Proboszczowie

Kapłana stojącego na czele parafii, do końca XVI wieku nazywano plebanem (plebanus), później proboszczem (parochus), rektorem kościoła (rector ecclesiae). Czasami funkcjonowała też nazwa curatus, a w drugiej połowie XIX wieku, po zniesieniu systemu beneficjalnego i wprowadzeniu etatów – administrator parafii.

Decydujący wpływ na obsadę stanowiska rządcy parafii w okresie beneficjalnym miał kolator kościoła, przedstawiający biskupowi kandydata na proboszcza. W Ostrowie patronat początkowo szlachecki przeszedł jak wiadomo w ręce królewskie a następnie w okresie zaborów – rządowe. Wtedy też odwróciła się praktyka obsadzania urzędu, biskup proponował kandydata a rząd go miał zatwierdzić.

Pierwszym plebanem był wymieniony w dokumencie erekcyjnym kapłan diecezji krakowskiej Marek z Tarszeba, zatwierdzony na beneficjum przez biskupa Zbigniewa Oleśnickiego po przedstawieniu przez Teodoryka. Następni znani z imienia to: Jan zanotowany w Liber Retaxationum, Nikodem prowadzący w 1548 roku proces z mansjonarzami z Kocka oraz Stanisław Fogelweder zapisany w księdze wizytacji biskupa Filipa Padniewskiego w roku 1565, według której nie rezydowali w parafii.

Zjawisko to związane z kumulacją beneficjów było plagą Kościoła aż do początków XIX wieku mimo stałej z nim walki zwłaszcza po Soborze Trydenckim. Niestety nie ominęło to również Ostrowa. Od końca XVI wieku aż do 1808 roku większość proboszczów ostrowskich posiadała inne beneficja i dlatego część z nich nie rezydowała w Ostrowie wcale lub rzadko. Jak się wydaje o takiej sytuacji zadecydował patronat królewski oraz atrakcyjność materialna tego beneficjum. Ponieważ kolatorem był król zatem nie każdy duchowny miał do niego dostęp a zwykle tylko przedstawiciele wyższego duchowieństwa już i tak dobrze uposażeni. Beneficjum było zaś na tyle zasobne by być pożądanym przez przedstawicieli bogatszego kleru a zarazem nie aż tak bogate by mogło konkurować z innymi prebendami będącymi w posiadaniu proboszczów ostrowskich, przy których mając lepsze warunki woleli oni pozostawać. Czasami nierezydowanie wiązało się z pełnionymi przez proboszczów funkcjami w administracji kościelnej wymagającymi przebywania gdzie indziej. Tak było w przypadku oficjałów lubelskich posiadających plebanię ostrowską: Jakuba Tyrynkowskiego (1600-1609), Mikołaja Sługockiego (1659-1662), Pawła Ścibora Rylskiego (1685-1693). Najczęściej kumulowana z probostwem w Ostrowie była prepozytura kapituły kolegiackiej lubelskiej. Posiadali ją: Stanisław Radecki (1595-?), Jakub Tyrynkowski, Marcin Siarkiewicz (1714-1749), Ignacy Święcicki (1749-1755) i wspomniany wyżej Mikołaj Sługocki. Wielu proboszczów posiadało też inne kanonie: Stanisław Radecki – poznańską, Stanisław Podhorodeński – chełmską. Paweł Ścibor Rylski – lubelską, bydgoską i krakowską – kapituły św. Michała, Jan Szumla (1756-1783) – opatowską, Ignacy Nagórczewski (1784-1808) – warszawską. Inne beneficja to prepozytury w Chodlu i Parczewie będące w posiadaniu Siarkiewicza, probostwo w Zbuczynie Nagórczewskiego, prepozytura Krzymuskiego w samym Ostrowieczy probostwo w Opolu – Pawła Ścibora Rylskiego. Jan Ziemiański (1808-1830) skupił w swym ręku probostwo szpitalne oraz oba beneficja proste w kościele parafialnym, tzn. altarię św. Krzyża i promotorię różańcową.

