fundusze z czasem włączono do funduszu proboszczowskiego a wikariuszy tylko tradycyjnie nazywano prebendarzami. Jednak wobec zwiększającej się liczby wiernych nie wystarczali oni, skoro na przełomie XVIII i XIX wieku znów bardzo często pracują w parafii zakonnicy lubelscy. W latach 1810-1820 ustalił się zwyczaj, że w parafii pracowali oprócz proboszcza – który wreszcie zaczął rezydować – dwaj wikariusze, co do których utrwaliła się praktyka, na terenie diecezji krakowskiej spotykana już wcześniej, że byli wyznaczeni i mianowani przez biskupa, a nie tak jak poprzednio, angażowani przez proboszcza.

W związku ze zmniejszaniem się dochodów parafii musieli proboszczowie Gabriel Nieprzecki w 1850 roku a potem Wit Kuderski w 1852 roku prosić biskupa podlaskiego o zgodę na utrzymywanie tylko jednego wikariusza. W chwili zniesienia systemu beneficjalnego i wprowadzeniu etatów dla duchownych dla Ostrowa został przewidziany jeden wikariusz z pensją 150 rubli rocznie.

Fragment pracy ks. Piotra Nowaka, Dzieje parafii Ostrów Lubelski do roku 1918, Lublin 1994, s. 57-60.

 

