Rymarze

W dawnym świecie parafii Ostrów Lubelski rymarz należał do grupy rzemieślników, których znaczenie ujawnia się dopiero wtedy, gdy spojrzeć na codzienność przez pryzmat ruchu i transportu. Koń i wóz były podstawą komunikacji, pracy w polu oraz handlu, lecz bez uprzęży, pasów, popręgów i rzemieni ich użyteczność była ograniczona. Rymarstwo, choć rzadziej eksponowane w źródłach niż kowalstwo czy młynarstwo, stanowiło jeden z filarów funkcjonowania gospodarki opartej na sile pociągowej.

Rymarz pracował w materiale wymagającym doświadczenia i staranności. Skóra, nawet dobrze wyprawiona, pozostawała surowcem kapryśnym, podatnym na wilgoć, mróz i przeciążenia. Dlatego wyroby rymarskie musiały być nie tylko solidnie szyte, ale też wzmacniane nitami i odpowiednio konserwowane. Źródła opisujące rzemiosła w Ostrowie i okolicach wskazują, że naprawa była równie istotna jak wykonanie nowego elementu, co czyniło rymarza rzemieślnikiem stale potrzebnym, obecnym w rytmie codziennych zajęć.

W Dziejach Ostrowa Lubelskiego rymarstwo pojawia się w naturalnym sąsiedztwie innych zawodów pracujących na surowcu zwierzęcym i na transporcie: kowali, siodlarzy, garbarzy oraz młynarzy. To zestawienie nie jest przypadkowe. Rymarz dostarczał elementy, które spinały pracę pozostałych: uprząż dla konia ciągnącego wóz zbożowy do młyna, pasy i rzemienie używane przy przewozie beczek, worków i narzędzi.

Charakterystyczne dla małych ośrodków, takich jak Ostrów i jego zaplecze wiejskie, było łączenie specjalizacji. Metrykalny dopisek „rymarz” nie musi oznaczać wąskiego fachu ograniczonego wyłącznie do jednego typu wyrobów. W praktyce ten sam rzemieślnik mógł zajmować się szyciem uprzęży, naprawą siodeł, dorabianiem pasów i rzemieni, a nawet drobnymi pracami kaletniczymi. Taki model pracy jest dobrze poświadczony w badaniach nad rzemiosłem prowincjonalnym i odpowiada realiom parafii ostrowskiej.

Społeczny wymiar rymarstwa był szeroki. Z usług rymarza korzystali gospodarze udający się na targ, furmani obsługujący przewozy, młynarze transportujący zboże, karczmarze utrzymujący stajnie, a także dwór i administracja lokalna. Tam, gdzie transport opierał się na zwierzętach, rymarz był rzemieślnikiem „od ciągłości drogi”, zapewniającym, że praca nie zostanie przerwana przez zerwany pas czy pęknięty popręg.

Spis rymarzy z parafii Ostrów Lubelski pozwala więc czytać ten zawód nie jako rzadką specjalność, lecz jako element stałej infrastruktury życia gospodarczego. Rymarz pojawia się w źródłach tam, gdzie istnieje ruch ludzi i towarów, a jego obecność poświadcza istnienie intensywnie użytkowanej sieci dróg, targów i przewozów. Choć po jego wyrobach rzadko pozostają materialne ślady, metrykalne zapisy przypominają, że codzienność tej okolicy przez stulecia była dosłownie „na uprzęży”.

W tym sensie wykaz rymarzy przywraca pamięć o rzemiośle cichym, lecz fundamentalnym. Bez niego nie działał wóz, nie pracował koń, nie krążyło zboże ani towary. Dopisek „rymarz” w metryce oznacza więc nie tylko zawód, lecz także fragment technicznej podstawy życia parafii Ostrów Lubelski.

BRZEŹNICA KSIĄŻĘCA

ŻyciePraca
Jan Wróblewski 1826-??-1861-?
Józef Wróblewski 1841-1892?-1868-1871-?

BRZOSTÓWKA

ŻyciePraca
Jan Wróblewski 1826-??-1863-?
Andrzej Stradowski 1857-1915?-1886-1890-?

GŁĘBOKIE

ŻyciePraca
Aleksander Zabielski 1868-??-1890-?

OSTRÓW LUBELSKI

ŻyciePraca
Józef Górski 1763-??-1808-1812-?
Stefan Grzyczkowski 1802-1840?-1837-1840
Józef Wróblewski 1841-1892?-1890-?
Franciszek Gust 1896-??-1924-1945-?
Abraham Wiśniewski 1901-1964
Marian Babicki 1930-1956?-1956

ROZKOPACZEW

ŻyciePraca
Jan Wróblewski 1826-??-1866-?

TYŚMIENICA

ŻYCIEPRACA
Edward Szymański1889-??-1910-?

UŚCIMÓW

ŻyciePraca
Jan Babel ok. 1770-??-1792-?
Tomasz Babik1774-??-1824-?
Jan Wróblewski 1826-??-1870-1873-?