Nie rezydujących proboszczów zastępowali albo wikariusze, albo specjalnie wyznaczeni komendarze mający wypełniać zobowiązania ciążące na rządcy parafii. Działo się to zwykle na mocy nieformalnych umów między nimi. […]

Zdarzało się chociaż rzadko, że księża pełniący wcześniej w parafii funkcje wikariuszy zostawali jej proboszczami jak np. Felicjan Kożuchowski (1875-1876) i Ignacy Rybiński (1887-1901).

Proboszczowie ostrowscy sprawowali swój urząd przeważnie dosyć długo – kilkanaście a nawet kilkadziesiąt lat. Gwałtowne zmiany przyszły po roku 1870, gdy rotacja następowała bardzo szybko. Z wyjątkiem ks. J. Rybińskiego (1887-1901), reszta proboszczów pozostawała na swych stanowiskach bardzo krótko. Były dwie tego przyczyny, wspomniane już wyżej problemy z ludnością unicką za pomoc której w formie represji usuwano proboszczów z urzędu i nakazywano im osiedlić się poza strefą zamieszkałą przez unitów. Ukarano tak księży: Felicjana Kożuchowskiego (1875-1876), Marcina Padzińskiego (1877-1878), Leona Kaszewskiego (1879-1882), Andrzeja Leszczyńskiego (1883-1887). Pozostali z tego okresu też byli szykanowani przez zaborców, różnymi karami za sprawowanie posług unitom oraz za działalność antyrządową. Drugą przyczyną częstych zmian były zatargi z parafianami, zwłaszcza z członkami bractwa różańcowego o czym świadczy duża ilość skarg składanych do konsystorza lubelskiego.

Spośród proboszczów swą działalnością wyróżniają się: ks. Jan Pisarowicz budowniczy drugiego kościoła, ks. Jan Szumla, który wykończył obecną świątynię nadając jej wewnętrzny wystrój oraz założył w parafii bractwo różańcowe odgrywające później dosyć ważną rolę w życiu parafialnym. Zasłużeni dla parafii byli także: ks. Gabriel Nieprzecki (1833-1851), ks. Wit Kuderski (1851-1869) i ks. Ignacy Rybiński – ten ostatni, szczególnie za swą postawę wobec unitów. Były też niestety złe przykłady zarówno życia jak i działalności duszpasterskiej. Pracujący w okresie reformacji ks. Jan Fegelweder sam nie rezydował a z powodu jego nieobecności budynki parafialne popadły w ruinę, beneficjum kościelne pozostawało w dzierżawie a z trzech wcześniejszych wikariuszy został tylko jeden. Nie świecą też przykładem inni nierezydujący proboszczowie, chociaż niektórzy starali się przynajmniej czasami bywać w parafii i sprawować sakramenty – obydwaj Rylscy, Siarkiewicz ale już Nagórczewski nie bywał prawie wcale. Parafianie skarżyli się na ks. Zaorskiego (1902-1906) i ks. Białego (1906-1917), zwłaszcza ze względu na nadużycia finansowe z ich strony; zaniedbywanie obowiązków i niemoralne prowadzenie się.

Fragment pracy ks. Piotra Nowaka, Dzieje parafii Ostrów Lubelski do roku 1918, Lublin 1994, s. 54-57.

 