Spis wikariuszy rzymskokatolickich ostrowskich

1.jeden1565
2.jeden1595
3.dwóch1601
4.Kacper z Krotoszowa1603
5.jeden1614
6.jeden1617
7.Grzegorz Szelongonio1665-1667
8.Andrzej Sedkowski, dominikanin
1667-1668
9.Adam Puchalski1668
10.Jan Gajewicz1670-1673
11.Franciszek Ossowski1674
12.Jan Kanty Kordalewicz1674
13.Franciszek Mazurkowski1675-1676;
1678-1679
14.Franciszek Różyński1676
15.Jan Kmiciński1677
16.Szymon Czyrwiński1677-1678
17.Samuel Młodnicki1678
18.Wojciech Cedrowski1679
19.Kazimierz Parul1680-1681
20.Kazimierz Pisarskizm. 2 II 16821681-1682
21.Paweł Augustyn Kochmański1682-1684,
1685-1686
22.Franciszek Skurczyński1686-1687
23.Krzysztof Mokrzecki1688
24.Kazimierz Jacenty Brzowski1688-1689
25.Wojciech Paweł Pleśniarski1690-1691
26.Jan Rybarski1691-1692
27.Franciszek Kunowski1692-1694
28.Jan Jacenty Włoszczowski1694-1695
29.Albert Władysław Paszkowski1696-1708
30.Albert Franciszek Konieczkowski1708
31.Łukasz Kierzniowski1716-1723
32.Andrzej Jan Kunowski1723-1745
33.Melchior Rzemiński1734-1736
34.Wojciech Wroński1745-1747
35.Mateusz Franciszek Głodowski1747-1759
36.Celestyn Stajnicki, paulin1760-1761
37.Wincenty Ilkiewicz, zakonnik1761
38.Maciej Lasocki, franciszkanin1762
39.Franciszek Brylski1762-1773
40.Stanisław Pliszczyński1766-1768
41.Fulgencjusz Sadzikowski, augustianin1774
42.Antoni Franciszek Orzewski1774-1779
43.Józef Łaganowski1774-1777
44.Stanisław Kostka Kowalski, franciszkanin1786-1787
45.Marcin Kotliński1787-1788
46.Wawrzyniec Jagielski, franciszkanin1790-1792
47.Aureliusz Żelaznowicz, augustianin1793-1796
48.Maksymilian Poniatowski, augustianin1796-1798
49.Franciszek Cymermans, augustianin1797
50.Symplicjan Wołynka, augustianin1797
51.Ferdynand, trynitarz1798-1809
52.Kozłowski1799-1800
53.Prokopiusz Michalski, trynitarz1801-1815
54.Tartuński1802
55.Ignacy Chromińskiur. 1781
zm. 13 V 1833
1808
56.Szymon Strus1809
57.Telesfor Sołtysik1810
58.Ludwk Hiroszur. 17861810
59.Franciszek Dmochowskiur. 1 IV 1771
zm.
wyśw. 1795
1819-1839
60.Karol Małkowskiur. 1792
zm. 16 VI 1846
1822-1831
61.Jakub Glinka1832-1834
62.Ludwik Suplińskiur. 28 V 1808
zm. 21 VII 1867
wyśw. 12 IV 1832
1834-1846
63.Szymon Bardadinur. 1818
zm. 8 VI 1867
1842
64.Józef Ostałowski1846-1848
65.Konstanty Byszewskiur. 18241848-1859
66.Edmund Teofil Grabski, kapucynur. 1817
zm. 17 III 1879
1851
67.Antoni Stankiewicz1853-1854
68.Alojzy Mateusz Niezabitowskizm. 18941854
69.Józef Burzyńskiur. 1829
zm. 23 XI 1869
1854-1856
70.Józef Franciszek Rozwadowskiur. 18321856-1857
71.Leon Przesmycki
herbu Kuszaba
ur. 14 III 1835
zg. 14 III 1890
wyśw. 27 VI 1858
1858-1862
72.Julian Perzanowskiur. 1829
zm. 6 XII 1904
1859
73.Felicjan Kożuchowskiur. 1820
zm. 1903
1862-1875
74.Telesfor Głowicki1876-1880
75.Ignacy Rybińskiur. 1 II 1858
zm. 1926
1880-?
76.Antoni Surackiur. 1869
zm. 25 I 1925
?-1892-1897
77.Teofil Zwoliński
herbu Łada
ur. 22 II 1869
zm. 9 I 1953
1897-?
78.Eugeniusz Szyprowskiur. 1870
zm. 8 IV 1919
wyśw. 1895
?-1900-1901
79.Gustaw Łaskiur. 1872
zm. 12 V 1940
1901-?
80.Bolesław Lechowicz?-1904
81.Michał Dudziński1904-1908
82.Ludwik Zalewskiur. 30 IV 1878
zm. 7 VII 1952
wyśw. 1902
1908-1909
83.Wacław Tarnasiewicz1909-1916
84.Franciszek Małysaur. 1886
zm.
wyśw. 1910
1916-1920
85.X Zgłobicki1920
86.X Nojszewski1921
87.X Kępiński1921
88.Jan Trzęsiec1921-1922
89.Władysław Zym1922
90.Józef Sidorur. 31 III 1900
zm. 11 III 1985
wyśw. 18 III 1922
1922-1923
91.Leon Ostrowskiur. 1896
zm.
wyśw. 1919
1923-1924
92.Edward Jakubczak1924-1925
93.X Jankowski1925-1926
94.X Cichy1926-1927
95.X Aleksandrowicz1928-1929
96.Józef Chmielewskiur. 28 VII 1906
zm. 13 III 1941
wyśw.
1929
97.Aleksander Prus1929-1930
98.Paweł Żubka1930-1931
99.Marian Zalewski1931-1932
100.Władysław Bąkur. 5 IV 1904
zm. 16 VI 1977
wyśw. 28 VI 1931
1932
101.Jan Gawinour. 3 V 1908
zm. 21 XII 1957
wyśw. VI 1932
1932
102.Adolf Wlaźlackiur. 24 IV 1906
zm. 20 II 1986
wyśw. 29 VI 1932
1932
103.Julian Borkowskiur. 29 IX 1906
zm.
wyśw.
1932-1933
104.Jan Samulak1932-1933
105.Henryk Ruszkiewicz1933
106.Bronisław Pastewskiur. 1897
zm.
wyśw. 1929
1933-1934;
1943
107.Bolesław Grzywaczewskiur. 8 I 1906
zm. 12 II 1974
wyśw. 1932
1933-1934
108.Konstanty Kozyraur. 24 XII 1901
zm.
wyśw. 1928
1934;
1943
109.Bronisław Narojekur. 1908
zm. 1987
1935
110.Marian Głowacz1935
111.Jan Bakieraur. 17 V 1884
zm. 25 III 1943
wyśw. 1908
1935-1941
112.Jan Zakrzewskiur. 4 IX 1908
zm. 15 VIII 1942
wyśw. 1934
1935-1936
113.Józef Piekarek1936-1937
114.Leon Bilskiur. 1906
zm. 1996
1937-1940
115.X Grzymała1939
116.Antoni Paduch1939-1941
117.Władysław Filipek1941
118.Tadeusz Długopolskiur. 25 VIII 1910
zm. 25 XI 1983
wyśw. 29 IX 1936
1941-1942
119.Łucjan Lubińskiur. 15 XII 1913
zm. 6 IX 1974
wyśw. 8 IX 1940
1942
120.Edmund Malichur. 8 X 1910
zm. 30 XII 1977
wyśw. 14 V 1939
1942-1943
121.Tomasz Wolny1943-1944
122.Konrad Wilhelmiur. 18 VII 1910
zm. 11 I 1980
wyśw. 17 VI 1934
1943-1944
123.Antoni Soszyński1944
124.Feliks Kwilasur. 29 VII 1909
zm. 10 IX 1978
wyśw. 1940
1944-1945
125.Jan Iwaniukzm. 5 VIII 19851944-1945
126.Piotr Piskozubur. 20 VI 19141945-?
Leopold Mosak1949-1950
Marian Zbiećur. 13 XII 1928
wyśw. 26 V 1956
1956-
Henryk Rzeszotekur.
zm.
wyśw. 29 VI 1958
? - 1962
Stanisław Falkowskiur. 1938
zm.
wyśw. 1968
1962 - ?
Adam Buczekur. 14 III 1935
wyśw. 16 VI 1962
1965-
Julian Jóźwikur. 24. I 1941
wyśw. 23 V 1964
1966-
Stanisław Stachyraur. 05 X 1935
zm.
wyśw. 11 VI 1960
1969 - 1972
Michał Stańczukur. 02 X 1947
zm.
wyśw. 17 VI 1972
Henryk Utykańskiur. 10 XI 1936
zm. 14 XII 2005
Ryszard Nicpońur. 3 I 1946
wyśw. 31 V 1969
Jan Madej
Jan Grzesiak
Sławomir Żarskiur. 11 X 1955
wyśw. 7 VI 1980
1980-1982
Roman Sawczuk
Marek Antonowicz1986-1989
Grzegorz Zaraziński1989-1990
Janusz Sałajur. 07 IV 1958
1990-1993
Roman Banasiewiczur. 05. III 1958
wyśw. 1984
1993-1997
Sławomir Arseniuk1997-1999
Dariusz Żmuda1999-2003
Janusz Mazurek
Mieczysław Pociejukur. 1966
wyśw. 1992
Artur Petkowicz2005-2008
Bogdan Mich2005-2008
Michał Pawlonka2008-2008
Marcin Dąbrowski2008-2011
Adam Zawistowskiur. 19 X 19752011-2014
Sławomir Pękała2014-2019
Maciej Liszkour. 1978
wyśw. 2003
2019-?