Spis proboszczów rzymskokatolickich ostrowskich

1.Marek z Tarczka1442 - ?
2.Stanisław? – 1452 – ?
3.Bartłomiej? – 1454 – ?
4.Maciej? - 1459 - 1461 - ?
5.Leonard? - 1486 - 1488 - ?
6.Marcin? – 1505 – ?
7.Nikodem? – 1529 – ?
8.Jan? – 1544 – 1548 - ?
9.Stanisław Fogelweder ? – 1565 – ?
10.Stanisław Radecki ? – 1595 – ?
11.Jakub Tyrynkowski 1600 – 1608 - ?
12.Jan Pisarkowicz ? – 1614 - 1653
13.Jan Chmielecki 1653 – 1659
14.Mikołaj Sługocki 1659 – 1662
15.Stanisław Podhorodeński 1663 – 1675
16.Krzysztof Krzymuski 1675 – 1685
Paweł Augustyn Kochmański, komendarz1684 - 1685
Wojciech Bartosiewicz, komendarz1685 - 1686
17.Paweł Stefan Ścibór Rylski1685 – 1693
Franciszek Kunowski, komendarz1692 - 1693
18.Jan Stefan Ścibór Rylski1693 – 1715
Wojciech Franciszek Konieczkowski, komendarz1708 - 1716
19.Marcin Siarkiewicz 1715 – 1749
Łukasz Kierzniowski, komendarz1722 - 1722
1723 - 1730
Mateusz Franciszek Głodowski, komendarz1748 - 1749
1753 - ?
1755 - 1755
1760 - ?
20.Ignacy Święcicki 1749 – 1756
21.Jan Józef Szumla, jezuita 1757 – 1783
Franciszek Wolski, komendarz1784 - 1785
Marcin Kotliński, komendarz1787 - 1787
Antoni Dąbrowski, komendarz1787 - 1804
22.Ignacy Nagórczewski 1783 – 1806
administrator1807
23.Jan Ziemiański 1808 – 1831
Wincenty Ossoliński, komendarz1809 -
Franciszek Dmochowski, komendarz1810 - 1813
24.Wojciech Pawiński 1831 – 1833
25.Gabriel Józef Deodat Kajetan Nieprzecki ur. 20 III 1802
zm. 10 VI 1851
1833 – 1851
Michał Tęczyński, administrator1851 - 1851
26.Wit Kuderski ur. 1814
zm. 18 IX 1869
1851 – 1869
Felicjan Kożuchowski, administrator1869 - 1870
27.Franciszek Parafiański 1870 – 1874
Felicjan Kożuchowski, administrator1874 - 1875
28Felicjan Kożuchowski 1875 – 1876
29.Marcin Padziński ur. 18301877 – 1878
30.Leon Kaszewski ur. 7 II 1819
zm. 15 I 1897
wyśw. 1842
1879 – 1882
31.Andrzej Leszczyński ur. 6 XI 1846
zm. 23 XII 1928
wyśw. 1872
1883 – 1887
32.Ignacy Rybiński ur. 1 II 1858
zm. 1926
1887 – 1901
33.Ludwik Zaorski ur. 1867
zm. 1929
1902 – 1906
34.Feliks Biały ur. 10 VII 1868
wyśw. 1894
1906 – 1907
35.Józef Kostkowski ur. 1868
zm. 1939
1907 – 1910
36.Mikołaj Bobolewski ur. 18721913 – 1914
37.Władysław Bienieckiur. 8 VI 1868
zm. 19 X 1929
wyśw. 1891
1914 - 1929
38.Tadeusz Tramecourt ur. 1887
zm.
wyśw. 1910
1929 - 1933
39.Bolesław Włodkowskiur. 13 I 1880
zm.
wyśw. 1903
1933 - 1935
40.Leon Kalinowskiur. 10 IV 1879
zm. 21 VI 1942
wyśw. 1911
1935 – 1941
41.Czesław Wrzosek 1941 – 1941
Czesław Wrzosek, administrator1941
42.Bronisław Gromek ur. 1903
zm. 1992
1941 – 1942
43.Jan Godlewskiur. 6 I 1895
zm.
wyśw. 24 IV 1921
1942 - 1943
44.Stanisław Filipowicz 1943 – 1945
45.Józef Grądzkiur. 28.03.1904
zm. 1975
wyśw. 15.08.1926 lub 1925
1945 – 1970
46.Stanisław Rychlik ur. ok. 1912
zm. 14 VII 1987
1970 – 1986
47.Stanisław Maksymowiczur. 1 II 1938
zm. 5 III 2008
wyśw. 8 VI 1963
1986 – 1991
48.Stanisław Pawluczuk ur. 27.09.1933
zg. 11 X 2012
wyśw. 29 VI 1958
1991 – 2004
49.Jan Orłowski ur. 31.05.1950
wyśw. 01.06.1974
2004 – obecnie
Proboszczowie parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Ostrowie Lubelskim

 

BIOGRAMY

  1. Leon Kalinowski

Urodził się 10.04.1879 r. Warszawie. Nauki początkowe pobierał w miejskiej szkole w Lublinie, średnie w rosyjskiej Odessie, a w 1907 r. wstąpił do seminarium duchownego w Lublinie. Ukończył je, otrzymując w 1911 r., święcenia kapłańskie z rąk bp. Franciszka Jaczewskiego. Pierwszy wikariat otrzymał w parafii Fajsławice (1911-1914), następny w parafii Górzno (1914-1919), z delegacją do tworzenia parafii Sobolew. Został administratorem parafii Malowa Góra (1919-1923), gdzie odbudował zniszczony podczas I wojny światowej kościół. Następnie był proboszczem w parafiach: Wola Gułowska (1923-1924), Łomazy (1924), Adamów (1924-1935), Ostrów Lubelski (od 26.05.1935 r. do aresztowania przez gestapo). W pracy duszpasterskiej odznaczał się gorliwością i poświęceniem, co docenił biskup, mianując go w 1939 r. wicedziekanem dekanatu parczewskiego, a miesiąc przed aresztowaniem otrzymał godność kanonika honorowego katedry siedleckiej.

Kapłani w parafii Ostrów Lubelski byli szpiegowani przez hitlerowców i wszyscy zostali aresztowani. Nastąpiło to 29.10.1940 r. Po śledztwie w Ostrowie ks. L. Kalinowski został przewieziony do Lublina i osadzony na zamku, skąd przewieziono go do Oświęcimia, a stamtąd do Dachau. Tam, jako numer obozowy 25031 na bloku 28, zmarł 21.06.1942 r. Zwłoki zostały spalone w krematorium. Przeżył 63 lata i 31 lat w kapłaństwie. Podczas swej poniewierki w więzieniach i obozach nacierpiał się ogromnie. Został skazany za transport inwalidów i zagazowany.[1]

  1. Stanisław Maksymowicz

Ksiądz Prałat Stanisław Józef Maksymowicz urodził się 1 lutego 1938 roku w Klonownicy Dużej. W 1957 roku wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Siedlcach. Święcenia kapłańskie przyjął 8 czerwca 1963 roku.

Był cenionym duszpasterzem, odznaczającym się roztropnością i miłością do człowieka. Uczestniczył w pracach różnych komisji i rad diecezjalnych, między innymi przez wiele lat był członkiem Rady Kapłańskiej i Kolegium Konsultantów.

W 1990 roku został mianowany kanonikiem honorowym Kapituły Kolegiaty Janowskiej, w 1995 roku kanonikiem gremialnym, a w 1997 roku scholastykiem tejże Kapituły. W dniu 10 kwietnia 2007 roku został też odznaczony godnością kapelana Jego Świątobliwości. Od 28 sierpnia 1991 roku związany był z Garwolinem. Z tym dniem objął stanowisko Proboszcza Parafii p.w. Przemienienia Pańskiego w Garwolinie oraz został dziekanem dekanatu garwolińskiego.

Siedemdziesiąt lat życia człowieka to znaczny okres czasu, tym bardziej jeśli jest poświęcony służbie i pracy dla Boga i ludzi. Kapłaństwo wymaga poświęcenia i wielu wyrzeczeń oraz mądrości, rozwagi i cierpliwości. Ksiądz Proboszcz wykazywał się tymi cechami, służąc Bogu i niosąc posługę ludziom, nie tylko duchową, ale i materialną. Wiele czasu i zaangażowania poświęcał pracy duszpasterskiej, w sposób szczególny wypełniając misję miłości i opieki nad dziećmi, nad chorymi i potrzebującymi. Zawsze brał udział w uroczystościach patriotycznych, nie odmawiał uczestnictwa w innych spotkaniach z parafianami i organizacjami społecznymi, często sam był pomysłodawcą takich spotkań.

Był inicjatorem upamiętniania wydarzeń historyczno – patriotycznych ważnych dla miasta i kraju np. walki o krzyż czy wydarzeń z 1920 roku.

Wniósł nieoceniony wkład w remont obiektów należących do parafii. Dzięki Jego dużemu zaangażowaniu został odrestaurowany kościół. Odnowiono wnętrze kościoła: ołtarze, ambonę, chrzcielnicę, wyremontowano organy, wzmocniono i ocieplono strop kościoła. Ponadto odnowiono elewację i utwardzono teren wokół kościoła.

Ksiądz Proboszcz, będąc osobą wrażliwą na ludzkie cierpienie i mającą duże zrozumienie potrzeb duchowych osób niepełnosprawnych, wyszedł im naprzeciw – przebudował schody wejściowe do kościoła likwidując bariery architektoniczne. Takie działanie umożliwia osobom niepełnosprawnym swobodny wjazd do kościoła i uczestnictwo w nabożeństwach i uroczystościach religijnych.

Dzięki zaangażowaniu Księdza Proboszcza remontami objęte zostały również obiekty przykościelne. Jednym z tych obiektów był budynek plebanii, którego remont wymagał dużego wysiłku zarówno fizycznego jak i finansowego. Zakres robót dotyczył wymiany dachu, stropów, instalacji CO, wodno – kanalizacyjnej i elektrycznej. Kolejnym obiektem wymagającym modernizacji była organistówka, którą rozbudowano, położono nowy dach i wyremontowano wnętrza. Teren, na którym znajdują się wszystkie obiekty przykościelne został utwardzony.

Ksiądz Proboszcz nie poprzestał tylko na remontach, ale również budował nowe obiekty parafialne. Jednym z nich jest budynek usytuowany w sąsiedztwie plebanii, służący księżom w ich pracy duszpasterskiej.

Ksiądz Prałat Stanisław Maksymowicz przywiązywał dużą wagę do edukacji i wychowania młodzieży w duchu wiary. Dowodem na to jest powołanie do życia Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego zlokalizowanego w budynku należącym do parafii. Zaangażował się w rozbudowę istniejącej szkoły i utworzenie kolejnej – Gimnazjum Przymierza Rodzin.

Ogromny wkład pracy Ksiądz Proboszcz włożył w pozyskanie nowego terenu pod cmentarz parafialny. Teren ten został ogrodzony, wytyczono i utwardzono alejki, odnowiono elewację kaplicy cmentarnej.

Ksiądz Proboszcz przyczynił się do zakupu terenu pod budowę nowego kościoła w Sulbinach.

Czterdziestoczteroletnia praca kapłańska: w tym prawie siedemnastoletnia praca w Garwolinie, a także wszystkie dokonania Księdza Proboszcza dla parafii garwolińskiej na trwałe zostały wpisane w karty historii naszego miasta.

Tytuł Zasłużony dla Miasta Garwolina został nadany pośmiertnie Uchwałą Nr XXII/94/2008 Rady Miasta Garwolin z dnia 28 kwietnia 2008r.[2]

  1. Stanisław Pawluczuk

Urodził się dnia 27 września 1933 r. we wsi Bohukały w parafii Paratulin i w miejscowym kościele został ochrzczony. Jego rodzicami byli Bolesław i Marianna z d. Żuk, rolnicy. Dzieciństwo jego wypadło na czasy okupacji hitlerowskiej podczas II wojny światowej, szczególnie dotkliwe na pograniczu z Rosją nad rzeką Bug.

W dzieciństwie, jak pisał w swoim życiorysie: „przeszedł szczęśliwie operację za co on i jego rodzice zawsze zanosili dziękczynienie wstawiennictwu Męczenników z Pratulina”. Po ukończeniu siedmiu klas Szkoły Podstawowej w 1947 r. wstąpił do Gimnazjum Biskupiego w Siedlcach, a następnie w 1950 r. przeniósł się do gimnazjum im. B. Prusa w Siedlcach. Tam był szykanowany przez zespół pedagogiczny za zdecydowaną postawę religijną i deklarację wstąpienia do seminarium duchownego.

Po zdaniu matury, otrzymał pozytywne świadectwo moralności od swego proboszcza ks. Juliana Jaszewskiego i wstąpił w 1952 r. do Wyższego Seminarium Duchownego Siedlcach. Odbył sześcioletnie studiów filozoficzno-teologicznych i dn. 29.06.1958 r. przyjął świecenia kapłańskie w katedrze siedleckiej z rąk bpa Ignacego Świrskiego.

W diecezji pracował w kilku parafiach, po krótkim wikariacie, zostało mu powierzone samodzielne administrowanie w parafiach.

Rossosz, od 1.08.1958, jako wikariusz, a od 1.12.1961 r. został administratorem parafii, a następnie proboszczem. Podjął od roku akademickiego 1968/69 studia zaoczne na Studium Pastoralnym w Instytucie Teologii Pastoralnej na KUL. Studia ukończył w 1971 r. uzyskując tytuł magistra teologii. Został wybrany przez kapłanów i zatwierdzony przez bpa Jana Mazura w 1969 r. dekanalnym referentem ds. liturgicznych w dekanacie wisznickim. Również w 1965 r. został powołany do Diecezjalnej Rady Duszpasterskiej na okres 3 lat.

Proboszczem w Maciejowicach został mianowany z dn. 10.07.1980 r., a dziekanem dekanatu łaskarzewskiego został mianowany z dn. 1.06.1981 r. Dotychczasowi parafianie z Rossosza wyrażali listownie do biskupa swoje podziękowanie za długoletnią, ofiarną i gorliwą posługę duszpasterską ks. Stanisława. W Maciejowicach dokończył budowę domu parafialnego z salami katechetycznymi, odnowił wnętrze kościoła parafialnego i rozpoczął budowę kaplicy we wsi Strych.

W parafii Mordy został proboszczem z dn. 1.10.1986 r. Biskup Jan. Mazur doceniając jego gorliwość duszpasterską w parafiach, gdzie dotychczas posługiwał, mianował go dn. 29.09.1986 r. kanonikiem honorowym Kapituły Kolegiackiej Janowskiej.

Został mianowany proboszczem parafii Ostrów Lubelski z dn. 28.08.1991 r. Tutaj podjął i wykonał prace remontowe wewnątrz kościoła oraz odnowił plebanię. Wspierał działalność kulturalno-oświatową miejskiej biblioteki publicznej w zakresie upowszechniania tradycji i historii regionu, za co otrzymywał serdeczne podziękowania. Dnia 6.08.1995 r. został mianowany kanonikiem gremialnym Kapituły Kolegiackiej Janowskiej.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego dn. 7.07.2004 r. został zwolniony z parafii i przeniesiony na emeryturę z zamieszkaniem w Białej Podlaskiej, na terenie parafii Chrystusa Miłosiernego. Tutaj w miarę swoich sił pomagał w duszpasterstwie parafialnym. Tutaj także przeżywał swój złoty jubileusz 50-lecia kapłaństwa.

Na prośbę bpa Zbigniewa Kiernikowskiego został w 2009 r. odznaczony przez papieża Benedykta XVI godnością kapelana Jego Świątobliwości (prałat).

Życzeniem ks. Stanisława było, aby został pochowany w Pratulinie, gdzie ponieśli śmierć męczeńską błogosławieni Męczennicy z Pratulina. Zmarł dnia 11 października 2012 r. w dniu otwarcia Roku Wiary w Kościele katolickim. Przeżył 79 lat w tym 54 lata w kapłaństwie. Requiescat in pace.

Opr. ks. Bernard Błoński.[3]

 

[1] http://echokatolickie.pl/index.php?str=100&id=9188&idd=21

[2] https://www.garwolin.pl/art,156,ks-pralat-stanislaw-jozef-maksymowicz-zasluzony-dla-garwolina.html

[3] http://www.podlasie24.pl/wiadomosci/diec.-siedlecka/zmarl-ks.-pralat-stanislaw-pawluczuk-bdd9.html